26/03/2006
Baterie gram (+) ziarenkowce
Staphylococcus – gronkowiec
*koagulazo-ujemne (np. gronkowiec naskórkowy)
*koagulatu-dodatnie (np. gronkowiec złocisty) – SA bardziej patogenne
Gronkowce to duża grupa bakterii gram-dodatnich, ziarniaków, które dzielimy na dwie zasadnicze grupy - koagulazo-ujemne i koagulazo-dodatnie. To podział ze względu na metodę wykrywania, ale również na patogenność.Uważa się, że gronkowce koagulazo-dodatnie (np. gronkowiec złocisty, po łacinie S. aureus) są potencjalnie bardziej patogenne niż koagulazo-ujemne (np. gronkowiec naskórkowy, dawniej biały, po łacinie S. epidermidis). Niemniej jednak wszystkie gronkowce mają potencjalne mechanizmy zjadliwości, enzymy proteolityczne i toksyny (jak np. enterotoksyna gronkowcowa wywołująca ciężkie zatrucia pokarmowe, toksyna epidermolityczna dająca pęcherzycę noworodków lub toksyna wstrząsu toksycznego często prowadzącego do śmierci).Zakażenia gronkowcami koagulazo-ujemnymi są utrapieniem chorych z obniżoną odpornością oraz pacjentów długo leczonych w szpitalach (zakażenia szpitalne, szczególnie po operacjach kardiochirurgicznych, protezach ortopedycznych itp.) Jednak gronkowce żyją w otoczeniu człowieka od tysiącleci, dlatego zarówno człowiek jak i gronkowce wytworzyli wiele mechanizmów pozwalających na "pokojowe współistnienie". I wydaje się, że człowiek wiele korzysta z obecności gronkowców na skórze i błonach śluzowych (kolonizacja następuje już w ciągu 2-4 godzin po porodzie - od matki), ponieważ jest to nasza naturalna ochrona przed inwazją innych groźnych drobnoustrojów.Jest to układ dynamiczny, zależny od wielu czynników, jak np. higiena osobista (niedostatek jak również nadużywanie), układ odporności skóry (np. oparzenie, uraz itp), układ odporności błon śluzowych (owrzodzenia, zmiany alergiczne), odporność komórkowa i humoralna (palacze, alkoholicy itp), stan metaboliczny pacjenta (np. cukrzyca zaburza skład łoju skórnego, przesuwa pH i ułatwia rozwój zakażeń), stan krążenia w naczyniach dystalnych (osoby z niedokrwieniem kończyn mają zmiany troficzne, które szybko ulegają zakażeniu) i jeszcze bardzo wiele innych.Tak więc naiwna wizja lat 60, 70, 80 i nawet 90, że da się wszystko wyjałowić wokół człowieka jest dziś z całą pewnością nierealna i szkodliwa. Są nawet różne teorie mówiące o większym zagrożeniu alergią tam, gdzie panuje "nadczystość bakteriologiczna".W badaniach mikrobiologicznych pobieranych za pomocą wymazu np. z gardła czy z nosa, stwierdza się prawie zawsze jakieś gronkowce. Ważna jest ich wrażliwość na leki i inne cechy, jak np. zdolność do produkcji toksyny. Ale również inne bakterie i bardzo ważna jest struktura ilościowa tych składników.Proporcje bakterii w posiewie mogą wskazać na zaburzenia flory i któregoś z mechanizmów obronnych, o których wcześniej pisałem. Dlatego interpretacja dodatniego posiewu wymaga uwzględnienia tych wszystkich elementów, bo jak wiadomo leczenie antybiotykiem niewiele pomoże jeśli nie usuniemy pierwotnej przyczyny zaburzenia równowagi. Oczywiście w sytuacjach ostrych zakażeń z silnym odczynem zapalnym konieczna jest pomoc w postaci leku przeciwbakteryjnego.Najskuteczniejsze są penicyliny półsyntetyczne (w Polsce dostępna kloksacylina = syntarpen) lub cefalosporyny I i II generacji. Silniejsze leki nie są zwykle konieczne. Poważne niebezpieczeństwo stanowią wielooporne gronkowce pochodzące ze środowiska szpitalnego (tzw. MRSA, MRSE), które są często wrażliwe tylko na jedną grupę leków (glikopeptydy np. wankomycyna). To bardzo niebezpieczne i na całym świecie obserwuje się narastanie tego zjawiska w wyniku powszechnego nadużywania (w medycynie ludzkiej, weterynarii i rolnictwie) antybiotyków. Są już niestety pierwsze na świecie (także w Polsce) szczepy oporne na wankomycynę!!Dlatego coraz częściej poza antybiotykami w leczeniu zaburzeń relacji "gronkowce-człowiek" stosuje się metody alternatywne, probiotyki, barwniki roślinne, immunostymulacje itp. Niestety nie istnieje jeszcze bezpieczna specyficzna szczepionka przeciwgronkowcowa, a poza tym istnieją pewne obawy przed powszechnym jej stosowaniem, bo nie wiemy czy bakteria, która zajęłaby miejsce gronkowców będzie tak dla człowieka łaskawa.Wszystkie przypadki muszą być analizowane indywidualnie, przede wszystkim pod kątem prawdziwego związku między gronkowcem a dolegliwościami, prawidłowości pobrania materiału do badania, schorzeń towarzyszących, zaburzeń odporności czy metabolicznych itp.
Gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus)
ziarenkowiec Gram(+), może wchodzić w skład flory fizjologicznej skóry, wytwarza koagulazę i wiele innych czynników zjadliwości
Zakażenia skóry:
*zapalenie mieszków włosowych (folliculitis), liszajec (impetigo), jęczmień, czyrak, *czyraczność*ran chirurgicznych*szpitalne zapalenie płuc*bakteriemia*zapalenie wsierdzia: po wszczepieniu protez, u narkomanów *zapalenie opon mózgowo - rdzeniowych*zapalenie kości i szpiku (osteomyelitis)*ropnie narządowe: płuc, wątroby, nerek, mózgu, piersi u kobiet karmiących
Schorzenia wywoływane przez toksyny gronkowca*liszajec pęcherzowy, płonica gronkowcowa, martwica i złuszczanie naskórka (SSSS - staphylococcal scaled skin syndrome)*zespół wstrząsu toksycznego (TSS toxic shock syndrom - w wyniku stos. tamponów dopochwowych)*zatrucia pokarmowe (enterotoksyny)
penicylina benzylowa (większość szczepów opornych)penicylina z inhibitorem (np. amoksycylina/kwas klawulanowy)- aktywna wobec szczepów penicylino(+) metycylina (w szpitalach część szczepów opornych - MRSA methicillin resistant S. aureus)penicyliny izoksazolylowe: kloksacylina, dikloksacylina, flukloksacylina - krzyżowa oporność z metycyliną (MRSA oporne)cefalosporyny - I generacja II generacja III i IV generacja - tylko parenteralne !!!linkozamidy: linkomycyna, klindamycyna (czasami aktywne wobec MRSA)makrolidy (część szczepów opornych, zwłaszcza MRSA)tetracyklinyfluorochinolony aminoglikozydy (czasami aktywne wobec MRSA - zwłaszcza netylmycyna)ryfampicyna (czasami aktywna wobec MRSA)glikopeptydy: wankomycyna, teikoplanina (aktywne wobec MRSA)karbapenemy: imipenem, meropenemkotrimoksazol (czasami aktywny wobec MRSA)chinuprystyna/dalfoprystyna (aktywne wobec MRSA)kwas fusydowy (czasami aktywny wobec MRSA)linezolid (aktywny wobec MRSA)
Jest bakterią powodującą infekcje skóry. Jest to bakteria, której komórki tworzą kształt grona i która na sztucznym podłożu tworzy kolonie o charakterystycznym złotożółtym zabarwieniu. Gronkowiec złocisty należy do tzw. drobnoustrojów oportunistycznych, czyli zasiedla skórę oraz błony śluzowe człowieka i dla zdrowego organizmu jest niegroźny. Jednak na skórze chorej - atopowej bakteria ta może wywoływać stany zapalne i utrudniać gojenie.
Gronkowiec złocisty przylega do skóry suchej ok. 20 razy silniej niż do skóry nieatopowej, dlatego skóra pacjentów z AZS jest znacznie częściej skolonizowana tą bakterią, niż skóra osób zdrowych (u ludzi zdrowych jest obecna, jak i wiele innych bakterii). Dotyczy to zarówno skóry objętej zmianami chorobowymi jak i wolnej od objawów zapalnych. Zaobserwowano zależność, że czym silniejsze objawy choroby, tym większy stopień kolonizacji gronkowcem złocistym. Ponadto większy procent atopików niż nieatopików jest nosicielem gronkowca w nosogardzieli, workach spojówkowych i na krawędziach powiek.
Kolonizacja skóry gronkowcem złocistym nasila objawy AZS. Skóra blisko 100% pacjentów z AZS jest skolonizowana tym mikroorganizmem. Pośród szczepów gronkowca złocistego wyizolowanych ze skóry objętej zmianami chorobowymi, większość wytwarza czynniki zjadliwości - enterotoksyny, będące białkami o charakterze superantygenów.
Superantygeny gronkowcowe:
· stymulują bezpośrednio komórki prezentujące antygen, czyli limfocyty B oraz makrofagi,
· mają zdolność do bezpośredniej aktywacji limfocytów T (bez udziału komórek prezentujących antygen). Aktywacja ta jest związana z wydzielaniem przez limfocyty T licznych cytokin, co może wzmagać lub wydłużać proces zapalny w skórze.
U znacznej większości chorych na AZS znajduje się przeciwciała IgE skierowane przeciwko enterotoksynom gronkowca złocistego.
Promieniowanie PUVA oraz UVB znacząco ogranicza rozwój gronkowców, w sposób proporcjonalny do zastosowanej dawki, co może być podstawą skuteczności fototerapii. Efektywność antybiotykoterapii u pacjentów bez oznak infekcji bakteryjnych jest znikoma. Jeżeli oznaki infekcji są widoczne, terapia antybiotykowa jest zwykle wysoko skuteczna; niemniej jednak częste lub/i długotrwałe stosowanie tych samych preparatów może być przyczyną wytworzenia się odpornych szczepów gronkowca. W leczeniu rozwiniętych infekcji bakteryjnych skóry, znacznie bardziej skuteczne są antybiotyki stosowane doustnie. Stosowane (miejscowo) w maściach działają wolniej, a przy uogólnionych infekcjach są nieskuteczne.
Gronkowiec złocisty występuje w dwóch wariantach:
zarówno jedne jaki i drugie są odporne na antybiotyki betalaktanowe
Enzymy zakodowane (transpozazy, resolwazy)
Biofilm jest to trójwymiarowa kolonia bakterii zawartych w macierzy zewnątrzkomórkowych polimerów wykazujących zdolność adhezji do powierzchni stałych oraz do siebie nawzajem.
Wsród bakterii tworzących biofilm wymienia się:
· Staphylococcus epidermidis
· Pseudomonas aeruginosa
· Escherichia coli
Formowanie się matrycy biofilmu ma na celu ochronę mikroorganizmów (tworzących biofilm) przed degradacyjną działalnością czynników środowiskowych, w tym na działanie antybiotyków. Biofilm ma udział w patogenezie chorób przewlekłych, zwłaszcza zakażenia towarzyszące stosowaniu cewników, drenów, zakładanie implantów. Stanowi poważny problem w zakażeniach wewnątrzszpitalnych. Złożona struktura biofilmu i odmienne cechy fizjologiczne drobnoustrojów go tworzących, tłumaczą po części ich wysoką oporność na działanie różnych czynników bójczych, w tym oporność na antybiotyki. Zwarta struktura biofilmu jest bardzo trudna do usunięcia, dlatego też mycie i dezynfekcja są ważnymi czynnikami mającymi na celu zapobieganie akumulacji materii mikrobiologicznej.
Gronkowiec skórny (Staphylococcus epidermidis)
ziarenkowiec Gram(+), koagulazo(-), składnik flory fizjologicznej skóry
Wywołuje zakażenia związane z obecnością ciał obcych (protezy, sztuczne zastawki, cewniki naczyniowe, otrzewnowe itd.) oraz infekcje u pacjentów z niedoborami odporności (nowotwory, neutropenia, choroby serca, urazy i oparzenia, przeszczepy narządów i szpiku, wcześniactwo itd.). Niechorobotwórczy u osób zdrowych.
*bakteriemia*zapalenie wsierdzia*zapalenie otrzewnej (dializa otrzewnowa)*zapalenie opon mózgowo - rdzeniowych (układy zastawkowe stos. w leczeniu *wodogłowia, pourazowe)*zapalenie kości i szpiku (osteomyelitis)*zakażenie układu moczowego
Aktywne antybiotyki:
*penicylina benzylowa (większość szczepów opornych)penicylina z inhibitorem (np. amoksycylina/kwas klawulanowy)- aktywna wobec szczepów penicylino(+) *metycylina (w szpitalach część szczepów opornych - MRCNS methicillin resistant coagulase negative Staphylococcus)*penicyliny izoksazolylowe: kloksacylina, dikloksacylina, flukloksacylina - krzyżowa oporność z metycyliną (MRCNS oporne)*cefalosporyny - I generacja II generacja III i IV generacja - tylko parenteralne !!!*linkozamidy: linkomycyna, klindamycyna (czasami aktywne wobec MRCNS)*makrolidy (część szczepów opornych, zwłaszcza MRCNS)*tetracykliny*fluorochinolony *aminoglikozydy (czasami aktywne wobec - MRCNS zwłaszcza netylmycyna)*ryfampicyna (czasami aktywna wobec MRCNS)*glikopeptydy: wankomycyna, teikoplanina (aktywne wobec MRCNS)*karbapenemy: imipenem, meropenem*kotrimoksazol (czasami aktywny wobec MRCNS)*chinuprystyna/dalfoprystyna (aktywne wobec MRCNS)*kwas fusydowy ( aktywny wobec MRCNS)*...
cookiemonsterka