linux.pdf

Linux — najlepszy system dla instytucji

ko±cielnych

Andrzej K. Brandt

Cyber Service, Warszawa

andy@monk.cs.net.pl

- -

Streszczenie

W swoim wyst¡pieniu przedstawiam w zarysie czym jest Linux i jakie s¡

jego zalety by nast¦pnie omówi¢ dlaczego moim zdaniem jest on idealn¡ plat-

form¡ dla instytucji ko±cielnych i organizacji chrze±cija«skich przy budowie

ich obecno±ci w Internecie.

1. Linux — co to takiego?

Linux to nowoczesny system operacyjny z rodziny Unixów, wydajny i stabilny,

dost¦pny na wiele ró»nych platform sprz¦towych. Linux powstał w Internecie, jest

jednym z efektów istnienia tej sieci. Linux jest obj¦ty tzw. licencj¡ GNU , jest wi¦c

dost¦pny za darmo.

Linux nale»y do rodziny systemów Unix (chocia» tak si¦ nie nazywa — pra-

wa do nazwy posiada kilka firm). Wspóln¡ cech¡ tych systemów jest ich budowa,

składaj¡ca si¦ z niewielkiego j¡dra zapewniaj¡cego pełne izolowanie procesów

u»ytkownika od sprz¦tu oraz filozofia realizacji skomplikowanych zada« poprzez

wykorzystanie prostych narz¦dzi i mo»liwo±ci udost¦pnianych przez system. Unix

— a wi¦c i Linux — posiada takie cechy jak obsługa wielu procesów z wywłasz-

czaniem, wirtualizacja pami¦ci, obsługa systemów plików z zapewnieniem kontroli

dost¦pu. Linuxa w±ród współczesnych Unixów wyró»nia nowoczesna konstrukcja

(modularne j¡dro), wydajno±¢ (nie¹le działa nawet na słabym sprz¦cie), szeroki

wybór wspieranych rozwi¡za« sprz¦towych (sterowniki do najró»niejszych kart

graficznych, d¹wi¦kowych, kontrolerów SCSI itp. itd.), protokołów sieciowych

(TCP/IP, IPv6, IPX, AppleTalk, AX.25, Frame Relay) czy systemów plików (oko-

ło dziesi¦ciu ró»nych) — a przede wszystkim tempo rozwoju.

2. Linux — wła±ciwo±ci

Linux funkcjonuje na komputerach PC z procesorem co najmniej 386, a tak-

»e na maszynach z procesorami Alpha (firmy Digital), rodziny Sparc (w tym 64-

-bitowy UltraSparc), rodziny Motorola 680x0 (Amiga, Atari TT i Falcon) oraz na

Andrzej K. Brandt: Linux — najlepszy system dla instytucji ko±cielnych

komputerach Apple z procesorami PowerPC (PowerMac itp.). Trwaj¡ prace nad

wersjami Linuxa na inne platformy ( w tym np. stacje robocze Silicon Graphics).

Linux jest wydajny. Funkcjonuje poprawnie na PC z procesorem 386 oraz 4

MB RAM zajmuj¡c jakie± 50 MB dysku twardego. 486 DX2 66 MHz z 16 MB RAM

i dyskiem twardym o pojemno±ci 200 MB mo»e z powodzeniem funkcjonowa¢ jako

router obsługuj¡cy poł¡czenie Frame Relay do Internetu o pr¦dko±ci 256 kbps,

dwie sieci Ethernet — b¦d¡c przy tym name serverem dla 10 domen i obsługuj¡c

poczt¦ elektroniczn¡. 486 DX4 100 MHz z 32 MB RAM z Linuxem to wydajna

stacja robocza, na której mo»e pracowa¢ par¦ osób w trybie tekstowym lub te»

wymagaj¡cy u»ytkownik w trybie graficznym. Dwa procesory Pentium Pro, 64

MB RAM, dobra karta graficzna, Linux — i mamy wydajny serwer lub stacj¦

dla u»ytkownika pracuj¡cego z grafik¡. Je±li komu± mało mocy — mo»e u»y¢ 4

procesorów lub Alphy 600 MHz.

Linux jest stabilny. Oznacza to, »e spodziewa¢ si¦ mo»na bezawaryjnej pra-

cy systemu. Co wi¦cej, poprawnie skonfigurowany system nie wymaga stałego

nadzoru (a to oznacza, »e nie jest koniecznie posiadanie na miejscu pełnoetato-

wego specjalisty do nadzoru nad systemem). Praktyka potwierdza to: na przykład

systemy Linuxowe pracuj¡ce w Warszawskim Metropolitalnym Seminarium Du-

chownym pracuj¡ nieprzerwanie przez kilka miesi¦cy (rekordowy czas bez potrzeby

tzw. rebootu czyli restartu systemu wyniósł ponad 130 dni, czyli ponad 4 miesi¡ce)

a restarty systemu wynikaj¡ wył¡cznie z awarii sprz¦tu lub prac konserwacyjnych.

A to wszystko przy braku stałego nadzoru administratorskiego.

Linux wspiera najró»niejszy sprz¦t. Na przykład istnieje wsparcie dla kart

Frame Relay, które s¡ najta«szym rozwi¡zaniem przy podł¡czaniu si¦ do Inter-

netu za po±rednictwem sieci POLPAK-T TP S.A. (gdzie protokół Frame Relay

jest podstawowym protokołem stosowanym przy podł¡czaniu klientów). Istnieje

wsparcie dla ró»nych modeli wieloportowych kart RS-232, które stosuje si¦ przy

podł¡czaniu do komputera terminali tekstowych lub modemów umo»liwiaj¡cych

korzystanie z sieci przez telefon.

Linux wspiera szerok¡ gam¦ protokołów sieciowych. Poza standardowym

stosem protokołów TCP/IP (a wi¦c IP v4, TCP, UDP itd. znane wszystkim korzy-

staj¡cym z sieci) obsługiwane s¡ takie protokoły jak IPX i AppleTalk. Umo»liwia

to współprac¦ w tej samej sieci z komputerami Apple oraz serwerami Novell Ne-

tWare. Mo»liwe jest tak»e montowanie tzw. share-ów eksporotwanych z serwerów

i stacji NT. Dzi¦ki dost¦pnym pakietom takim jak Samba czy Mars NWE serwer

pracuj¡cy pod Linuxem mo»e eksportowa¢ dyski udaj¡c serwer NetWare lub NT,

dzi¦ki czemu dyski te mog¡ by¢ widziane na stacjach PC pracuj¡cych pod DOS-em

lub MS-Windows 95/98 i NT. Podobnie mo»liwe jest eksportowanie dysków dla

stacji Apple.

Andrzej K. Brandt: Linux — najlepszy system dla instytucji ko±cielnych

Wszystko to zapewnia du»¡ elastyczno±¢ Linuxa, którego mo»na zastosowa¢

w najró»niejszych rolach, cz¦sto na tej samej maszynie.

Mocno zaawansowane 1 prace nad implementacj¡ IP v6 — nowej wersji

protokołu IP, która jest wprowadzana w Internecie — oraz stałe ulepszanie obsługi

innych protokołów i pakietów (np. nowa wersja Samby b¦dzie umiała emulowa¢

NT-owski system domen) zapewnia utrzymanie technologicznej przewagi Linuxa

nad konkurencj¡ tak»e w przyszło±ci.

Linux jest bezpieczny. Dzi¦ki ogromnej ilo±ci u»ytkowników (najbardziej pe-

symistyczne oceny mówi¡ o ponad 10 milionach instalacji) oraz pełnej dost¦pno-

±ci kodu ¹ródłowego wszelkie wykrywane w systemie bł¦dy usuwane s¡ niezwykle

szybko. Podobnie rzecz ma si¦ z odkrywanymi bł¦dami sprz¦tu. Kiedy pod ko-

niec zeszłego roku wykryty został słynny F00F bug w procesorach Intel Pentium

Linux był pierwszym systemem, na który dost¦pna była łata ( patch ) uniemo»liwia-

j¡ca wykorzystywanie tego bł¦du. Podobnie działo si¦ tak»e w innych podobnych

wypadkach.

Linux jest za darmo. Legalnie. Fakt ten ma du»e znaczenie dla instytucji

z powołania ubogich (cho¢ ró»nie si¦ o tym mówi), zwłaszcza w naszym kraju,

który niestety wci¡» do zamo»nych nie nale»y i raczej (s¡dz¡c po rozwoju sytuacji

w kraju) szybko zamo»nym si¦ nie stanie. Pieni¡dze, które wydałoby si¦ na zakup

innego, komercyjnego systemu operacyjnego, przeznaczy¢ mo»na na zakup lep-

szego sprz¦tu lub na profesjonaln¡ opiek¦ nad systemem. Co wi¦cej, komercyjnie

dost¦pne systemy s¡ najcz¦±ciej znacznie mniej wydaje i stabilne, cz¦sto wyma-

gaj¡ zakupu płatnych uaktualnie« ( upgrades ) lub dokupowania oprogramowania

dla uzyskania pewnych funkcji (np. serwer WWW czy serwer bazy danych). Tym

czasem w przypadku Linuxa koszt utrzymania systemu w ruchu wynosi zero lub

ogranicza si¦ do opłacenia profesjonalnej konserwacji systemu.

3. Linux — dziecko Internetu

Unix jest jednym z najstarszych i zarazem najlepszych systemów operacyjnych

— pierwsze wersje powstały na przełomie lat 60 i 70 ( w tym samym czasie co

pierwsze w¦zły Internetu), wci¡» ulepszany (kolejne wersje i tzw. wydania ) stał si¦

w latach osiemdziesi¡tych dominuj¡cym systemem dla tzw. stacji roboczych oraz

jednym z systemów stosowanych na komputerach klasy micro i mainframe (do

superkomputerów — stosowany na znanych wszystkim maszynach Cray system

Unicos tak»e nale»y do tej rodziny). Niestety, razem ze znaczeniem rosła tak»e

cena systemu.

W roku 1990 młody student Uniwersytetu w Helsinkach zapragn¡ł mie¢

na swoim domowym 386 ten sam system, który był mu znany z uczelni. Po za-

1 Implementacja ta dokonywana w j¡drach rozwojowych serii 2.1.xx nadaje si¦ ju» do u»ytku.

Andrzej K. Brandt: Linux — najlepszy system dla instytucji ko±cielnych

ko«czonych rozczarowaniem próbach z Xenixem (prymitywna wersja Unixa na

komputery PC) postanowił stworzy¢ własny system. Po pewnym czasie uzyskał

co±, co było zal¡»kiem j¡dra systemu — i udost¦pnił to przez sie¢. System roboczo

nazwał od swojego imienia Linux, nazywał si¦ bowiem Linus Torvalds. Szybko

okazało si¦, »e zainteresowanie projektem jest ogromne i do Linusa przył¡czyły

si¦ dziesi¡tki a nast¦pnie setki ludzi aktywnie pracuj¡cych nad rozwojem syste-

mu. W krótkim czasie Linux zacz¡ł by¢ popularny w±ród sieciowych maniaków

— w 1993 roku coraz wi¦cej hackerów zamiast zajmowa¢ si¦ cudzymi systemami

zaczynało wł¡cza¢ si¦ w rozwijanie Linuxa. Linux szybko zdobył sobie mocn¡ po-

zycj¦ na uczelniach informatycznych i w innych instytucjach akademickich, a w

ci¡gu ostatnich dwóch lat liczba jego u»ytkowników wzrosła tak dalece, »e zaczy-

na by¢ obiektem zainteresowania komercyjnych firm zajmuj¡cych si¦ produkcj¡

oprogramowania czy te» consultingiem i tworzeniem usług sieciowych (Internet

Providers, Content Providers itp.). Szczytem sukcesu było osi¡gni¦cie przez Linu-

xa... orbity okołoziemskiej — ju» dwukrotnie na pokładzie promu kosmicznego

NASA znalazły si¦ komputery pod Linuxem obsługuj¡ce eksperymenty naukowe).

Kluczem do szybko±ci rozwoju Linuxa i jego sukcesu był model jego rozwoju.

Ka»dy mo»e ±ci¡gn¡¢ z sieci pełne ¹ródła j¡dra systemu. Ka»dy mo»e zaproponowa¢

dodatkowe rozwi¡zania lub poprawi¢ jaki± bł¡d i kod swojego autorstwa wysła¢ do

prowadz¡cego rozwój systemu Linusa Torvaldsa. Jednak»e to on (z pomoc¡ innych,

oczywi±cie) decyduje o kierunku rozwoju systemu. To poł¡czenie anarchii z siln¡

r¦k¡ nadaj¡c¡kierunek okazało si¦ rewelacyjne, a sprawdziło si¦ tak»e przy innych

projektach z Linuxem zwi¡zanych (chodzi tu głównie o pakiety oprogramowania

rozwijane dla Linuxa lub pod Linuxem). Doskonale pisze o tym w swoim referacie

Eric S. Raymond.

Wszystko to nie byłoby mo»liwe gdyby nie Internet. Wi¦kszo±¢ ludzi, którzy

wło»yli jaki± wkład w rozwój systemu nigdy si¦ nie spotkała — a jedynym ±rodkiem

porozumiewania si¦ przy pracy była sie¢. Równie» tradycyjny duch współpracy

w Internecie przyczynił si¦ do rozwoju Linuxa, było ju» bowiem gotowych wiele

darmowych programów i tony dokumentacji powstałej na zasadzie „zrobi¦ co±

dobrego, podziel¦ si¦ tym z innymi”. Jak si¦ wydaje Linux jest jednym z fenomenów,

które pokazuj¡ kierunek rozwoju przemysłu komputerowego w najbli»szym czasie.

Dobrym dowodem na to jest ostatnia decyzja firmy Netscape aby udost¦pnia¢ za

darmo sztandarowy produkt firmy — przegl¡dark¦ Netscape Navigator — wraz

z pełnymi ¹ródłami .

Linux pokazuje wreszcie, »e umo»liwienie swobodnego i łatwego porozumie-

wania si¦ mi¦dzy lud¹mi mo»e owocowa¢ współprac¡ tych»e ludzi ku wspólnemu

dobru. Uwa»am na przykład, »e istnienie Linuxa ograniczyło rozwój subkultury

włamywaczy komputerowych i poziom ich aktywno±ci. Bowiem zamiast po±wi¦-

ca¢ swe talenty na niszczenie cudzych systemów wielu młodych ludzi wł¡czyło si¦

Andrzej K. Brandt: Linux — najlepszy system dla instytucji ko±cielnych

do rozwoju Linuxa i zwi¡zanych z nim projektów, z po»ytkiem dla nich samych jak

i dla tych, którzy mog¡ pó¹niej u»ywa¢ wyniki ich pracy.

4. Do czego to si¦ mo»e nam przyda¢?

Z cał¡ pewno±ci¡ czytaj¡c kolejne strony moich zachwytów nad Linuxem

wielu Szanownych Uczestników INE ’98 zadaje sobie powy»sze pytanie. Przecie»

zebrali±my si¦ tu by radzi¢ nad wzniosłym problemem głoszenia Ewangelii w In-

ternecie, a nie zastanawia¢ si¦ nad technicznymi szczegółami.

Otó» aby mo»na było głosi¢ w sieci Ewangeli¦ najpierw trzeba jako± si¦ do tej

sieci podł¡czy¢ — a wi¦c wpierw rozwi¡za¢ owe techniczne problemy. Nadto, gło-

szenie Ewangelii nie mo»e ogranicza¢ si¦ wył¡cznie do wystawienia stron WWW

— oznacza¢ to musi tak»e aktywne wł¡czanie si¦ chrze±cijan w »ycie społeczno±ci

sieciowych poprzez uczestnictwo w odbywaj¡cej si¦ tam wymianie wolnej my±li

i prezentowanie chrze±cija«skiego punktu widzenia. Wreszcie, niejako przy oka-

zji, ł¡czno±¢ (e-mail, nowinki 2 ) ułatwia działalno±¢ dowolnej instytucji — w tym

tak»e — a mo»e szczególnie — lu¹nych struktur takich jak np. młodzie»owe ru-

chy religijne, które cz¦sto nie posiadaj¡ formalnych kanałów organizacji, wymiany

informacji (prasa) itp.

Tak wi¦c mamy tu nast¦puj¡ce problemy: zapewnienie dost¦pu do poczty

i newsów oraz tworzenie i wystawianie serwisów informacyjnych. W ka»dym z tych

zada« Linux b¦dzie niezwykle przydatny.

Linux zainstalowany na PC w niedrogiej konfiguracji wyposa»onym w modem

telefoniczny mo»e z wykorzystaniem protokołu UUCP zapewni¢ tani i niezawodny

dost¦p do poczty elektronicznej i nowinek (newsów) całej grupie u»ytkowników

w instytucji, która z tych czy innych powodów nie mo»e w chwili obecnej mie¢

ł¡cza stałego. Serwer taki ustawiony w Seminarium, na parafii, w lokalu nale»¡-

cym do ruchu Oazowego itp. b¦dzie automatycznie dzwonił po poczt¦ do w¦zła

nadrz¦dnego raz lub kilka razy w ci¡gu doby. Poł¡czenia trwaj¡ce góra kilka minut

nie b¦d¡ drogie. Komputer taki wpi¦ty do sieci lokalnej mo»e zapewnia¢ dost¦p

do poczty w całej instytucji.

Kiedy — naturaln¡ kolej¡ rzeczy — pojawi si¦ mo»liwo±¢ podł¡czenia ł¡czem

stałym najta«szym rozwi¡zaniem jest wci¡» niedrogie PC pod Linuxem, czasem ze

specjalizowan¡ kart¡ do obsługi Frame Relay czy te» ISDN. Komputer taki nadal

mo»e pełni¢ rol¦ serwera poczty dla u»ytkowników lokalnych, mo»na tak»e na nim

wystawi¢ strony WWW.

Linux jest najlepszym wyborem tak»e je±li chcemy zbudowa¢ centralny w¦-

zeł sieci, który serwuje popularne serwisy WWW (du»o załadowa« stron) cz¦sto

oparte na bazach danych (dodatkowe obci¡»enie serwerem baz danych) i zarazem

2 znane jako newsy lub Usenet News.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: