Dawkins Richard - Dlaczego Darwin jest ważny.pdf

(104 KB) Pobierz
Dlaczego Darwin jest wa¿ny
Dlaczego Darwin jest wa¿ny
Autor tekstu: Richard Dawkins
Ksi±¿ka Karola Darwina "O powstawaniu gatunków" zmieniła ¶wiat. Richard
Dawkins przedstawia 34 stronicow± broszurê wydan± dla uczczenia tej ksi±¿ki i jej
autora przez londyñsk± gazetê "Guardian".
Karol Darwin miał wielk± ideê, zapewne najbardziej potê¿n± ideê w naszych
dziejach. I podobnie jak wszystkie najlepsze idee, jest ona urzekaj±co prosta. Jest
tak zdumiewaj±co elementarna, tak ol¶niewaj±co oczywista, ¿e chocia¿ inni ludzie
przed nim zbli¿ali siê do niej, nikomu nie przyszło na my¶l, aby szukaæ jej
wła¶ciwym miejscu.
Darwin miał wiele innych dobrych idei - na przykład pomysłow± i w na ogół
poprawn± teoriê formowania siê raf koralowych - ale to jego wielka idea doboru
naturalnego, opublikowana w O powstawaniu gatunków, dała biologii jej wiod±c±
zasadê, prawo pomagaj±ce nadaæ sens całej reszcie. Konieczne jest zrozumienie
jej zimnej, piêknej logiki.
Wyja¶niaj±ca moc doboru naturalnego nie dotyczy tylko ¿ycia na tej planecie:
jest to jak dotychczas jedyna teoria, która w zasadzie mogłaby tak¿e wyja¶niæ
¿ycie na ka¿dej planecie. Je¶li ¿ycie istnieje gdzie¶ indziej we wszech¶wiecie - a
ostro¿nie zało¿yłbym siê, ¿e istnieje - niemal z pewno¶ci± oka¿e siê, ¿e u podstaw
tego ¿ycia działa jaka¶ wersja ewolucji drog± doboru naturalnego. Teoria Darwina
działa równie dobrze niezale¿nie od tego, jak dziwne, obce i niesamowite mo¿e byæ
to ¿ycie pozaziemskie (a ostro¿nie zało¿yłbym siê, ¿e jest dziwaczniejsze ni¿
wszystko, co mo¿emy sobie wyobraziæ).
Stosunek wyja¶nieñ do zało¿eñ
Co sprawia, ¿e dobór naturalny jest tak wyj±tkowy? Potê¿na idea zakłada
niewiele, ¿eby wyja¶niæ du¿o. Daje ogromny wyja¶niaj±cy wkład, po¶wiêcaj±c
niewiele na zało¿enia lub postulaty. Wyrzuca ci stertê wyja¶nieñ za ka¿d± złotówkê
wkładu. Jej moc wyja¶niaj±ca, a wiêc to, co wyja¶nia, podzielone przez to, co
musimy zało¿yæ, by dokonaæ wyja¶nienia - jest du¿a.
Je¶li ktokolwiek z czytelników mo¿e podaæ przykład idei o wiêkszej mocy
wyja¶niaj±cej ni¿ koncepcja Darwina, chêtnie posłuchamy. Wielka idea Darwina
wyja¶nia całe ¿ycie i jego konsekwencje, czyli wszystko, co posiada wiêcej ni¿
minimaln± zło¿ono¶æ. Taki jest licznik w proporcji wyja¶nieñ do zało¿eñ w tej teorii
i jest on olbrzymi.
A przecie¿ mianownik w tym równaniu wyja¶niaj±cym jest spektakularnie mały i
prosty: dobór naturalny, nieprzypadkowe przetrwanie genów w puli genowej
(ujmuj±c to w kategoriach neodarwinowskich zamiast we własnych kategoriach
Darwina).
Mo¿na sprowadziæ wielk± ideê Darwina do jednego zdania (tak¿e tutaj jest to
współczesne ujêcie, nie za¶ samego Darwina): "Przy wystarczaj±cej ilo¶ci czasu
nieprzypadkowe przetrwanie jednostek dziedziczno¶ci (które czasami popełniaj±
błêdy kopiowania) stworzy zło¿ono¶æ, ró¿norodno¶æ, piêkno i złudzenie projektu
tak przekonuj±ce, ¿e niemal nie mo¿na ich odró¿niæ od ¶wiadomego,
inteligentnego projektu". Uj±łem słowa "które czasami popełniaj± błêdy
kopiowania" w nawias, poniewa¿ błêdy s± nieuniknione w ka¿dym procesie
kopiowania. Nie musimy zatem do naszych zało¿eñ dodawaæ mutacji. "Walutê"
mutacyjn± dostajemy za darmo. Tak¿e "wystarczaj±ca ilo¶æ czasu" nie jest
problemem - poza tym, ¿e umysł człowieka musi walczyæ, by zrozumieæ
przera¿aj±c± długo¶æ czasu geologicznego.
Swoisty umysł
Dla pewnego rodzaju umysłu moc imitowania iluzji projektu sprawia, ¿e wielka
idea Darwina wydaje siê zagra¿aj±ca. Ta sama moc stanowi najpotê¿niejsz±
przeszkodê do jej zrozumienia. Ludziom w naturalny sposób trudno uwierzyæ, ¿e
co¶ tak prostego mo¿e wyja¶niæ tak wiele. Zdaniem naiwnego obserwatora
cudownej zło¿ono¶ci ¿ycia musiało ono zostaæ inteligentnie zaprojektowane.
Ale inteligentny projekt (Inteligent Design - ID) jest krañcowym
przeciwieñstwem potê¿nej teorii: jego proporcja wyja¶nieñ do zało¿eñ jest ¿ałosna.
Licznik jest ten sam jak u Darwina: wszystko, co wiemy o ¿yciu i jego ogromnej
zło¿ono¶ci. Mianownik jednak, jak najbardziej odległy od nieskazitelnej i
minimalistycznej prostoty Darwina, jest przynajmniej równie wielki jak licznik:
niewyja¶niona inteligencja wystarczaj±co wielka, by posiadaæ zdolno¶æ
zaprojektowania całej tej zło¿ono¶ci, któr± wła¶nie próbujemy wyja¶niæ!
Tutaj mo¿e ukrywaæ siê rozwi±zanie drêcz±cej zagadki w historii ludzkiej my¶li.
Dlaczego po wspaniałej syntezie Newtona w fizyce zabrało niemal 200 lat zanim na
scenie pojawił siê Darwin? Osi±gniêcie Newtona wydaje siê o tyle trudniejsze! Byæ
mo¿e odpowiedzi± jest to, ¿e darwinowskie rozwi±zanie zagadki ¿ycia jest pozornie
tak łatwe.
Inni domagali siê tu pierwszeñstwa, w tym Patrick Matthew w aneksie do swojej
ksi±¿ki On Naval Timber, co skrupulatnie odnotował Darwin w pó¼niejszych
wydaniach O powstawaniu gatunków. Jednak, choæ Matthew rozumiał zasadê
doboru naturalnego, nie jest jasne, czy rozumiał jego moc. Inaczej ni¿ Darwin i
Alfred Russel Wallace, który niezale¿nie odkrył dobór naturalny (co skłoniło
Darwina do opublikowania swojej teorii), wydaje siê, ¿e Matthew widział dobór
jako siłê czysto negatywn±, piel±c± chwasty, nie za¶ jako siłê napêdzaj±c± całe
¿ycie. Uwa¿ał dobór naturalny za co¶ tak oczywistego, ¿e w ogóle nie wymagał on
odkrycia.
Wypaczone wersje
Chocia¿ teoriê Darwina mo¿na stosowaæ do wielu dziedzin poza ewolucj± ¿ycia
organicznego, odradzam u¿ywanie Uniwersalnego Darwinizmu w innym sensie.
Chodzi tu o bezkrytyczne stosowanie wypaczonej wersji doboru naturalnego do
ka¿dej dostêpnej dziedziny debat, czy jest to wła¶ciwe czy nie.
Byæ mo¿e "najlepiej przystosowane" firmy przetrwaj± na rynku handlowym, lub
"najlepiej przystosowane" teorie przetrwaj± na rynku naukowym, ale powinni¶my
przynajmniej byæ bardzo ostro¿ni zanim nas w tym kierunku poniesie. Oczywi¶cie
mamy tu równie¿ darwinizm społeczny z jego kulminacj± w plugawo¶ci hitleryzmu.
Mniej ohydny, ale nadal intelektualnie bezu¿yteczny jest nieprzemy¶lany i
bezkrytyczny sposób, w jaki biolodzy-amatorzy stosuj± dobór do niewła¶ciwego
poziomu w hierarchii ¿ycia. "Przetrwanie najlepiej przystosowanego gatunku,
wyginiêcie najgorzej przystosowanego gatunku" brzmi z pozoru jak dobór
naturalny, ale to złudne podobieñstwo jest zdecydowanie myl±ce. Jak to starannie
podkre¶lał sam Darwin, dobór naturalny to kwestia przetrwania wewn±trz gatunku,
a nie miêdzy gatunkami.
Zakoñczê bardziej subtelnym dziedzictwem wielkiej idei Darwina. Darwin
u¶wiadamia nam moc nauki w wyja¶nianiu tego, co du¿e i skomplikowane, w
kategoriach tego, co małe i proste. Przez stulecia dawali¶my siê oszukiwaæ w
biologii, ¿e ekstrawagancka zło¿ono¶æ przyrody wymaga ekstrawagancko
zło¿onego wyja¶nienia. Darwin triumfalnie rozwiał to złudzenie.
Pozostaj± głêbokie pytania w fizyce i kosmologii, które czekaj± na swojego
Darwina. Dlaczego prawa fizyki s± takie, a nie inne? Dlaczego w ogóle istniej± te
prawa? Dlaczego istnieje wszech¶wiat? Tak¿e tutaj pokusa "projektu" jest wielka.
Mamy jednak przed oczyma ostrzegawcz± opowie¶æ Darwina. Ju¿ raz przez to
wszystko przechodzili¶my. Darwin nas o¶miela - choæ jest to trudne - do szukania
prawdziwych wyja¶nieñ, które wyja¶niaj± wiêcej ni¿ zakładaj±.
Contents Copyright (c) 2000-2008 by Mariusz Agnosiewicz
Programming Copyright (c) 2001-2008 Michał Przech
Design & Graphics Copyright (c) 2002 Ailinon
Autorem tej witryny jest Michał Przech, zwany ni¿ej Autorem.
Wła¶cicielem witryny s± Mariusz Agnosiewicz oraz Autor.
¯adna czê¶æ niniejszych opracowañ nie mo¿e byæ wykorzystywana w celach
komercyjnych, bez uprzedniej pisemnej zgody Wła¶ciciela, który zastrzega sobie
niniejszym wszelkie prawa, przewidziane w przepisach szczególnych, oraz zgodnie
z prawem cywilnym i handlowym, w szczególno¶ci z tytułu praw autorskich,
wynalazczych, znaków towarowych do tej witryny i jakiejkolwiek ich czê¶ci.
Wszystkie strony tego serwisu, wliczaj±c w to strukturê podkatalogów, skrypty
JavaScript oraz inne programy komputerowe, zostały wytworzone i s±
administrowane przez Autora. Stanowi± one wył±czn± własno¶æ Wła¶ciciela.
Wła¶ciciel zastrzega sobie prawo do okresowych modyfikacji zawarto¶ci tej witryny
oraz opisu niniejszych Praw Autorskich bez uprzedniego powiadomienia. Je¿eli nie
akceptujesz tej polityki mo¿esz nie odwiedzaæ tej witryny i nie korzystaæ z jej
zasobów.
Informacje zawarte na tej witrynie przeznaczone s± do u¿ytku prywatnego osób
odwiedzaj±cych te strony. Mo¿na je pobieraæ, drukowaæ i przegl±daæ jedynie w
celach informacyjnych, to znaczy bez czerpania z tego tytułu korzy¶ci finansowych
lub pobierania wynagrodzenia w dowolnej formie. Modyfikacja zawarto¶ci stron
oraz skryptów jest zabroniona. Niniejszym udziela siê zgody na swobodne
kopiowanie dokumentów serwisu Racjonalista.pl tak w formie elektronicznej, jak i
drukowanej, w celach innych ni¿ handlowe, z zachowaniem tej informacji.
Plik PDF, który czytasz, mo¿e byæ rozpowszechniany jedynie w formie oryginalnej,
w jakiej wystêpuje na witrynie.
Plik ten nie mo¿e byæ traktowany jako oficjalna lub oryginalna wersja tekstu, jaki
zawiera.
Tre¶æ tego zapisu stosuje siê do wersji zarówno polsko jak i angielskojêzycznych
serwisu
domenami
Racjonalista.pl,
TheRationalist.eu.org,
Neutrum.Racjonalista.pl oraz Neutrum.eu.org.
Wszelkie pytania proszê kierowaæ do info@racjonalista.pl
pod
Zgłoś jeśli naruszono regulamin