Basnie i legendy, Sienkiewicz Henryk.pdf
(
398 KB
)
Pobierz
43453091 UNPDF
Tego e-booka otrzymujesz dzieki:
www.ksiazkidosluchania.tnb.pl
HENRYK SIENKIEWICZ
BAŚNIE I LEGENDY
1
Z DAWNYCH DZIEJÓW
Z DALEKICH KRAJÓW
DWIE ŁĄKI
Były dwie krainy, leżące obok siebie niby dwie łąki niezmierne, podzielone
tylko jasnym strumieniem. Brzegi tego strumienia rozchylały się w jednym
miejscu łagodnie na obie strony, tworząc bród miałki w kształcie jeziorka o
wodach cichych i przezroczystych. Pod błękitną tonią widać było dno złote, z
którego wyrastały łodygi lotosu, rozkwitającego nad wodną szybą kwieciem
różowym i białym; tęczowe łątki i motyle wiły się wokół kwiatów, a wśród
palm nadbrzeżnych i wyżej, w promiennym powietrzu, dzwoniły, jak srebrne
dzwonki, ptaki.
I to było przejście z jednej krainy do drugiej.
Pierwsza zwała się Łąką Życia, druga Łąką Śmierci.
Stworzył obie najwyższy i wszechmocny Brahma, który w krainie Życia
rozkazał włodarzyć dobremu Wisznu, a w krainie Śmierci mądremu Sziwie.
I rzekł:
– Czyńcie, jako rozumiecie najlepiej.
Więc w krainie należącej do Wisznu zawrzało Życie. Poczęło wschodzić i
zachodzić słońce, nastały dnie i noce, przestworza morskie jęły wzdymać się
i opadać; na niebie pokazały się ciężarne dżdżem obłoki, ziemia porosła
puszczą, zaroiło się od ludzi, zwierząt i ptaków. By zaś wszystkie twory
żyjące
mogły rozradzać się i mnożyć, stworzył dobry bóg Miłość, której nakazał,
aby zarazem była szczęściem.
A wtedy Brahma zawołał go przed swoje oblicze i rzekł:
– Nic doskonalszego nie zdołasz wymyślić na ziemi, że zaś uczyniłem niebo
już pierwej, przeto odpocznij i niech te istoty, które nazwałeś ludźmi, snują
dalej bez żadnej pomocy nić życia.
Wisznu usłuchał rozkazu Brahmy i ludzie poczęli odtąd sami myśleć o sobie.
Z ich dobrych pomysłów zrodziła się radość, a ze złych smutki, więc ze
zdziwieniem spostrzegli, że życie nie jest nieustannym weselem, ale że ową
nić, o której mówił Brahma, przędą jakby dwie prządki, z których jedna ma
uśmiech na twarzy, a druga łzy w oczach.
Udali się tedy przed tron Wisznu i poczęli się skarżyć:
– Panie, ciężkie jest Życie w smutku.
A on rzekł:
6
– Niechaj was pociesza Miłość.
Usłyszawszy to odeszli uspokojeni, albowiem Miłość rozpraszała istotnie
ich smutki, które wobec szczęścia, jakie ona daje, wydawały się tak błahe, że
nie warto było na nie zważać.
Ale Miłość jest zarazem wielką rodzicielką Życia, więc jakkolwiek ogromna
była ta kraina, w której włodarzył Wisznu, wkrótce dla tłumów ludzkich nie
starczyło ni jagód leśnych, ni miodu skalnych pszczół, ni owoców na
drzewach.
Wówczas ci, którzy byli najrozumniejsi, wzięli się do karczowania lasów,
do uprawy pól, do siejby zboża i do zbierania plonów.
I w ten sposób powstała na ziemi Praca. Wkrótce wszyscy musieli się do
niej zabrać, tak że stała się ona nie tylko podstawą Życia, ale niemal Życiem
samym.
Ale z Pracy zrodził się Trud, a z Trudu Zmęczenie.
Gromady ludzi stanęły znów przed tronem Wisznu.
– Panie! – wołały wyciągając ręce – Trud osłabił nam ciała, Zmęczenie
rozsiało
się w naszych kościach i chcielibyśmy odpocząć, a Życie przymusza
nas wciąż do pracy!
Na to Wisznu rzekł:
– Wielki Brahma nie zezwolił mi rozwijać dalej Życia, ale wolno mi stworzyć
coś takiego, co będzie jego przerwą, a przeto i wypoczynkiem.
I stworzył Sen.
Ludzie z radością przyjęli ten nowy dar i wkrótce uznali go za jeden z
największych,
jakie otrzymali z rąk boga. We śnie koiły się troski i zawody, we
śnie krzepiły się siły zmęczonych, Sen osuszał jak dobra matka łzy smutku i
otaczał głowy śpiących jakby cichą mgłą zapomnienia. Więc ludzie
wychwalali
Sen mówiąc:
– Bądź błogosławion, albowiem lepszyś jest od Życia na jawie.
I jedno tylko mieli mu do zarzucenia, że nie trwa wiecznie, że następuje
przebudzenie, a po przebudzeniu praca – i nowe trudy, i zmęczenie.
Myśl ta poczęła ich trapić tak ciężko, że po raz trzeci udali się do Wisznu.
– Panie – mówili – dałeś nam dobro wielkie i niewysłowione, ale niezupełne.
Spraw, by Sen był wieczny.
Wisznu zaś zmarszczył swoje boskie brwi, jakby zgniewan ich natręctwem,
i odpowiedział:
– Tego ja wam już dać nie mogę, ale idźcie do rzecznej przeprawy, a po
drugiej stronie znajdziecie to, czego szukacie.
Ludzie posłuchali głosu bóstwa i zastępy ich pociągnęły zaraz nad jeziorko,
a stanąwszy nad nim poczęli spoglądać na drugą stronę.
Za cichą i jasną, haftowaną kwieciem tonią ciągnęła się Łąka Śmierci,
czyli Kraina Sziwy.
Nie wschodziło i nie zachodziło w niej słońce, nie było dnia i nocy, ale całe
przestworze nasycała liliowa, jednostajna jasność.
Żaden przedmiot nie rzucał tam cienia, bo owa jasność przenikała wszędy,
tak iż zdawała się tworzyć istotną treść wszechrzeczy.
Kraina nie była pustynna: jak okiem sięgnąć, widniały w niej doliny i
wzgórza, porosłe ślicznymi kępami drzew, wokół których wiły się pnącze,
zwoje bluszczu i winogradu zwieszały się ze skał. Ale i skały, i pnie drzew, i
smukłe łodygi roślin były niemal przezrocze, jakby ze zgęszczonego światła
uczynione.
7
Liście bluszczu miały leciuchne, różane blaski zorzy porannej, a wszystko
było cudne, ukojone jakimś nie znanym na Łące Życia ukojeniem, przeczyste,
niby pogrążone w świetlistej zadumie, niby senne i uśpione snem błogim,
nieprzespanym.
W jasnym powietrzu nie było najmniejszego powiewu, nie poruszał się żaden
kwiat, nie zadrgał żaden listek.
Ludzie, którzy przyszli na brzeg gwarno i z głośną rozmową, uciszyli się na
widok tych liliowych, nieruchomych przestworów i tylko szeptem poczęli
powtarzać:
– Jaka tam cisza i jak tam wszystko spoczywa w świetle!
– O tak, tam spokój i wieczny sen...
Więc niektórzy, najbardziej zmęczeni, rzekli po chwili:
– Pójdziemy szukać wiecznego snu!
I weszli w wodę. Grająca tęczą toń rozstąpiła się zaraz przed nimi, jakby
chcąc im przejście ułatwić. Ci, którzy pozostali na brzegu, chwyceni nagłą
tęsknotą, poczęli na nich wołać – lecz żaden z nich nie odwrócił głowy i szli
dalej lekko i ochoczo, widocznie coraz bardziej urokiem cudnej krainy
przyciągani.
Tłum patrzący z brzegu Życia, zauważył też, że ciała ich, w miarę jak się
oddalali, stawały się rozwidnione, przejrzyste, coraz lżejsze, coraz bardziej
świetlane, coraz promienniejsze i jakby topniejące w tej powszechnej
jasności,
która napełniała Łąkę Śmierci.
A gdy przeszli, układali się do spoczynku wśród tamtych kwiatów i drzew
lub u podnóża skał. Oczy ich były zamknięte, ale twarze miały wyraz nie tylko
niewysłowionego spokoju, lecz i takiego szczęścia, jakiego na Łące Życia
nie dawała nawet Miłość.
Co widząc, pozostali przy życiu mówili do siebie wzajem: – Słodsza i lepsza
jest kraina Sziwy...
I poczęli przechodzić coraz liczniej na drugą stronę. Szły jakby uroczyste
korowody starców i ludzi dojrzałego wieku, i mężów z żonami, i matek
prowadzących
za ręce dzieci maleńkie, i młodzieńców, i dziewcząt, a potem tysiące
i miliony ludzi zaczęły się tłoczyć u Cichego Przejścia, aż wreszcie Łąka
Życia wyludniła się prawie zupełnie. Wówczas Wisznu, którego zadaniem
było strzec Życia, przeraził się własną, udzieloną w gniewie, radą i nie
wiedząc,
co począć, udał się do najwyższego Brahmy.
– Stworzycielu – rzekł – ratuj Życie! Oto dziedzinę Śmierci uczyniłeś tak
jasną, tak piękną i szczęsną, że wszyscy opuszczają moje królestwo.
– Zali nie pozostał ci nikt? – spytał Brahma.
– Jeden tylko młodzieniec i jedna dziewczyna, panie, którzy, kochając się
niezmiernie, woleli wyrzec się wiecznego ukojenia, niż zamknąć oczy i nie
patrzeć na siebie więcej.
– Czego więc żądasz?
– Uczyń krainę Śmierci mniej piękną i szczęśliwą, bo inaczej i tych dwoje
opuści mnie za innymi, gdy minie wiosna ich miłości.
Na to Brahma zamyślił się przez chwilę, po czym rzekł:
– Nie! Nie ujmę piękności i szczęścia krainie Śmierci, ale uczynię co innego,
by uratować Życie. Odtąd ludzie muszą przechodzić na drugą stronę, ale
nie będą już przechodzili chętnie.
8
To rzekłszy utkał z ciemności grubą, nieprzeniknioną zasłonę, a potem
stworzył dwie straszne istoty, z których jedna zwała się Boleść, a druga
Trwoga, i kazał im tę zasłonę zawiesić u przejścia.
I od tej chwili Łąka Wisznu zaroiła się znowu Życiem, bo jakkolwiek kraina
Śmierci pozostała tak samo jasna, cicha i szczęśliwa jak poprzednio, ludzie
bali się Przejścia.
9
Tego e-booka otrzymujesz dzieki:
www.ksiazkidosluchania.tnb.pl
BĄDŹ BŁOGOSŁAWIONA
LEGENDA INDYJSKA
Raz, w jasną noc księżycową, mądry a wielki Kryszna zamyślił się głęboko
i rzekł:
– Myślałem, że człowiek jest najpiękniejszym tworem na ziemi – i myliłem
się. Oto widzę kwiat lotusu, kołysany nocnym powiewem. O ile on piękniejszy
od wszystkich żyjących istot: listki jego otwarły się właśnie na srebrne
światło księżyca – i oczu nie mogę od niego oderwać... Tak, nie ma między
ludźmi nic podobnego – powtórzył z westchnieniem.
Ale po chwili pomyślał:
– Dlaczego bym ja, bóg, nie miał potęgą słowa stworzyć istoty, która by
była tym między ludźmi, czym lotus między kwiatami? Niech więc tak będzie
na radość ludziom i ziemi! Lotusie, zmień się w żyjącą dziewicę i, stań przede
mną!
Zadrżała wnet leciuchno fala, jakby trącona skrzydłem jaskółki, noc rozjaśniła
się, księżyc zabłysnął mocniej na niebie, rozśpiewały się głośniej nocne
drozdy, a potem nagle umilkły. I czar się spełnił: przed Kryszną stanął lotus
w ludzkiej postaci.
Sam bożek zdumiał się.
– Byłaś kwiatem jeziora – rzekł – bądź odtąd kwiatem myśli mojej i –
przemów!
A dziewczyna poczęła szeptać tak cicho, jak szemrzą białe płatki lotusu,
całowane letnim powiewem:
– Panie! Zmieniłeś mnie w żywą istotę; gdzież mi teraz zamieszkać każesz?
Pamiętaj, panie, że gdy byłam kwiatem, drżałam i tuliłam listki za każdym
tchnieniem wiatru. Bałam się, panie, nawalnych dżdżów i burzy, bałam się
gromów i błyskawic, bałam się nawet palących promieni słońca. Tyś mi kazał
być wcieleniem lotusu, więc zachowałam dawną naturę i teraz boję się,
panie, ziemi i wszystkiego, co się na niej znajduje... Gdzież mi zamieszkać
każesz?
Kryszna podniósł mądre oczy ku gwiazdom, przez chwilę myślał, po czym
spytał:
– Chcesz żyć na szczytach gór?
– Tam śniegi i zimno, panie; boję się.
– A więc... zbuduję ci pałac z kryształu na dnie jeziora.
– W głębinach wód przesuwają się węże i inne potwory; boję się, panie!
– Chcesz stepów bez końca?
– O panie! Wichry i burze tratują stepy na kształt stad dzikich.
10
– Cóż z tobą uczynić, kwiecie wcielony?... Ha! W pieczarach Ellory żyją
święci pustelnicy...
– Czy chcesz zamieszkać z dala od świata, w pieczarze?
– Ciemno tam, panie; boję się.
Kryszna usiadł na kamieniu i wsparł głowę na ręku. Dziewczyna stała
przed nim drżąca, przestraszona.
Tymczasem zorza poczęła rozświecać niebo na wschodzie. Ozłociła się toń
jeziora, palmy i bambusy. Chórem ozwały się różowe czaple, błękitne żurawie
i białe łabędzie na wodach, pawie i bengali w lasach, a do wtóru im rozlegały
się dźwięki strun, nawiązanych na muszlę perłową, i słowa ludzkiej
pieśni.
Kryszna obudził się z zadumy i rzekł:
– To poeta Walmiki wita wschód słońca.
Po chwili rozsunęły się firanki purpurowych kwiatów, pokrywających liany,
i nad jeziorem ukazał się Walmiki.
Ujrzawszy wcielony lotus przestał grać. Perłowa muszla wysunęła mu się z
wolna z dłoni na ziemię, ręce opadły wzdłuż bioder i stanął niemy, jak gdyby
wielki Kryszna zmienił go w drzewo nadwodne.
A bożek ucieszył się z tego podziwu nad własnym dziełem i rzekł:
– Zbudź się, Walmiki, i przemów!
I Walmiki przemówił:
– ...Kocham!...
To jedno słowo tylko pamiętał i to jedno mógł wypowiedzieć.
Twarz Kryszny rozpromieniła się nagle.
– Cudna dziewczyno, znalazłem godne ciebie miejsce na świecie: zamieszkaj
w sercu poety.
Walmiki zaś powtórzył po raz drugi:
– ...Kocham!...
Wola potężnego Kryszny, wola bóstwa, poczęła popychać dziewczynę ku
sercu poety. Bożek uczynił też serce Walmiki przejrzystym jak kryształ.
Pogodna jak dzień letni, spokojna jak fala Gangesu, wstępowała dziewczyna
w przeznaczony dla siebie przybytek. Lecz nagle, gdy głębiej spojrzała
w serce Walmiki, twarz jej pobladła i strach owionął ją niby wiatr zimny. A
Kryszna zdziwił się.
– Kwiecie wcielony – spytał – czy i serca poety się boisz?
– Panie – odpowiedziała dziewczyna – gdzież mi to zamieszkać kazałeś?
Otom w tym jednym sercu ujrzała i śnieżne szczyty gór, i głębiny wód, pełne
dziwnych istot, i step z wichrami i burzą, i ciemne jaskinie Ellory; więc boję
się znowu, o panie!
Lecz dobry i mądry Kryszna rzekł:
– Uspokój się, kwiecie wcielony! Jeśli w sercu Walmiki leżą samotne śniegi,
bądź ciepłym tchnieniem wiosny, które je stopi; jeśli jest głębia wodna,
bądź perłą w tej głębi; jeśli jest pustka stepu, posiej w niej kwiaty szczęścia;
jeśli są ciemne pieczary Ellory, bądź w tych ciemnościach słońca
promieniem...
A Walmiki, który przez ten czas odzyskał mowę, dodał:
– I bądź błogosławiona!
Plik z chomika:
Bairiki
Inne pliki z tego folderu:
Kobiety Mądrości.pdf
(312 KB)
List do Przyjaciół, Marquez Gabriel Garcia - .pdf
(44 KB)
Zycie po smierci.pdf
(817 KB)
Człowiek,który_kochał_kwiaty.pdf
(43 KB)
Basnie i legendy, Sienkiewicz Henryk.pdf
(398 KB)
Inne foldery tego chomika:
Antoine de Saint-Exupéry
Austen Jane
Cabot Meg
Camus Albert
Christie Agatha
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin