Linuks.doc

Podręczny spis podstawowych komend początkującego Linuksowca

Zarządzanie plikami:

·         cd -zmiana katalogu (cd .. -do katalogu wyżej).

·         chmod -zmiana atrybutów plików, lub praw.

·         chown -zmiana właściciela pliku i grupy.

·         cp -kopiuje pliki.

·         ls -wyświetla zawartość katalogu.

·         mkdir -tworzy katalog.

·         mv -przenosi pliki, lub zmienia nazwy.

·         rm -usuwa pliki.

·         rmdir -usuwa katalogi.

·         find -szukanie plików.

Używanie plików:

·         grep -znajduje wyrażenia w pliku

·         less -wyświetla plik ekran po ekranie (można poruszac się od góry do dołu i z powrotem).

·         more -wyświetla plik ekran po ekranie (można poruszać się tylko z góry na dół).

·         wc -zlicza wiersze, słowa i znaki danego pliku.

·         zcat -wyświetla zawartość skompresowanego pliku.

Zarządzanie procesami:

·         kill -wysyła sygnały do procesów (używany do zatrzymywania procesów).

·         ps -wyświetla listę aktualnie działających procesów.

·         reboot -rebootuje system (wyłącza i włącza ponownie).

·         top -wyświetla listę procesów zajmujących najbardziej czas procesora.

·         uname -wyświetla informacje o jądrze systemu.

Zarządzanie użytkownikami:

·         add -dodanie użytkownika

·         passwd -zmienia hasło

·         whoami -wyświetla nazwę użytkownika.

Podstawy Linuksa

Do systemu Linux zawsze dostajesz się poprzez interfejs nazywany kontem, które identyfikowane jest poprzez nazwę użytkownika (login) oraz hasło (password). Czyli po uruchomieniu Linuksa musisz podać nazwę użytkownika oraz hasło które zadeklarowałeś podczas instalacji. Wpisywane hasło ze względu na bezpieczeństwo nie jest widoczne na ekranie. W Linuksie można uruchomić jednocześnie kilka takich kont, są to jakby oddzielne wirtualne komputery.
Za pomocą klawiszy ALT + F1 do F6 możesz przełączać się miedzy tymi kontami (konsolami).

Specjalnym kontem administaracyjnym jest konto root nazywane inaczej "super użytkownik" (su). Root ma nieograniczone uprawnienia i możliwości, dlatego ze względu na bezpieczeństwo systemu nie powinieneś wykorzystywać tego konta do normalnej pracy.
Do codziennej pracy używaj konta zwykłego użytkownika.


Gdy zalogujesz się jako zwykły użytkownik, na twojej konsoli pojawi się znak dolara $, jeśli zalogowałeś się jako root znakem tym będzie # .Linux ładowany jest domyślnie z powłoką (shellem) BASH która posiada właśnie taki monit ($ lub #). Znak ten oznacza początek wiersza poleceń. Wpisujesz polecenie, naciskasz ENTER w celu potwierdzenia wykonania. Zadanie możesz przerwać i zatrzymać za pomocą klawiszy CTRL + C

Wspaniałym programem narzędziowym ułatwiającym pracę, jest Midnight Commander, uruchamiany poleceniem mc , za pomocą tego programu bez szczegółowej znajomości poleceń, możesz wykonać większość operacji na plikach lub katalogach. Mc posiada prosty i wygodny edytor tekstowy, przydatny do edycji wszelkiego rodzaju plików konfiguracyjnych.

Wpisując polecenie dmesg | less, na ekranie wyświetlone zostaną komunikaty wygenerowane przez jądro podczas startu systemu. Po wydaniu polecenia uname -a dowiesz się wszystkiego o swoim systemie ( nazwę systemu i hosta, wersję jądra, itp. ). Kolejną pożyteczną komendą jest free, pokazuje nam ilość wolnej pamięci i na co została zużyta.
Jeżeli chcesz pracować w graficznym interfejsie użytkownika X-Window, uruchomisz je wpisując w wierszu poleceń startx. Pamiętaj aby przedtem zamknąć MC.

System możesz zamknąć za pomocą jednoczesnego naciśnięcia klawiszy CTRL+ALT+DEL, podczas ponownego uruchamiania się systemu, wyłącz komputer. Taki sam efekt uzyskasz po napisaniu polecenia reboot lub shutdown. Innym sposobem jest wykonanie polecenia halt, po zatrzymaniu wszystkich procesów, pojawi się napis: system halted i teraz wyłącz komputer, możliwe że system ATX wyłączy się automatycznie.

32-bitowy dostęp do twardego dysku w Linuksie

Prawdopodobnie jeżeli twój dysk jest nowszej generacji, nie są w pełni wykorzystane jego możliwości.
Aby się o tym przekonać wykonaj następujące kroki.
Zaloguj się jako root i wydaj polecenie: hdparm -c /dev/hda

Jeżeli otrzymasz komunikat jak wyżej to znaczy że masz wyłączony 32-bitowy dostęp do dysku, następnie za pomoca polecenia: hdparm -d /dev/hda sprawdź bezpośredni dostęp do pamięci.Gdy w wyniku otrzymasz 0, to nie masz także bezpośredniego dostęu do pamięci (rys. poniżej).

Jeżeli w obu przypadkach otrzymasz wynik 1 to możesz opuścić dalszą część opisu, gdyż dysk jest w pełni wykorzystany.
Następny krok to sprawdzenie aktualnej prędkości dysku za pomocą komendy: hdparm -t /dev/hda

Na moim dysku IBM 15GB było tak, jak na rysunku powyżej. Zapisz wynik swojego dysku. Teraz za pomocą polecenia: hdparm -c 1 /dev/hda włącz 32-bitowy dostęp.
 

Włącz bezpośredni dostęp do pamięci za pomocą: hdparm -d 1 /dev/hda Następnie w celu sprawdzenia prędkości dysku po zmianach napisz: hdparm -t /dev/hda Porównaj z poprzednim wynikiem.
 

W moim przypadku jak widać powyżej, nastąpiło zwiększenie wydajności dysku o około 400%. Porównaj swoje wyniki.Jeżeli prędkość się zwiększyła możesz zatwierdzić nowe ustawienia poleceniem hdparm -k 1 /dev/hda , ustawienia te będą aktywne do ponownego restartu.

Jeśli wszystko działa poprawnie i chcesz aby nowe ustawienia zawsze były aktywne, musisz w pliku /etc/rc.d/rc.local dopisać na końcu linię: hdparm -c 1 -d 1 -k 1 /dev/hda
 

Pliki i katalogi w Linuksie.

Pliki podobnie jak w innych systemach umieszczone są w katalogach. Układ katalogów przypomina strukturę drzewa, czyli jest katalog główny - korzeń ( root direktory ), a gałęzie to podkatalogi i pliki.
Katalog główny czyli root, jest katalogiem specjalnym ułożonym podczas instalacji Linuksa, większość z nich są to katalogi systemowe i muszą występować w określonej hierarchii, w zależności od dystrybucji mogą występowąć pewne różnice.
Możesz tworzyć nowe katalogi oraz pliki, w ich nazwach zabronione jest używanie ukośników, znaków zapytania oraz gwiazdek. Nazwa może mieć długość do 256 znaków.
W nazwach plików możesz używać rozszerzenia, jest to część nazwy po kropce. Rozszerzenia stosuje się w celu określenia kategorii pliku, np nazwa kelwin.mp3 oznacza: plik ten jest plikiem muzycznym, a read.txt jest plikiem tekstowym. Możesz tworzyć własne rozszerzenia lub używać nazw bez rozszerzeń.
Istnieją także specjalne pliki ukryte, poprzedzone kropką (dot files), są to najczęściej pliki inicjujące i konfiguracyjne.

Opis niektórych katalogów w Linuksie. (Redhat)

Niektóre polecenia, używane do zarządzania katalogami oraz plikami

Niektóre pliki konfiguracyjne Systemu Linux

Szczegółowe informacje na temat sposobu zastosowania poszczególnych poleceń, uzyskasz w elektronicznych podręcznikach man, np. polecenie man cp, wyświetli Ci wszystko na temat polecenia cp.
W man-ie tekst przeglądasz za pomocą kursorów, góra, dół. Wyjście z podręcznika za pomocą klawisza Q.

Dostęp do CD-ROM-u, napędu dyskietek oraz partycji i dysków z innymi systemami operacyjnymi.

Aby partycja z innym systemem ,lub inny dysk oraz CDROM były widziane przez Linuksa należy je zamontować.
W tym celu w katalogu /mnt/ utwórz katalogi które będą odnosiły się do twoich dysków i partycji. Katalog może mieć dowolną nazwę np: dla CDROM-u możesz utworzyć /mnt/cdrom, a dla partycji z systemem Windows /mnt/winda.



Następnie za pomocą komen...