istr.pdf

3. Ocenabrzmieńinstrumentów.

3.1. Budowaisystematykainstrumentówmuzycznych.

Podstawę kaŜdego instrumentu stanowi jedno lub więcej ciał spręŜystych ,

wykonującychdrgania.Źródłemdrgań,czyliwibratoremjestelementdrgający,którego

zadaniemjestwywołaniefaldźwiękowychwotaczającymośrodkuzapomocąwłasnych

drgań.Rolęwibratorówwinstrumentachmuzycznychmogąspełniaćzarównociałastałe,

jakigazowe.Wszystkiewibratorymogąwykonywaćdrganiatylkowówczas,gdyzostaną

pobudzone mechanizmami młotkowymi, piórkowymi, za pomocą pałeczek smyczków,

palców grającego itp., lub jeśli zostaną w nich wytworzone odpowiednie zjawiska

aerodynamiczne. Jeśli wibrator wytwarza drgania o małej mocy akustycznej, wówczas

stosujesięróŜnegorodzajuelementywzmacniające,czyliamplifikatory.

Dobrze działający amplifikator wzmacnia bez zniekształceń drgania wibratora o

wszelkich częstotliwościach. Tak dobiera się kształty i rozmiary elementów

wzmacniających,abyzakreswzmacnianychczęstotliwościbyłszerokiorazabydrgania

własne przypadały poniŜej lub powyŜej zakresu drgań wibratora. Wyjątkiem jest

rezonator, tj. amplifikator wzmacniający drgania wibratora swymi drganiami własnymi

([7]str.31).

WzaleŜnościodzastosowaniawibratorainstrumentymuzycznedzielimynacztery

grupy([7]str.32,[6]str.123129):

1.instrumentystrunowe,czylichordofony,

2.instrumentydęte,czyliaerofony,

3.instrumentymembranowe,czylimembranofony,

4.instrumentysamobrzmiące,czyliidiofony.

Wpierwszejgrupiewibratoremsąnapiętestruny,wdrugiejsłuppowietrza,wtrzeciej

napiętebłony,wostatniejciałastałeospręŜystościnaturalnej.

OdobjętościikształturezonatorazaleŜy,wjakimzakresieczęstotliwościzostaną

uwypuklone tony harmoniczne dźwięku pobudzającego. Maksima rezonansowe

wyróŜniającesięwwidmiedźwiękuzłoŜonegoodgrywająistotnąrolęprzyrozpoznawaniu

jegobarwy.Techarakterystycznemiejscarezonansowenazywasięformantami.

Jednym z kryteriów przy rozpoznawaniu barwy dźwięku jest charakter źródła

dźwięku.Takwięcnp.drgającestrunygłosoweczłowieka,pociąganiesmyczkiemstrun

skrzypiec itp. są generatorami impulsów. "Od wzajemnego stosunku częstotliwości

impulsówgeneratoradźwiękuiczęstotliwościwłasnejukładurezonansowegozaleŜy,w

jakim stopniu wykształcą się formanty, a dalej, czy powstaną np. jedynie nieparzyste

harmonicznedającestłumionąbarwędźwiękuipustebrzmienie"([36]str.31).

3.2. Jakośćdźwiękówinstrumentówmuzycznych.

Mówiąc o jakości brzmienia instrumentu myślimy o zjawisku indywidualności

dźwiękowej, która z kolei zaleŜy od indywidualności źródładrgań,awięcodukładów

rezonansowych.Oindywidualnościtejdecydująprocesynarastaniaizanikaniadźwięku,

którezaleŜąodstopniatłumieniadrgańorazzłoŜonejbudowymechanicznejinstrumentu.

Przebieg stanów nieustalonych moŜna oszacować na podstawie akustycznych

zdolności promieniowania danego instrumentu. Miarodajną jest tu charakterystyka

częstotliwościowa.Nierównomiernośćtejcharakterystykidecydujeotypowejdladanego

instrumentu barwie dźwięku. Stany nieustalone w duŜej mierze określają dźwiękowy

kształtcałegodziełamuzycznego.Zazwyczajmyślisiętuprzedewszystkimowalorach

barwydźwiękuwrazztowarzyszącymizjawiskamiszmerowymi.NaleŜyjednakwziąćpod

uwagę, Ŝe tempo i dynamika utworu muzycznego, podczas jego wykonywania przez

artystę,zaleŜyodstałychczasowychprocesównarastaniaizanikaniaźródładźwiękuoraz

specyfikiichodczuwaniaprzezwykonawcę.TakŜesposóbatakowaniadźwiękuzaleŜny

jestodczynnikówfizycznychifizjologicznych,takichjakzachowaniesięinstrumentu,

wykonawcy, pomieszczenia i wreszcie ucha. Istnieje więc ścisła zaleŜność pomiędzy

elementamimuzycznymi:harmonią,dynamiką,barwądźwiękuitempem([36]str.4248).

3.3. Charakterystykikierunkoweinstrumentówmuzycznych.

Wielkością charakteryzującą instrument muzyczny jako źródło dźwięku jest

przestrzennacharakterystykakierunkowościpromieniowania.Jesttoprzestrzennyrozkład

ciśnieniaakustycznegofalidźwiękowejwpoluswobodnymwokółinstrumentu.

Znajomość charakterystyki promieniowania lub teŜ moŜliwość przewidzenia jej

kształtu jest bardzo istotna dla techniki pomiarów i rejestracji sygnałów akustycznych.

Charakterystyka kierunkowości daje wystarczające dane o przestrzennym rozkładzie

energii promieniowanej przez źródło dźwięku jedynie wówczas, gdy źródło jest

umieszczonewnieograniczonejprzestrzeni.Gdyźródłoznajdujesięwpomieszczeniuo

ścianach odbijających, to ciśnienie w dowolnym miejscu jest funkcją nie tylko

charakterystyki kierunkowości, lecz równieŜ mocy całkowitej wypromieniowanej przez

źródło.[1]

Stosunek bezpośrednich składowych dźwięku do składowych rozproszonych

docierającychzopóźnieniemodgrywaduŜąrolęwefekciebrzmieniowyminstrumentów

muzycznych w pomieszczeniu zamkniętym. Właściwości te zaleŜą między innymi od

charakterystyki kierunkowej instrumentów i moŜna na nie wpływać przez odpowiednie

usytuowaniewpomieszczeniuorazskierowanieichgłównychosipromieniowania.Mato

duŜeznaczeniedlatechnikimikrofonowejpodczasnagrańmuzycznych.

ZaleŜnośćpromieniowaniadźwiękuinstrumentówodkierunkuwynikazpodziału

drgań wibratorów na strefy o róŜnych amplitudach i przesunięciach fazowych.

Charakterystyka kierunkowa zaleŜy od bardzo wielu czynników, między innymi teŜ od

strukturydrewna[22].

Na rysunkach nr 1 7 znajdują się główne kierunki promieniowania dla skrzypiec,

wiolonczeli, fortepianu, oraz propozycje optymalnego ustawienia mikrofonu względem

instrumentów, wynikające z ichcharakterystykkierunkowych([6]str.152,[22]str.189

190,[40]str.3739,8097).

Rysuneknr1 Charakterystykaprzestrzennafortepianudladźwięków

c(131Hz)ia 2 (880Hz),wg.M.Drobnera[6,str.152].

Rysuneknr2 Charakterystykaprzestrzennaskrzypiecdlawybranych

częstotliwości,wg.J.Meyera[22,str.188].

Rysuneknr3 Charkterystykaprzestrzennawiolonczelidlawybranych

częstotliwości,wg.J.Meyera[22,str.190].

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: