z technik podejmowania decyzji
Proces decyzyjny - proces przechodzenia od problemu do jego rozwiązania lub od zbioru możliwych wariantów działania do wyboru jednego z nich.
Kierownik, który rozważa stojące przed nim możliwości i oblicza optymalny poziom ryzyka, posługuje się racjonalnym modelem podejmowania decyzji. Model ten jest szczególnie przydatny przy podejmowaniu decyzji nie programowanych (decyzje o niezbyt wyraźnej strukturze, podejmowane znacznie rzadziej niż decyzje programowane). Ułatwia kierownikom odejście od rozumowania a priori, czyli od przyjmowania założenia, że istnieje już proste rozwiązanie, które jedynie czeka na odkrycie.
Żaden sposób podejmowania decyzji nie może gwarantować, że kierownik zawsze podejmie trafną decyzję. Jednakże kierownicy postępujący w sposób racjonalny, mądry systematyczny mają większą szansę niż inni na opracowanie lepszych rozwiązań.
Racjonalny model podejmowania decyzji obejmuje czteroetapowy proces przedstawiony na poniższym rysunku.
2.Wyszukaj możliwe rozwiązania
q szukaj twórczych rozwiązań
q na razie ich nie oceniaj
1. Zbadaj sytuację
q zdefiniuj problem
q ustal jego przyczyny
q określ cele podjęcia
decyzji
3. Oceń możliwe rozwiązania
i wybierz najlepsze
q oceń możliwe rozwiązania
q wybierz najlepsze
4. Wdróż i sprawdzaj skutki
q zaplanuj wdrożenie
q zrealizuj plan
q sprawdzaj skutki i w razie potrzeby wprowadź korekty
Pierwszym etapem racjonalnego modelu podejmowania decyzji jest ANALIZA SYTUACJI. Właśnie ten etap postaram się przybliżyć w swojej pracy.
Gruntowna analiza obejmuje trzy aspekty: definicję problemu, ustalenie jego przyczyn i określenie celów decyzji.
DEFINICJA PROBLEMU. Niejasność przy definiowaniu problemu wynika niekiedy stąd, że zdarzenia czy zagadnienia, przyciągające uwagę kierownika, mogą być przejawem innej, bardziej zasadniczej i wszechobecnej trudności. Kierownik może się niepokoić narastającą liczbą wymówień składanych przez pracowników. Nie stanowi to jednak problemu dopóty dopóki nie przeszkadza w osiąganiu celów organizacji. Jeżeli ci, którzy odchodzą, są stosunkowo mało wydajni i łatwo można na ich miejsce znaleźć ludzi o odpowiednich kwalifikacjach, wymówienia mogą stanowić raczej okazję niż problem. Być może zatem kierownik nie powinien w ogóle dążyć do rozwiązania problemu zwiększonej fluktuacji. Uniknięcie mylenia objawów z problemami ułatwi zdefiniowanie problemów w kategoriach celów organizacji, których osiągnięcie zostało zablokowane.
USTALENIE PRZYCZYN. To, co powiedziano wyżej, podkreśla znaczenie diagnozowania przyczyn problemu. Kierownik może zadawać wiele pytań diagnostycznych. Każde z nich w jakiś sposób wiąże się ze stosunkami między ludźmi. Jakie zmiany wewnątrz lub na zewnątrz organizacji przyczyniły się do wystąpienia problemu? Kim są osoby najbardziej zaangażowane w sytuację, w której powstał problem? Czy mają wiedzę lub punkt widzenia ułatwiające wyjaśnienie problemu? Czy ich działalność przyczyniła się do wystąpienia problemu?
W odróżnieniu od objawów przyczyny rzadko kiedy są oczywiste. Aby je wykryć, kierownik czasami musi polegać na swojej intuicji. Różne osoby, których poglądy na sytuację z konieczności są ukształtowane przez ich osobiste doświadczenia i zakres odpowiedzialności, mogą dostrzegać zupełnie odmienne przyczyny problemu. Rzeczą kierownika jest zebranie wszystkich tych fragmentów i uzyskanie możliwie jasnego obrazu sytuacji.
OKREŚLENIE CELÓW DECYZJI. Po zdefiniowaniu problemu i diagnozie jego przyczyny (lub przyczyn) następny etap polega na ustaleniu, co mogłoby stanowić skuteczne rozwiązanie. Większość problemów składa się z kilku elementów. Jest zatem mało prawdopodobne, że kierownik znajdzie jedno jedyne rozwiązanie, skuteczne w odniesieniu do każdego z nich.
Jeżeli rozwiązanie umożliwia kierownikowi osiągnięcie celów organizacji, to oznacza, że jest ono skuteczne. Może jednak odpowiedniejsze byłyby cele ambitniejsze. Problem, z którym mamy do czynienia, może być zapowiedzią przyszłych trudności, których dałoby się uniknąć przez odpowiednio wczesne działanie. Albo też problem może stworzyć okazję zwiększenia, a nie jedynie przywrócenia, efektywności organizacji.
W powyższych trzech aspektach analizy problemu należy przede wszystkim zwrócić uwagę na znaczenie wyobraźni kierownika i jego wiedzy o świecie.
Z uznaniem potrzeby decyzji nierozerwalnie wiąże się potrzeba dokładnego zdefiniowania problemu. Menedżer musi wyrobić sobie pełne zrozumienie problemu, jego przyczyn, a także jego powiązania z innymi czynnikami. To zrozumienie jest wynikiem uważnej analizy i wnikliwego rozważenia sytuacji.
Bibliografia:
v „Zarządzanie. Teoria i praktyka” red. Nauk. A.K. Koźmiński, W. Piotrowski
v „Podstawy zarządzania organizacjami” Ricky W. Griffin
v „Kierowanie” James A.F. Stoner, R.E. Rfeeman, D.R. Gilbert
Malcolm