Bakteriologia i mikologia wykład 2
Bakterie dzielimy ze względu na kształt:
- kulisty
- pałeczki
- spirali
Dzielimy je również ze względu na ich stosunek do warunków gazowych
-tlenowe
-beztlenowe
-itd.
Różnią się sposobem oddychania:
- metabolizm tlenowy – rozkładają związki organiczne
- dyzmutaza ponadtlenkowa – wyłapuje wolne rodniki i łączy je z jonami H+
Oddychanie – proces zdobywania energii
1)oddychanie tlenowe e-à O2
dotyczy bakterii chorobotwórczych
2)oddychanie fermentacyjne e- à związek organiczny
Fermentacja – proces oddechowy polegający na zdobywaniu energii przez rozkład związków organicznych.
Wszystkie procesy fermentacyjne zachodzą bez dostępu tlenu
3)oddychanie beztlenowe e- à związki nieorganiczne
dotyczy bakterii obecnych w środowisku
jest najczęstszym rodzajem przenoszenia metodą azotową NO3-
Bakterie chorobotwórcze potrafiące rosnąć we wszystkich warunkach (tlenowych, beztlenowych i zewnętrznych) – nazywamy beztlenowcami względnymi.
I. Względne beztlenowce. (gronkowce, paciorkowce, pałeczki jelitowe)
II. Bezwzględne beztlenowce (laseczki gramdodatnie)
Są to bakterie oddychające fermentacyjnie. Laseczki wytwarzają przetrwalniki na które nie działają antybiotyki ani dezynfekcja (np. bakterie tężca, zatrucie jadem kiełbasianym, zgorzel gazowy)
Gramujemne pałeczki beztlenowe (Bacteroioes) występują w układzie pokarmowym
III. Bezwzględnie tlenowe (prądek gruźlicy, laseczka wąglika)
IV. Mikroaerofile (Helicobacter pylori)
Helicobacter pyroli jest zakrzywioną pałeczką gramujemną, powoduje owrzodzenie dwunastnicy, jest to bakteria której możemy się pozbyć stosując 2 tygodniową terapię, do wzrostu potrzebuje warunków mikroaerofilowych
V. Kapnofile (pobierają dwutlenek węgla z powietrza) do wzrostu potrzebują warunków microaerofilowych i tlenowych np. Haemophilis influenzal
Dlaczego bakterie są chorobotwórcze?
Większość bakterii nie jest chorobotwórcza dla człowieka. Do naszego organizmu dostają się miliony bakterii i nie zawsze wywołują one choroby. Organizm posiada wiele linii obrony. Pierwsza linia obrony – komórki żerne – leukocyty (granulocyty, makrofagi) bakteria dostaje się do organizmu i jest przez te komórki fagocytowana. Niektóre komórki bakteryjne mają zdolność wchodzenia do naszych komórek, organizm wytwarza wtedy komórki zwane limfocytami które niszczą nasze własne komórki ustrojowe zakażone bakterią. Limfocyty są w stanie wytworzyć przeciwciała – immunoglobuliny. Przeciwciała są to cząsteczki białka które łączą się z komórką bakteryjną powoduje to miedzy innymi uruchomienie układu dopełniacza (który jest 9 składnikowy i występuje w naszym krwioobiegu).
Antygen – komórka bakteryjna, cząstka wirusa.
Przeciwciało – uodpornione na kontakt z antygenem.
Uruchomienie układu dopełniacza powoduję produkowanie enzymów. Tak więc większość bakterii chorobotwórczych zostaje w naszym organizmie zabita.
Komórki chorobotwórcze mają cechy które pozwalają im pozostać w naszym organizmie. Są to:
1. mechanizmy przeciwdziałające układowi immunologicznemu
dwoinka w otoczce (otoczka jest z wielocukrów lub z kwasów tejcholowych)
laseczka wąglika ma otoczkę białkową
dwoinka zapalenia płuc – Streptococcus – oznacza to że bakteria jest kulista; Pnemoniae – oznacza gatunek bakterii
superantygeny – wiążą się z boczną częścią receptora. Może on zaktywować armię ochrony które wcale nie jest potrzebna w organizmie. Tracimy wtedy dużo energii. Superantygeny są produkowane dla szczepów gronkowca złocistego i paciorkowców ropnych
II. enzymy inaktywujące immunoglobuliny.
Athezia – przyczepianie się do czegoś w organizmie. Bakterie wytwarzają athezyny. Mogą się przytwierdzać w sposób pośredni albo pezbośredni.
Athezyny – cząsteczki białek powierzchniowych, które przytwierdzają się do elementów macierzy między komórkowej. Substancje macierzy między komórkowej to między innymi:
fibronektyna
fibrynogen
kolagen
Czyli przykładami athezyn będzie np. białko wiążące fibronektyny, fibrynogen, kolagen, itd.
Bakterie gramujemne mają dwie błony komórkowe – cytoplazmatyczną i zewnętrzną. Białka błony zewnętrznej nazywamy OMP.
Fimbrie – drobne rureczki mogą bakteriom gramujemnym ułatwiać rozmnażanie płciowe.
Hemaglutynina – białko które przyczepia bakterie do krwinki czerwonej, zlepianie się dwóch elementów ze sobą
III. wytwarzanie toksyn
toksyny dzielimy na dwie grupy:
wytwarzane na zewnątrz komórki bakteryjnej – egzotoksyny, produkowane przez bakterię
wytwarzane wewnątrz – lipopolisaharydy i lipoolgosaharydy (LPS i LOS) – endotoksyny, powstają w wyniku rozkładu bakterii
Egzotoksyny dzielą się na:
cytokiny – uszkadzają one komórki i tkanki
enterotoksyny – powodują utratę wody i elektrolitów
Większość bakterii chorobotwórczych potrafi hemolizować komórki np. hemolizyny uszkadzają krwinki czerwone, leukocyty uszkadzają komórki białkowe.
Większość bakterii potrafi wytworzyć enzym (peptydazy, nukleazy, fibrynolizyne) które pozwalają się im dostać do organizmów. Pozwalają one bakteriom na penetracje organizmu.
IV. globalne systemy regulacyjne – określają one co bakteria ma robić, co ma produkować, co wytwarzać i w jakich ilościach.
V. białka, transfery i laktoferyny – systemy sideroforowe
Zabieranie żelaza z naszych krwinek czerwonych przez białko
BAKTERIE GRAM DODATNIE
I. Paciorkowce.
Wszystkie paciorkowce oprócz kałowych nazywamy Streptococcus.
Paciorkowce kałowe nazywamy Enterococcus
Wszystkie paciorkowce dzielimy na:
betahemolizujące
zieleniące: alfahemolizujące
Betahemolizujące klasyfikujemy w grupy:
A Streptococcus pyogenes – paciorkowiec ropny
B Streptococcus agalactiae
Zieleniące:
dwoinka zapalenia płuc – Streptococcus pneumoniae
STREPTOCOCCUS PYOGENES – paciorkowiec ropny
produkuje 7 toksyn pirogennych które są antygenami (9)
Najczęściej wywoływane choroby;
angina
szkarlatyna (płonica)
róża
liszajec (paciorkowiec ropny + gronkowiec złocisty
zapalenie powięzi i mięśni
Lekiem dla wszystkich tych chorób oprócz zapalenia powięzi i mięsni jest penicylina.
Antybiotyki (w tym penicylina) działają na bakterie w trakcje podziału. W zapaleniu powięzi i mięśni nie odczuwamy dolegliwości, a w momencie kiedy zastosujemy antybiotyk bakterie się już nie dzielą. Wynikiem zapalenia powięzi i mięsni może być paciorkowcowy zespół wstrząsu toksycznego. Jest to najgorsza choroba o najwyższej śmiertelności wśród wstrząsów bakteryjnych. 7 na 10 chorych umiera ( czyli umieralność od 30 do 70%). Toksyn pirogennych musi być produkowanych kilka żeby wystąpił wstrząs. Aby wystąpiła wysypka wystarczy tylko jedna toksyna.
Wstrząs popenicylonowy występuje u jednej na 50000 osób.
Paciorkowiec ropny na swojej powierzchni posiada tak zwane białko M występujące w 132 rodzajach z których 7 jest identyczne jak receptory w naszych mięśniach sercowych, w stawach, a u niektórych ludzi w mózgu. Jeżeli organizm wytworzy w takim układzie przeciwciała to wiąże się to z działaniem na nasze np. zastawki. Nazywa się to chorobą reumatyczną która może dotyczyć serca, stawów i mózgu (w przypadku mózgu nazywa się to pląsawicą).
Penicylinę możemy podawać dużych dawkach jednak tylko wtedy kiedy podawana jest w zastrzykach czyli pozajelitowo.
11 innych typów białka M powoduje powstawanie kompleksów immunologicznych w kłębuszkach nerwowych. Nazywa się to ostre kłębuszkowe zapalenie nerek.
Odczyn ASO robi się go w przypadku choroby reumatycznej, jeżeli mamy kłopoty z sercem itd.
STREPTOCOCCUS AGALACTIAE – paciorkowiec (występuje często u krów)
Może być niebezpieczny w niektórych sytuacjach życiowych. Nie jest chorobotwórczy ale może występować w drogach rodnych kobiety. Dziecko rodzi się wówczas chore na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. W drogach rodnych kobiety może występować również pałeczka gramdodatnia, nazywa się Lysteria monosytogenes jej działanie jest takie same na noworodki, u dorosłych natomiast powoduje mononukleoze
STREPTOCOCCUS PNEUMONIAE – dwoinka zapalenia płuc
Niewytwarza toksyn ani enzymów. Bakteria pozbawiona otoczki jest natychmiast niszczona. Wiąże się z zakażeniami dróg oddechowych dolnych:
poza szpitalne zapalenie płuc
zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
Jest to bakteria inwazyjna.
cookiemonsterka