Zosia Włodarczyk
„Psycholog (jako badacz) wobec członków społeczności naukowej.”
w: „Etyka zawodu psychologa”, J. Brzeziński i inni.
1. Powinności psychologa jako członka społeczności naukowej
Þ Podwójna rola psychologa: jako członek zespołu badawczego oraz członek „społeczeństwa nauki”
Þ Zadania jakie psycholog wykonuje pozostając w tej roli:
- prowadzenie badań naukowych oraz sporządzanie raportów z tych badań i ich publikowanie,
- sporządzanie recenzji (krytyka naukowa),
- opieka nad pracami magisterskimi i doktorskimi.
Þ Kontekst etyczny – „nierzetelnie prowadzone badania naukowe, nierzetelna publikacja, spłycona i tendencyjna krytyka naukowa, a także niewywiązywanie się z roli mistrza przynoszą psychologowi wstyd.”
2. Naruszanie własności intelektualnej – problem plagiatu
Þ Plagiat – przepisywanie obszernych fragmentów cudzych tekstów bez uzyskania zgody ich autorów.
Þ Autorskie prawa majątkowe gasną z upływem 70-ciu lat:
- od śmierci twórcy,
- gdy twórca jest nieznany – od daty pierwszego rozpowszechnienia,
- w odniesieniu do utworu audiowizualnego – od śmierci najpóźniej zmarłej z wymienionych osób: reżysera, scenarzysty, autora dialogów, kompozytora.
Þ Zasady dobrej praktyki badań naukowych:
- zabezpieczanie i przechowywanie wyników badań,
- przestrzeganie zasad autorstwa publikacji naukowych. Minimalnym kryterium współautorstwa stanowi udział w stworzeniu koncepcji badań, ich przeprowadzeniu, interpretacji lub przygotowania publikacji w obszarze specjalności współautora.
Þ Kiedy pytać o zgodę? – gdy cytat to więcej niż 500 słów, jedna tabela lub jedna rycina.
Þ W przypadku publikacji pracy magisterskiej/doktorskiej, autorem winien być magistrant/doktorant, ale w przypisie powinien zaznaczyć, iż artykuł ten został napisany na podstawie pracy magisterskiej, powstałej na seminarium profesora X.
3. Zmyślanie i fałszowanie wyników – stronnicze wyniki służące pseudouprawomocnianiu hipotez badawczych
Þ Nadużycia w nauce:
- zmyślanie (preparowanie, rejestrowanie i publikowanie wyników nieuzyskanych),
- fałszowanie (manipulowanie materiałem badawczym, wyposażeniem lub metodą oraz zmienianie lub pomijanie danych doświadczalnych w ten sposób, że wyniki badań nie zostają prawdziwie przedstawione w raportach),
- plagiatorstwo (przywłaszczenie cudzych idei, metod, wyników lub określeń bez właściwego odniesienia).
4. Nierzetelna krytyka naukowa
Þ Psycholog sporządzający krytykę naukową powinien odznaczać się kompetencjami metodologicznymi.
Þ Normy metodologiczne:
- znajomość paradygmatu, w którym „zanurzony” jest poddawany krytyce projekt badawczy,
- znajomość metody,
- znajomość literatury przedmiotu,
- tzw. dobre wychowanie krytyka
àadekwatna samoocena własnych kompetencji naukowych,
àpostawa tolerancji,
àodporność na pokusy,
àunikanie konfliktu interesu.
BettyBoop232323