MOUT - MILITARY OPERATION IN URBAN TERRAINOPERACJE WOJSKOWE W TERENIE ZURBANIZOWANYM ostatnia aktualizacja:
Wstęp
*Opracował - Paweł Makowiec
Walka w terenie zurbanizowanym jest zagadnieniem specyficznym. Jako dziedzina sztuki wojennej jest to element stosunkowo nowy. W starożytności miasta były oczywiście oblegane, ale po przebiciu się przez zewnętrzny pierścień obrony - miasto poddawało się, a ludność cywilna była w większości przypadków zabijana. Sytuacja zmieniła się dopiero nieznacznie w okresie XIX, kiedy dochodziło do większych starć na ulicach miast pomiędzy rebeliantami a regularnym wojskiem (Paryż 1789, Paryż 1830, Wiedeń 1848, Paryż 1871). Armie regularne mimo że nadal dążyły do regularnych starć na otwartym polu lub zdobywania kluczowych twierdz, prowadziły tylko sporadycznie walki na ulicach miast (np. Saragossa 1808).
Pierwsza Wojna Światowa również była rozgrywana przede wszystkim na otwartych terenach, z kilkoma wyjątkami kiedy linia okopów przecinała większą wioskę lub miasteczko. Jednak sama walka w mieście nie była celem samym w sobie. Działo się to tak przede wszystkim dlatego, że ludność cywilna nie była podstawowym celem ataku regularnej armii.
Sytuacja zmieniła się dopiero w okresie międzywojennym, który uważać należy za okres przejściowy w kształtowaniu się nowego wymiaru walki w mieście. Skok technologiczny dokonany w czasie Wielkiej Wojny, oznaczał również potrzebę zmiany podejścia do problemu walk ulicznych. Już w czasie tłumienia Komuny Paryskiej w 1871 r. okazało się, że regurlrna armia stosując taktykę walki w polu, słabo spisuje się w walkach miejskich. Dowodem na to były stłumione próby przewrotów komunistycznych w Niemczech (1919), Bułgarii (1923) czy Austrii (1927). Konieczność wypracowania odpowiedniej taktyki zapoczątkowała prace studyjne, w których nie bez przyczyny, prym wiedli nasi najwięksi wrogowie - Niemcy i Sowieci. W innych krajach problem konieczności zmiany taktyki walki miejskiej (i nie tylko tej taktyki) pomijano lub lekceważono, co miało w przyszłości zaowocować szeregiem klęsk państw alianckich na frontach II wojny światowej.
Polska niekoniecznie początkowo podzielała to lekceważące stanowisko, ponieważ miała swoje doświadczenia z walk o Lwów, Poznań czy Powstania Śląskie i zupełnie wyjątkowym przypadkiem w skali całego okresu 1918 - 39 była publikacja ppłk.dypl. Stefana Roweckiego "Walki uliczne" wydana w 1928 r. Mimo, ze napisana pod kątem tłumienia przewrotów bolszewickich, stanowiła znakomitą pracę studyjną, która niestety przeszła bez echa. W dobie rządów Marszałka i po Jego śmierci problemu nie rozwijano, Roweckiego zaś uznano za nieszkodliwego młodego pułkownika o otwartym umyśle.
Zapowiedzią zmiany znaczenia miast jako elementu prowadzenia działań wojennych była wojna domowa w Hiszpanii 1936 - 39. Konflikt ten możemy uznać za poligon dwóch mocarstw przed rozpoczęciem II wojny światowej, podczas której walka w mieście stała się stałym elementem. Głównym powodem była zmiana celu ataku regularnych armii - ludność cywilna. Miasta nie posiadały oczywiście murów obronnych które wyznaczałyby granice rubieży obrony. Walki toczyły się o każde pomieszczenie, budynek i ulicę. Zostawmy analizę historyczną. Wystarczy podsumować, że II wojna światowa była pierwszym konfliktem w którym:
1. Miasta i ich zdobycie / utrzymanie stało się celem warunkującym powodzenie całości operacji prowadzonych na froncie.
2. Walki toczyły się na całej głębokości infrastruktury miejskiej (wielowymiarowość pola walki).
3. Struktury miejskie zostały przygotowywane inżynieryjnie w głębokości na obronę
4. Pojawiło się specjalistyczne uzbrojenie do walki w mieście
5. Zostały opracowane specjalistyczne metody walki w terenie zurbanizowanym
Z praktycznego punktu widzenia żołnierza, 3 bitwy z okresu WW2 są najbardziej interesujące pod względem analizy taktyki walki w terenie zurbanizowanym:
Stalingrad 1942 - 43
Powstanie Warszawskie 1944
Berlin 1945
W przypadku nas najbardziej interesującym, Powstania Warszawskiego 1944, mamy do czynienia z najbardziej jaskrawym przykładem wpływu terenu miejskiego na przebieg walki, który zniwelował w dużej części przewagą techniczną i ogniową Niemców i mimo przystąpienia do walki ze znikomą ilością broni i amunicji pozwolił prowadzić walkę przez 63 dni.
W tym miejscu należy zauważyć, że Powstanie miało ogromne znaczenie dla obydwu stron pod względem prowadzenia walki w mieście. Niemcy sprawdzili i zmodyfikowali swe wcześniejsze doświadczenia, Polacy wypróbowali wypracowaną w okresie konspiracji koncepcję walki miejskiej. Nalezy podkreślić, że strona polska w tym zakresie posiadała dorobek imponujący.
Podzwonnym dla lekcji Powstania było wykorzystanie doświadczeń w obronie niemieckich miast przed bolszewickimi hordami.
Doświadczenia II Wojny Światowej i kolejnych konfliktów powojennych, doprowadziły do wypracowania przez Amerykanów i ich sojuszników rozbudowanej koncepcji połączonych operacji w terenie zurbanizowanym "Combined Arms Ops in Urban Terrain". Ponieważ po oddaleniu groźby konfliktu totalnego, III wojna światowa ma być wojną ... w mieście z marginalnym znaczeniem operacji polowych.
* Wstęp do działu MOUT został opracowany przez Pawła Makowca, stałego współpracownika SPECOPS - serdecznie dziękujemy!
TerminologiaAngielski termin MOUT oznacza dosłownie: Operacje Wojskowe w Terenie Zurbanizowanym. Odnosi się ogólnie do prowadzenia skomplikowanych operacji na terenie miejskim. Termin CQB oznacza dosłownie Walka w Bliskim Dystansie. Można się spotkać z określeniem operacji AT mianem operacji CQB. W tym kontekście terminy są używane zamiennie. Nie chodzi przecież o uzyskanie akademickiej definicji tylko o praktyczne zwiększenie wiedzy i umiejętności. Żołnierz walczący w mieście może zapożyczyć wiele technik bojowych od swoich kolegów antyterrorystów i na odwrót. Dział ten ma być równie przydatny dla żołnierzy "czarnych" jak i "zielonych". CharakterystykaOperacje w terenie zurbanizowanym charakteryzuje:1. Wielowymiarowość pola walki - walka toczy się w 3 wymiarach2. Obrona jest łatwiejsza niż atak3. Manewr strony atakującej jest ograniczony4. Manewr obrońcy jest elastyczny - teoretycznie każdy budynek jest naturalnym punktem oporu5. Bezpośredni dystans - walki toczą się w bliskim dystansie6. Strona atakująca jest narażona na większe straty niż obrońca7. Zużycie amunicji jest znacznie większe po obu stronach8. Planowanie operacji jest niezbędne do osiągnięcia sukcesu9. Ludność cywilna może odgrywać kluczową role Umiejętności Indywidualne Poniżej opisano podstawowe umiejętności niezbędne żołnierzom do prowadzenia skutecznej walki w mieście. Ilustracje na podstawie amerykańskiego FM - copyright: US ARMY.
Przemieszczanie w terenie zurbanizowanym - otwarta przestrzeń.Otwarta przestrzeń stwarza naturalne pola i sektory ogniowe dla przeciwnika. Tym samym pokonywanie otwartej przestrzeni jest bardzo niebezpieczne. Aby zmniejszyć to niebezpieczeństwo można:
1. Osłaniać manewr pokonywania przestrzeni ogniem - część zespołu przemieszcza się, część ostrzeliwuje pozycje npla.2. Osłaniać manewr dymem. Problem z dymem polega na tym że dym nie powstrzymuje pocisków. Jeżeli przeciwnik zobaczy dym - to przez myśl przechodzi mu tylko jedno stwierdzenie "zaraz w tym miejscu ktoś będzie przechodził" - więc skieruje cała siłę ognia w to miejsce. Należy pamiętać o tym że jeżeli karabiny maszynowe strzelają po zamkniętych sektorach - a tak powinno być według sztuki - to fakt że strzelec nie widzi celu nie ma większego znaczenia. Karabin jest na sztywno wycelowany. Tak zresztą robi się zawsze chociażby w celu odparcia ataków w nocy kiedy cele nie są widoczne. Dlatego warto się zastanowić nad tym czy nie lepiej jest rzucić dym w kilku miejscach, stwarzając dla przeciwnika więcej opcji niż ma środków ogniowych. Oczywiście wszystko zależy od sytuacji. Pojedynczy żołnierz może nawet zaryzykować przebiegnięcie krótkiej otwartej przestrzeni bez żadnej osłony. Przeciwnik nie może mieć broni wycelowanej 1440 minut na dobę w dany punkt (...errr powiedzmy że z drugiej strony nie ma Specnazu! ;-) ) . Jeżeli jego czas reakcji jest 1-2 sekundy (realistycznie 3-4) to w tym czasie jeden żołnierz zdąży przebiec przez ulice (10-15) metrów. Oczywiście drugi żołnierz nie ma już takiej opcji. Stary przykład z "zapałką" - dlaczego istnieje przesąd że nie zapala się 3 papierosów od jednej zapałki:
Pierwsza wojna Światowa - snajper obserwuje szerokie przedpole - widzi błysk zapałki (pierwszy papieros) - odwraca się w ten punkt, widzi drugi płomyk - celuje - trzeci płomyk - strzela.
Taki sam mechanizm istnieje przy z przebiegnięciem przez ulice - pierwszemu się uda ale kolejni już wbiegają bezpośrednio pod ogień.
Przechodzenie pod oknami
Przechodząc pod oknami jakichkolwiek budynków, nie można stawać w ich świetle. Należy zakładać że wszystkie okna są pokryte ogniem i obserwacją.
Przechodzenie nad oknami w piwnicach Żołnierz pokonuje otwór strzelniczy. Jego kolega osłania tyły - w tym przypadku okno. Foto Copyright US AIR FORCE SECURITY FORCES
Żołnierz czołga się pod otworem strzelniczym na parterze. Foto Copyright US AIR FORCE SECURITY FORCES
Pokonywanie zakrętów i rogów
Technika obserwacji ulicy
Żołnierz na pierwszym planie wychyla sie - w każdej chwili może się błyskawicznie wycofać. Jego kolega ochrania tyły.Foto Copyright US AIR FORCE SECURITY FORCES
Poprawnie wykonane wychylenie zza rogu w celu obserwacji przedpola. Foto Copyright US AIR FORCE SECURITY FORCES
Strzelanie z lewego ramienia zza prawego rogu. W ten sposób strzelec wystawia mniejszą cześć swojej sylwetki na ostrzał.
Żołnierz Bundeswehry strzelający z karabinu G36 z wykorzystaniem lewego ramienia - żołnierz wykorzystuje drzewo, ale przy strzelanie zza lewego rogu budynku zasada jest identyczna. Zwróć uwagę na lewy łokieć który nie jest wystawiony pod kątem prostym - jak w klasycznej pozycji strzeleckiej, ale przylega do ciała minimalizując ekspozycję sylwetki na ostrzał.
Pozycje strzeleckie Wykorzystanie kominu w celu pozyskania osłony przed ogniem na eksponowanej pozycji strzeleckiej Żołnierz na schemacie minimalizuje ekspozycje na ogień wysuwając tylko minimalną część sylwetki w światło otworu strzelniczego. Ogień prowadzony jest z głębi budynku. Pozycja strzelecka wzmocniona workami z piaskiem po stronie wewnętrznej. Schemat obrazujący pozycje strzeleckie drużyny na pozycjach obronnych w budynku. Każdy strzelec ma do dyspozycji dwie pozycje - podstawową i alternatywną. Schemat obrazujący minimalizacje ekspozycji na ogień stanowiska karabinu maszynowego. Stanowisko karabinu maszynowego widziane od góry. Pod lufą należy położyć mokry koc - ogranicza to kurz i pył podczas strzelania. Lufa nie powinna wystawać poza obrys otworu strzelniczego, ograniczając widoczny błysk podczas strzelania. Stanowisko karabinu maszynowego strzelające na wprost. Stanowisko zabezpieczone improwizowaną osłoną górną. Stanowisko karabinu maszynowego w piwnicy. Przed otworem strzelniczym widoczny rów na granaty. Strzelnica powinna być zabezpieczona siatką stalową utrudniającą wrzucenie do środka stanowiska granatów lub innych ładunków wybuchowych. Strzelec ma wykopany okop z osłoną górną. Stanowisko karabinu maszynowego pod lekkim budynkiem, wzmocnione workami z piaskiem. Improwizowane stanowisko karabinu maszynowego na poddaszu, chronione workami z piaskiem od dołu i góry.
Załoga GPMG. Biurko wykorzystane jako improwizowana podstawa strzelecka. Pod karabinem jest rozłożony koc nasączony wodą - zapobiega to powstawaniu tumanów kurzu podczas strzelania. W ten sposób pozycja nie jest dekonspirowana. Mokry koc ma również zastosowanie Ppoż. Strzelec nie jest bezpośrednio na wprost otworu strzelniczego ale strzela pod katem co najmniej 45 stopni. W ten sposób jest maksymalnie chroniony przed bezpośrednim ogniem npla.
Pokonywanie murów
Podczas pokonywania murów należy zachować minimalny profil.
Foto Copyright US AIR FORCE SECURITY FORCES
Wykorzystanie drzwi i okien Przed rozpoczęciem pokonywania otwartego terenu, należy dobrze rozpoznać następną pozycję ogniową. Podczas prowadzenia ognia z okien nie należy stać bezpośrednio w świetle okna. Dość mylący schemat... Patrząc z tej perspektywy żołnierz powinien być z lewej, pod murem i strzelać z lewego ramienia. No cóż to tylko amerykański FM....
Żołnierz brytyjski wykorzystuje improwizowaną pozycję strzelecką. Nie soji bezpośrednio za otworem, tylko pod kątem 45 stopni, minimalizując swoją ekspozycję na ogień npla.
Drabiny szturmowe
Improwizowane drabiny szturmowe wykonane z podręcznych materiałów.
Konstrukcja drabin szturmowych w warunkach polowych.
Granatniki
Granatniki podwieszane 40mm mogą służyć do niszczenia celów punktowych podczas walki w terenie zurbanizowanym
Wchodzenie do budynków przez wysokie okna
Dwa sposoby pokonywania okien z wykorzystaniem zespołu. Dwie metody wciągania żołnierzy do wysokich okien z dołu. Kolejna metoda pokonywania wysokich okien
Żołnierze pokonują okno na wysokości pierwszego pietra za pomocą belki - zdjęcie wykonane na torze przeszkód. Foto Copyright: AUSTRALIAN ARMY.
Rosyjscy żołnierze podczas ćwiczeń walki w mieście. Niemieccy żołnierze demonstrują podobny sposób pokonywania wysokich okien.
Wykorzystanie Granatów - zobacz dział: Granaty ręczne Niszczenie punktów oporu w piwnicach. Jeden żołnierz osłania sektor a jego kolega wrzuca granat do piwnicy.
Podczas wrzucania granatów na wyższe poziomy należy zawsze być przygotowanym na możliwość odbicia się granatu z powrotem w naszym kierunku.
Prosty ale skuteczny sposób na sprowokowanie npla do otwarcia ognia.
kuryatnik