Szkoła specjalna - dwumiesięcznik pedagogiki specjalnej nr 4(2006) - muzykoterapia.pdf
(
1404 KB
)
Pobierz
SZKOLA-4-06.QXD
Nr 4 (236) 2006
Tom LXVII
WRZESIEÑ
PAZDZIERNIK
SZKO£A
SPECJALNA
DWUMIESIÊCZNIK AKADEMII PEDAGOGIKI SPECJALNEJ
im. Marii Grzegorzewskiej
SPIS TREŒCI
243 –
Kornelia Czerwiñska
Projekt „Per linguas mundi ad laborem“ – Adaptacja pomocy dydaktycznych do na-
uczania jêzyków obcych uczniów niewidomych i s³abo widz¹cych
OPRACOWANIA NAUKOWE
252 –
S³awomira Sadowska
Szkolne stosunki interpersonalne w ocenach zadowolenia uczniów z niepe³nospraw-
noœci¹ intelektualn¹ w stopniu lekkim
265 –
Ma³gorzata Czajkowska-Kisil
Dwujêzyczne nauczanie g³uchych w Polsce
276 –
El¿bieta £obacz
Prezentacja osób niewidomych w prasie
283 –
S³awomir Olszewski, Katarzyna Parys
Edukacja osób niepe³nosprawnych. Rozwa¿ania nad podstaw¹ programow¹ kszta³-
cenia ogólnego
Z PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ
288 –
Justyna Turek
Warsztat i umiejêtnoœci zawodowe nauczyciela w pozawerbalnym komunikowaniu
siê z osobami upoœledzonymi umys³owo
298 –
Anna Olas
Arteterapia inspiracj¹ dla pedagogiki
307 –
Jan Starek
Opis i analiza funkcjonowania grupy wychowanków zak³adu poprawczego jako
grupy odniesienia dla nieletnich umieszczonych w schronisku w kontekœcie de-
strukcyjnego wp³ywu na kierowane wobec nich oddzia³ywania resocjalizacyjne
Z KRAJU I ZE ŒWIATA
317 –
Ma³gorzata Papliñska
Dyskursy Pedagogiki Specjalnej, Stare Jab³onki 31.05-02.06.2006 r.
SPRAWOZDANIA I OCENY
318 –
Danuta Gorajewska
S³awomira Sadowska (2006) Nauczanie uczniów z niepe³nosprawnoœci¹ intelektu-
aln¹ w stopniu lekkim. Wybrane problemy teorii i praktyki. Akapit, Toruñ, ss. 298.
Recenzowali:
Prof. dr hab. Bogdan Szczepankowski
Prof. dr hab. Janina Wyczesany
T³umaczenie na jêzyk angielski:
Renata Wójtowicz
Komitet Redakcyjny:
prof. Halina Borzyszkowska, prof. W³adys³aw Dykcik, prof. Tadeusz Ga³kowski,
prof. Aniela Korzon, prof. Czes³aw Kosakowski, Jacek Kwapisz (MEiN), prof. Aleksandra
Maciarz, prof. Irena Obuchowska, dr Adam Szecówka
Redakcja
:
prof. Jadwiga Kuczyñska-Kwapisz (redaktor naczelna), dr Danuta Gorajewska (z-ca redak-
tor naczelnej), Renata Malecka (sekretarz)
Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej
im. Marii Grzegorzewskiej
Redaktor naczelna – dr Ewa Lewandowska-Tarasiuk
Adres Redakcji: Wydawnictwo APS, 02-353 Warszawa
ul. Szczêœliwicka 40, tel. 022-824-69-05, 022-668-95-45, fax 022-658-11-18
e-mail: szkolaspecjalna@aps.edu.pl
nak³ad 1300 egz.
KORNELIA CZERWIÑSKA
APS, WARSZAWA
PROJEKT „PER LINGUAS MUNDI AD LABOREM“
– ADAPTACJA POMOCY DYDAKTYCZNYCH DO
NAUCZANIA JÊZYKÓW OBCYCH UCZNIÓW NIEWIDOMYCH
I S£ABO WIDZ¥CYCH
jêzyków obcych, wyra¿aj¹c¹ siê m.in. poprzez dostêpnoœæ na rynku wie-
lu ró¿norodnych pomocy dydaktycznych, dziêki którym proces nauczania-ucze-
nia siê staje siê nie tylko efektywny, ale równie¿ atrakcyjny zarówno dla
uczniów, jak i nauczyciela.
Ró¿nego rodzaju tabele, tekst czêsto umieszczany w kilku kolumnach przery-
wanych rysunkami i zdjêciami, ksi¹¿ki z æwiczeniami pe³ne krzy¿ówek, rysun-
kowych zagadek i rubryk do wype³nienia, to typowy zestaw œrodków stosowa-
nych przez autorów wspó³czesnych podrêczników do nauki jêzyka obcego. Co-
raz wiêcej materia³ów dostêpnych jest w postaci programów komputerowych,
opartych w jeszcze wiêkszym stopniu ni¿ tradycyjne podrêczniki na grafice,
krótkich filmach wideo i animacjach (Marek 2001). Taka konstrukcja podrêczni-
ka, zw³aszcza w wypadku uczniów w m³odszym wieku szkolnym, ma silne od-
dzia³ywanie motywuj¹ce, sprawia, ¿e uczniowie chêtnie uczestnicz¹ w zajêciach
podejmuj¹c dzia³ania umo¿liwiaj¹ce rozwój wszystkich podstawowych spraw-
noœci jêzykowych, tj. mówienia, rozumienia ze s³uchu, czytania i pisania. W ten
sposób przygotowany podrêcznik nie jest jednak w pe³ni dostêpny dla wszyst-
kich uczniów.
Uczniowie z dysfunkcj¹ wzroku, zw³aszcza ca³kowicie niewidomi, nie mog¹
korzystaæ z wiêkszoœci proponowanych przez autorów rozwi¹zañ. Udostêpnie-
nie uczniom s³abo widz¹cym i niewidomym podrêczników i materia³ów po-
mocniczych wymaga od nauczyciela dokonania niezbêdnych modyfikacji opar-
tych na doskona³ej znajomoœci mo¿liwoœci i potrzeb edukacyjnych uczniów
z dysfunkcj¹ wzroku, jak równie¿ wymagaj¹cych zastosowania specjalistyczne-
go sprzêtu, m.in. do wykonywania grafiki dotykowej. Dokonywane przez nau-
czyciela adaptacje nie mog¹ opieraæ siê jedynie na strategii polegaj¹cej na ca³ko-
witej eliminacji czy zast¹pieniu elementów wizualnych przez elementy dostêp-
ne kana³em s³uchowym. Takie rozwi¹zanie wydaje siê najprostsze i najtañsze,
nie wymaga równie¿ szczególnych umiejêtnoœci tyflologicznych od nauczyciela,
SZKO£A SPECJALNA 4/2006
243
W
ostatnich latach w Polsce widaæ wyraŸn¹ poprawê warunków do nauki
KORNELIA CZERWIÑSKA
jednak prowadzi do znacznego zubo¿enia procesu nauczania-uczenia siê oraz
utrudnia opanowanie przez ucznia wszystkich podstawowych sprawnoœci jêzy-
kowych, uwzglêdniaj¹c g³ównie mówienie i s³uchanie.
Literatura fachowa dotycz¹ca sposobów adaptacji pomocy dydaktycznych
wykorzystywanych w nauczaniu jêzyków obcych uczniów niewidomych i s³a-
bo widz¹cych jest niezmiernie uboga. Ten obszar tyflodydaktyki nie zosta³ rów-
nie¿ dotychczas poddany pog³êbionym badaniom naukowym.
Przedmiot i cel badañ
W ramach projektu „Per linguas mundi ad laborem“, w którym uczestnicz¹:
Akademia Pedagogiki Specjalnej, Uniwersytet Warszawski, Katolicki Uniwersy-
tet Lubelski, Polski Zwi¹zek Niewidomych i Pañstwowy Fundusz Rehabilitacji
Osób Niepe³nosprawnych
1
, realizowany jest przez APS projekt badawczy pod
kierunkiem prof. dr hab. Jadwigi Kuczyñskiej-Kwapisz, którego celem jest m.in.
analiza strategii adaptacji pomocy dydaktycznych, w tym podrêczników, kart
pracy, prac kontrolnych, grafiki itp., wypracowanych i obecnie stosowanych
w nauczaniu jêzyków obcych osób z dysfunkcj¹ wzroku przez nauczycieli
w specjalnych oœrodkach szkolno-wychowawczych, szko³ach integracyjnych
i ogólnodostêpnych, a tak¿e problemów, jakie napotykaj¹ nauczyciele w tym za-
kresie (Czerwiñska 2006).
Metoda, techniki i narzêdzia badawcze
W celu dok³adnego poznania, opisu i analizy efektywnych strategii adaptacji
pomocy tyfloglottodydaktycznych przyjêto metodê sonda¿u diagnostycznego.
Obecnie zakoñczono jeden ze wstêpnych etapów badañ, którego g³ównym ce-
lem by³o poznanie sposobów modyfikowania pomocy dotychczas stosowanych
przez tych nauczycieli jêzyków obcych, którzy prawdopodobnie posiadaj¹ naj-
wiêksz¹ wiedzê i umiejêtnoœci praktyczne wynikaj¹ce z wieloletniej pracy
z uczniami z dysfunkcj¹ wzroku, a mianowicie nauczycieli pracuj¹cych w spe-
cjalnych oœrodkach szkolno-wychowawczych dla niewidomych i s³abo widz¹-
cych. Wœród technik badawczych wspieraj¹cych metodê sonda¿u diagnostycz-
nego wybrano ankietê, której wyniki zostan¹ nastêpnie uzupe³nione poprzez
ustny wywiad. Istnia³a koniecznoœæ opracowania w³asnego narzêdzia badaw-
czego, poniewa¿ dotychczas prowadzone w Polsce badania naukowe dotyczy³y
szeroko rozumianego procesu nauczania jêzyków obcych osób niewidomych
lub wybranych, szczegó³owych jego aspektów, natomiast nie obejmowa³y
w bardziej pog³êbionym zakresie strategii adaptacji pomocy tyfloglottodydak-
tycznych; w kwestionariuszu ankiety dla nauczycieli jêzyków obcych opracowa-
1
G³ówne za³o¿enia projektu zosta³y przedstawione w artykule K. Czerwiñska (2006) Projekt
„Per linguas
mundi ad laborem“ – kszta³cenie jêzykowe szans¹ osób niewidomych i s³abo widz¹cych na zdobycie pracy
. „Szko-
³a Specjalna“ nr 3.
244
SZKO£A SPECJALNA 4/2006
PROJEKT „PER LINGUAS MUNDI AD LABOREM” – ADAPTACJA POMOCY DYDAKTYCZNYCH...
nym i wykorzystanym przez Drabik (2004) poœwiêcono pomocom dydaktycz-
nym zaledwie 4 pytania.
Opracowany kwestionariusz ankiety sk³ada siê z 37 pytañ i zosta³ podzielony
na 3 czêœci. Czêœæ pierwsza ma charakter ogólny i przeznaczona jest zarówno
dla nauczycieli pracuj¹cych tylko z uczniami s³abo widz¹cymi, tylko z ucznia-
mi niewidomymi, jak i dla nauczycieli pracuj¹cych zarówno z uczniami niewi-
domymi, jak i s³abo widz¹cymi. Dotyczy ona m.in.:
z
wiedzy nauczycieli na temat dostêpnych polskich i zagranicznych publikacji
o metodyce nauczania jêzyków obcych osób z dysfunkcj¹ wzroku oraz dosto-
sowania pomocy dydaktycznych do potrzeb uczniów niewidomych i s³abo
widz¹cych,
z
stosowanych obecnie przez nauczycieli podrêczników, przewodników meto-
dycznych i gotowych pomocy dydaktycznych,
z
poszczególnych aspektów procesu dokonywania adaptacji pomocy tyfloglot-
todydaktycznych, takich jak: czêstotliwoœæ dokonywania adaptacji, kolejnoœæ
etapów procesu modyfikacji, wykorzystywane materia³y, narzêdzia i urz¹dze-
nia, korzystanie z pomocy innych specjalistów, najczêstsze trudnoœci i proble-
my itp.,
z
opinii nauczycieli o koniecznoœci opracowania podrêczników, przewodników
metodycznych, standardów adaptacji pomocy stosowanych w nauczaniu
uczniów z dysfunkcj¹ wzroku, a tak¿e utworzenia ogólnopolskiego oœrodka
adaptacji pomocy oraz wprowadzenia nowych rozwi¹zañ w systemie eduka-
cyjnym przygotowuj¹cym nauczycieli do pracy z uczniami niewidomymi
i s³abo widz¹cymi.
Czêœæ druga kwestionariusza ankiety zosta³a poœwiêcona szczegó³owym za-
gadnieniom procesu adaptacji pomocy glottodydaktycznych przeznaczonych
dla uczniów s³abo widz¹cych, zawarte wiêc w niej pytania nie dotycz¹ nauczy-
cieli pracuj¹cych wy³¹cznie z uczniami niewidomymi. Dla tych nauczycieli
przeznaczona jest trzecia czêœæ traktuj¹ca o najczêœciej dokonywanych modyfi-
kacjach pomocy dla uczniów ca³kowicie niewidomych. Uzupe³nieniem kwestio-
nariusza ankiety jest metryczka, której celem by³o zebranie podstawowych in-
formacji o nauczycielach bior¹cych udzia³ w badaniach.
Organizacja i przebieg badañ
Z uwagi na przedmiot badañ grupa badawcza zosta³a wybrana celowo. Bada-
nia ankietowe przeprowadzono w okresie kwiecieñ-lipiec 2006 r. na terenie
wszystkich specjalnych oœrodków szkolno-wychowawczych dla uczniów niewi-
domych i s³abo widz¹cych. Ze wzglêdu na tematykê badawcz¹ nie uwzglêdnio-
no placówek przeznaczonych dla uczniów ze sprzê¿on¹ niepe³nosprawnoœci¹.
W badaniach wziê³o udzia³ 35 nauczycieli jêzyków obcych pracuj¹cych z ucznia-
mi z dysfunkcj¹ wzroku w normie intelektualnej w 9 oœrodkach w Warszawie (3
osoby), Laskach k. Warszawy (4 osoby), Krakowie (5 osób), £odzi (3 osoby),
Bydgoszczy (5 osób), D¹browie Górniczej (2 osoby), Owiñskach k. Poznania (5
SZKO£A SPECJALNA 4/2006
245
Plik z chomika:
Oota
Inne pliki z tego folderu:
SSzkoła Specjalna 2007 Nr 1 (238).pdf
(2802 KB)
szkoła specjalna 2007 Nr 2 (239)(1).pdf
(217 KB)
P. Bąbel - Osobowość ucznia.rar
(7894 KB)
wychowanie do wartości 5 2004.doc
(74 KB)
Mam dziecko nr 11 listopad 2005.pdf
(29353 KB)
Inne foldery tego chomika:
2011
2012
KOMPUTER ŚWIAT 2011-2012
Kurs rysunku MANGA
MOTOR 2012
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin