53_13.pdf

agazyn

dodatek

lektroniki

miesięcznika

żytkowej

Poznać i zrozumi eć sprzęt

Misją Magazynu Elektroniki

Użytkowej (MEU) jest zagwaranto−

wanie Czytelnikom EdWminimum

wiedzy o elektronicznym sprzęcie

używanym przez współczesnego

człowieka wżyciu codziennym.

Są zagadnienia, których elektro−

nikowi po prostu nie wypada nie

znać. Właśnie rolą MEU jest dostar−

czyć Ci minimum wiedzy o tema−

tach i terminologii będącej w

powszechnym użyciu. Musisz się

w tych sprawach orientować, cho−

ciażby po to, żeby zachować autory−

tet guru elektronicznego w kręgu

najbliższych Ci osób. Traktujemy

też MEU jako wstępną lekturę,

która ułatwi Ci rozumienie artyku−

łów w pismach specjalistycznych,

takich jak AUDIO, ŚWIATRADIO,

ESTRADAISTUDIO, itp.

Konstrukcja MEU jest bardzo

prosta − opiera się na czterech wąt−

kach:

* Aktualności − wiadomo, że słu−

żą "trzymaniu ręki na pulsie", żeby

zawsze wiedzieć o wszystkich

nowinkach;

* O tym się mów i − rozjaśnia

zagadnienia, o których w ostatnim

czasie jest bardzo głośno;

* To trzeba wiedzieć − wyjaśnia

zagadnienia, których − szczerze

mówiąc − elektronikowi nie wypada

nie znać inie rozumieć;

* Leksykon − ma przygotować

Czytelników EdWdo lektury pism

specjalistycznych.

Wtym numerze zajmiemy się

„gorącym“ tematem MP3, o którym

każdy dziś musi wiedzieć oraz

nowymi nośnikami informacji:

dyskami FMD i kartami FMC.

O tym się mówi

– internetowy standard

zapisu dźwięku

Em – pe – trzy... Na te słowa wydawcy

z wielkich koncernów fonograficznych za−

gryzają ze złości wargi. Wich oczach poja−

wiają się mordercze blaski. Spomiędzy wy−

krzywionych ust wydobywa się warkot: ”Pi−

raci”. Astojący niedaleko księgowi zaczyna−

ją natychmiast obliczać wysokości strat.

Przyczyna tego stanu tkwi wniedocenianiu

Internetu i procesów z nim związanych.

Wzałożeniu ogólnoświatowa sieć miała

pomagać w upowszechnianiu danych te−

kstowych. Dosyć szybko wzbogaciła się

oobraz nieruchomy, potem ruchomy iwre−

szcie o to, co nas w tej chwili najbardziej

interesuje − odźwięk. Muzyka występująca

w sieci dostępna jest wyłącznie w postaci

cyfrowej – zakodowanych danych. Wiąże

się z tym pewien problem. Chcąc uzyskać

odpowiednią jakość dźwięku nie “korku−

jąc” jednocześnie systemu trzeba było wy−

myślić metodę na przesłanie możliwie du−

żej ilości danych wjak najszybszy inajpro−

stszy sposób. Rozwiązaniem okazała się

kompresja dźwięku.

Pierwotny cyfrowy, stereofoniczny sygnał

dźwiękowy reprezentowany jest przez ciąg

próbek – liczb czternasto...szesnastobito−

wych. Sposób, wjaki potem przetwarzane są

z postaci cyfrowej na analogową, narzuca

pewne wymagania. Dane muszą być przeka−

zywane co najmniej dwukrotnie szybciej, niż

największa częstotliwość sygnału oryginalne−

go. Ponieważ za górną granicę pasma aku−

stycznego przyjmuje się wartość 20 kHz,

próbki muszą być przekazywane z częstotli−

wością przynajmniej 2 x 20 kHz = 40 kHz.

Wpraktyce przyjęto – dla płyty CD 44,1 kHz,

− dla magnetofonu cyfrowego 48 kHz. Ozna−

cza to, że wszystkie urządzenia elektroniczne,

w których odbywa się cyfrowa obróbka

dźwięku, muszą charakteryzować się bardzo

dużą przepustowością danych osiągającą 1,4

Mbit/s(2 x16 x44100 = 1411200, gdzie 2 –

liczba kanałów, 16 – liczba bitów, 44100 [Hz]

– wyjaśniona wcześniej częstotliwość przesy−

łanego sygnału). Dla wielu kanałów transmi−

syjnych warunek ten okazał się niemożliwy

do przyjęcia bądź zbyt drogi w praktycznej

realizacji. Rozwiązaniem stała się kompresja

cyfrowego sygnału dźwiękowego. Naukowcy

opracowali różne algorytmy umożliwiające

przeprowadzenie tej czynności. Do najbar−

dziej znanych należy standard oznaczony ja−

ko MPEG Audio Layer. Opracowywano go

wczterech odmianach:

MPEG–1 :”Kodowanie Ruchomych Obra−

zów iDźwięku towarzyszącego przy szybko−

ści przesyłania ponad 1,5Mbit/s” – prace nad

Trochę historii i teorii

W1987 roku rozpoczęto prace nad radiofo−

nią cyfrową. Prace prowadzono w niemiec−

kim instytucie Fraunhofer. Jednym zelemen−

tów badań było wymyślenie systemu kom−

presji danych – algorytmu umożliwiającego

skuteczny zapis sygnałów dźwiękowych.

Stał się on późniejszą podstawą systemu

MP3.

Elektronika dla Wszystkich

M E U

MP3

O tym się mówi

nim zakończono. Wnioski zostały zawarte

wpięciu częściach: ”System” – opisuje syn−

chronizację i przełączanie sygnałów wideo,

“Video” – kreśli kompresję sygnału wideo,

“Audio” − opisuje kodowanie dźwięku ,

“Compliance Testing” – opisuje sposób okre−

ślenia charakterystyk kodowania i dekodo−

wania oraz testowania kompatybilności.

Część piąta zawiera raport na temat progra−

mowego wykonania trzech pierwszych czę−

ści.

MPEG–2 : ”Powszechne Kodowanie Rucho−

mych Obrazów i Towarzyszącej Informacji

Dźwiękowej” – obecnie składa się zdziewię−

ciu części – formuł opisujących problemy

związane zkodowaniem dźwięku iobrazu.

MPEG–3 : oryginalnie planowany dla telewi−

zji wysokiej rozdzielczości, później został

połączony zMPEG–2.

MPEG–4 : ”Kodowanie Obiektów Audio –

Wizualnych” – najnowszy, obecnie wprowa−

dzany.

Uwaga! Obecnie nie spotyka się czegoś takie−

go jak MPEG−3. MP3 to nie jest MPEG−3!

Aby wyjaśnić, co to jest MP3, trzeba wrócić

do MPEG−1. Jak wskazano wcześniej, trzecia

część określająca standard MPEG–1 zawiera

opis kodowania dźwięku. Został on określony

przy pomocy trzech możliwych wersji roz−

wojowych nazywanych Layer–1, Layer–2,

Layer–3 (layer – dosł. warstwa). Ich podsta−

wowe parametry podaję wtabeli poniżej:

Jak przebiega kompresja

MP3

Wszystkie standardy MPEG używają tego

samego schematu kodowania. Opiera się on

przede wszystkim na wykorzystaniu słabości

iniedoskonałości ludzkiego ucha. Można go

określić jako “maskowanie szumów” bądź

“maskowanie dźwięków”. Mówiąc obrazo−

wo chodzi oto, że jeśli “wokolicach” silne−

go sygnału pojawią się słabe sygnały, to ten

silny sygnał je maskuje iczłowiek słyszy tyl−

ko ten silny dźwięk. Można więc po prostu

usuwać słabsze dźwięki występujące “woko−

licach” dźwięków silnych, a ucho tego

wogóle nie zauważy. Jeśli część sygnału zo−

staje usunięta, pozostały sygnał użyteczny

zawiera mniej informacji. I to właśnie jest

pierwszy sposób zmniejszenia ilości infor−

macji wsygnale audio.

Podczas zamiany tradycyjnego sygnału

dźwiękowego na plik wformacie MP3 nastę−

puje analiza widma sygnału i dostosowanie

go do właściwości ucha ludzkiego. Odbywa

się to między innymi poprzez oszacowanie

dopuszczalnego, niesłyszalnego przez czło−

wieka poziomu szumów i efektów maskują−

cych w całym paśmie częstotliwości aku−

stycznych. Nie jest to proste. Według stan−

dardu Layer 2 widmo sygnału akustycznego

(od 20 Hz do 20kHz) dzielone jest na 32

podzakresy. Każdy znich zawiera część ana−

lizowanego dźwięku. Przypuśćmy, że

w podzakresie

8 obecny jest

ton o częstotli−

wości 6,5kHz

i poziomie

55dB. Obliczany jest wówczas efekt masku−

jący tego dźwięku. Okazuje się, że w tym

podzakresie ucho ludzkie nie rozróżnia już

dźwięków o poziomie niższym niż 35 dB

( rysunek 1 ). Innymi słowy – można je zama−

skować, usunąć – słuchacz nie zorientuje się,

że został ”oszukany”. Dopuszczalny stosu−

nek sygnału do niesłyszalnego szumu wyno−

si wtym zakresie S/N= 55 – 35 = 20dB.

Uzupełnieniem maskowania winteresującym

nas podzakresie jest podobny proces prze−

biegający w podzakresach sąsiadujących.

Wrzeczywistości dźwięki występują we

wszystkich podzakresach iefekt maskowania

sumuje się.

Dodatkowo wykorzystuje się jeszcze jedną

niedoskonałość ludzkiego ucha. Z powodu

małej szybkości przesyłu bodźców nerwo−

wych do mózgu, człowiek nie rozróżnia

słabych dźwięków występujących na krót−

ko przed oraz po wystąpieniu silnego sy−

gnału. MP3 wykorzystuję to rozszerzając

zakres maskowania ( rysunek 2 ). Przed –

maskowanie występuje w bardzo krótkim

czasie – od 2 do 5ms. Czas maskowania po

sygnale jest znacznie dłuższy iwynosi po−

nad 100ms. Gdy kodowany dźwięk jest sy−

gnałem stereofonicznym, między kanałami

występuje zjawisko wzajemnej korelacji

(współzależności) – część informacji jest

wspólna. MP3 stosuje wtedy specjalny tryb

pracy.

Rys. 2 – Zobrazowanie efektu niesły−

szenia słabych dźwięków w obe−

cności dźwięku silnego. Tony po−

niżej progu słyszalności mogą zo−

stać zamaskowane.

System kompresji Stopień kompresji Wymagana przepustowość sygnału

MPEG–1 Layer 1 1 : 4

390 kbit / s

MPEG–1 Layer 2 1 : 8

260 kbit / s

MPEG–1 Layer 3

1 : 12

130 kbit / s

Jak widać, najbardziej zaawansowany, złożo−

ny i jak dotąd najlepszy standard to właśnie

Layer 3. Dzięki nowoczesnym metodom

kompresji wymagana przepływność została

zredukowana dwunastokrotnie z ok.

1400kb/s do 130kb/s. Stosując stopień kom−

presji 1:11 – 1:13 możliwe jest uzyskanie ja−

kości “prawie CD”. Możliwe jest także kodo−

wanie o większym stopniu kompresji –

szczegóły dalej w artykule. Taki elastyczny

sposób kodowania został opracowany – jak

już pisałem – wniemieckim instytucie Frau−

nhofer, akonkretnie wdepartamencie Audio

i Multimedia. Prace prowadzono w ścisłej

współpracy zuniwersytetem Erlangen. Algo−

rytm kodowania Layer 3 został ukończony

w 1991 roku. Stał się on najlepszym jak na

razie sposobem kodowania sygnałów audio

wrodzinie określanej przez międzynarodowe

normy ISO – MPEG. Jednak prawdziwą po−

pularność uzyskał dzięki wykorzystaniu

wInternecie.

Teraz już wiemy − MPEG − 1 Layer 3 to

właśnie nasz MP3 . Nazwa MP3 bądź mp3

stosowana jest jako rozszerzenie plików za−

wierających skompresowany dźwięk.

Tyle na temat oszukiwania ucha przez wyci−

nanie nieistotnych składowych. Ale to nie

wszystko. “Odchudzony” sygnał, zawierają−

cy jednak wszystkie niezbędne składniki, jest

kodowany tak, by wymagana przepustowość

była jak najmniejsza. Używa się do tego spe−

cjalnego algorytmu kodowania Huffmana.

Dany wycinek sygnału jest kompresowany

metodą iteracyjną, czyli wielokrotnych po−

wtórzeń tego samego algorytmu. Proces ten

powtarzany jest do osiągnięcia pożądanej do−

kładności. Obliczenia prowadzone są w od−

cinkach trwających 24ms ( rysunek 3 ). Od−

powiada to 1152 próbkom przy częstotliwo−

ści próbkowania 48 kHz. Efekt maskowania

jest obliczany dla najsilniejszego sygnału, po

którym możemy usłyszeć szum. Wprzypad−

ku, gdy odstęp między dźwiękiem silnym

a słabym wynosi ponad 24ms, mogłoby to

doprowadzić do nieprawidłowości kompre−

sji. MP3 wykrywszy taki przypadek, radzi

sobie z nim poprzez chwilowe zmniejszenie

– do 4ms − odcinków, wczasie których prze−

prowadzane są obliczenia.

Rys. 1 – Zobrazowanie efektu masko−

wania. Czarna linia określa próg

słyszalności. Słabe dźwięki – ko−

lor zielony – mogą zostać podczas

kompresji zamaskowane. Pozosta−

nie tylko dźwięk słyszalny – kolor

czerwony.

M E U

Elektronika dla Wszystkich

O tym się mówi

Szczegóły techniczne są zawiłe. Warto jed−

nak wspomnieć, że jednym ze sposobów

zmniejszenia wymaganej przepustowości jest

takie kodowanie sygnału cyfrowego, by

dłuższe, często powtarzające się sekwencje

bitów zastąpić krótkimi kodami, natomiast

sekwencjom pojawiającym się rzadko odpo−

wiadają dłuższe kody.

Ostatecznie przez zastosowanie kilku na−

prawdę sprytnych zasad i sposobów można

zmniejszyć przepustowość sygnału stereo

około 12−krotnie i to bez zauważalnej utraty

jakości.

na na poziomie “radia FM” bez wyczuwal−

nego pogorszenia jakości. Rysunki 4 − 6

przedstawiają wpływ stopnia kompresji na

ściągnięty plik może być odtworzony –

oczywiście do momentu przerwania trans−

misji. Przypomina to trochę odtwarzanie

przerwanej w pewnym miejscu taśmy ma−

gnetofonowej ijest kolejną zaletą opisywa−

nego formatu.

Jak widać, kodowanie dźwięku w standar−

dzie MP3 wymaga zastosowania szybkich,

nadzwyczaj skutecznych procesorów. Kil−

kanaście lat temu stosowane były do tego

Rys. 4 – Wykres przedstawia poziom

sygnału w funkcji częstotliwości.

Sygnał 1kHz. Stopień kompresji

1:5,5. Kolor czerwony – sygnał

wzorcowy, kolor niebieski – sy−

gnał przetworzony.

Rys. 3 – Zobrazowanie sposobu

podziału dźwięku podczas kom−

presji. Na początku sygnał jest fil−

trowany i dzielony na małe odcin−

ki. Następnie usuwana jest ta

część, która nie dociera do mózgu

człowieka. Dwa “zielone” sygnały

po prawej stronie znajdują się po−

niżej poziomu słyszalności. Można

więc usunąć sygnał w trzecim

podzakresie. Sygnał z lewej stro−

ny jest słyszalny, można jednak

podnieść dopuszczalny poziom

szumów, czyli zapisać go mniej−

szą liczbą bitów.

Rys. 5 – Jw. Stopień kompresji 1:16

Rys. 6 – Jw. Stopień kompresji 1:48

Standard MP3 umożliwia też zwiększenie

stopnia kompresji – wiąże się to jednak zpo−

gorszeniem jakości sygnału. Jednakże wnie−

których sytuacjach – np. nagrywanie mowy –

jest to do przyjęcia. Możliwe stopnie kom−

presji i związaną z tym jakość dźwięku pre−

zentuję wtabeli poniżej.

Stopień kompresji Jakość Rodzaj dźwięku

1 : 96 Telefoniczna Mono

1 : 48 Radio AM Mono

1 : 24 Radio FM Stereo

1 : 16 Bliska płycie CD Stereo

1 : 12 Płyta CD Stereo

monofoniczny sygnał testujący.

Został on wygenerowany przy

pomocy programu CoolEdit.

Na wykresach przedstawiony

jest poziom sygnału w funkcji

częstotliwości. Kolorem czer−

wonym oznaczono sygnał pierwotny. Wyra−

źnie widać, że im większy stopień kompre−

sji, tym bardziej sygnał wyjściowy odbiega

od sygnału pierwotnego.

Istotne jest, że pliki MP3 nie zawierają na−

główka opisującego rodzaj zastosowanego

formatu. Dzięki temu nawet częściowo

potężne stacje robocze. Przetworzenie kil−

kusekundowego nagrania zajmowało im

wiele godzin (!!!). Wchwili obecnej pro−

blemy te rozwiązane zostały dzięki zastoso−

waniu szybkich, specjalizowanych układów

obróbki dźwięku. Postęp wtechnologii pro−

dukcji układów scalonych pozwolił zmini−

malizować wielkość i zapotrzebowanie na

energię koderów i dekoderów dźwięków.

Dzięki temu mogły powstać – opisane

w dalszej części artykułu – przenośne od−

twarzacze plików zapisanych w formacie

MP3.

Muzyka poważna ioperowa wymagają sto−

sowania najwyższej jakości odsłuchu, czyli

najmniejszego stopnia kompresji (1:12).

Wiąże się to z obecnością partii bardzo ci−

chych i głośnych oraz z czystym, klarow−

nym brzmieniem. Muzyka popularna wraz

z nagraniami solistów może być odtwarza−

Elektronika dla Wszystkich

M E U

O tym się mówi

Popularność, popular−

ność...

Pliki muzyczne zapisane wformacie MP3 są

łatwe do skopiowania. Zajmują niewiele

miejsca w pamięci komputera pozwalając

zgromadzić bogate archiwum muzyczne.

Szaloną popularność standard ten uzyskał

dzięki Internetowi. Specjaliści szacują, że

w sieci znajduje się ładnych kilka milionów

empetrójek. Muzyki zapisanej winnych for−

matach jest zaledwie kilka tysięcy. Liczba za−

instalowanych na świecie odtwarzaczy pro−

gramowych isprzętowych szacowana jest na

kilkanaście milionów. Wszystko to dowodzi,

że MP3 stał się muzycznym standardem In−

ternetu. Przy jego pomocy przeciętny użyt−

kownik może zarchiwizować stare płyty wi−

nylowe. Przy okazji programy wspomagają−

ce tego typu operacje pozwalają podnieść ja−

kość tak dokonywanych procesów − możliwe

jest wyeliminowanie trzasków lub podniesie−

nie dynamiki nagrania. Meloman przy pomo−

cy sieci może teraz zdobyć nieosiągalne

wcześniej nagrania. Swoje potężne zbiory

będzie przechowywać na kilkunastu zale−

dwie płytach CD–R.

Uwaga! Aby wejść do świata MP3, nie

trzeba kupować specjalnego sprzętu!

Owszem, można kupić specjalny odtwarzacz,

ale nie jest to wymagane. Potrzebny jest na−

tomiast komputer. I tu dobra wiadomość −

oprogramowanie pozwalające obsługiwać

pliki MP3 dostępne jest za darmo lub po

wniesieniu symbolicznej opłaty. Firma Mi−

crosoft – twórca systemu Windows 98 − stan−

dardowo wyposażyła swój produkt wodtwa−

rzacz plików MP3. Obecnie format ten chce

wprowadzić do systemu operacyjnego Win−

dows CE przewidzianego dla komputerów

kieszonkowych.

Pasjonaci formatu MP3 prowadzą ożywione

dyskusje o ulubionym formacie. Organizo−

wane są nawet specjalne obozy – prowadzo−

ne są tam kursy obsługi sprzętu, odbywa się

wzajemna wymiana doświadczeń i nagrań.

Wszystkich łączy fascynacja komputerową

obróbką dźwięku.

Wielu producentów sprzętu elektroniczne−

go posiada w swojej ofercie sprzętowe,

przenośne odtwarzacze pracujące zplikami

MP3. Produkują je między innymi takie

znane firmy jak: Samsung, Diamond Multi−

media i CreativeLabs. Wreszcie, jedna

z najpopularniejszych stron internetowych

traktująca o MP3, mianowicie –

http://www.mp3.com, odwiedzana jest co−

dziennie przez kilkaset tysięcy osób. Stała

się przez to najpopularniejszą stroną mu−

zyczną na świecie.

się więc drugim sposobem. Jest on znacznie

wygodniejszy i szybszy. Utwór muzyczny

jest kodowany “w locie” przez odpowiedni

program kompresujący do standardu MP3,

zainstalowany w systemie. Z Internetu mo−

żemy ściągnąć wiele narzędzi potrzebnych

w tym procesie. Ja używam programu Au−

dioCatalyst. Jest on szybki iprosty wobsłu−

dze. Jego wadą jest to, iż może nie działać

z wybranymi napędami CD. Procedura

utworzenia pliku MP3 jest bardzo prosta.

Klikamy na pole ”Settings” i wybieramy

opcję “Dynamic synch widtch”. Następnie

w polu “File” określamy katalog, w którym

znajdzie się przetworzony plik. Pamiętajmy,

że na twardym dysku musimy mieć kilka –

kilkadziesiąt megabajtów miejsca. Następ−

nie określamy, który utwór z płyty CD ma

zostać poddany kompresji i klikamy przy−

cisk “Start”. Czas potrzebny na kompresję

średniej długości utworu z reguły nie prze−

kracza 60 sekund.

Wymagania sprzętowe

Chcąc poznać świat muzyki wMP3 powinni−

śmy posiadać komputer klasy PC. Jego ele−

mentem składowym powinien być możliwie

najszybszy modem. Z oprogramowania po−

trzebować będziemy oczywiście dowolnej

przeglądarki internetowej oraz programu –

dekodera plików muzycznych. Może to być

WinAmp, Jet Audio, Yamp lub Sonique.

Uwaga! Zdecydowana większość progra−

mów umożliwiających pracę z plikami for−

matu MP3 jest typu freeware, czyli jest do−

stępna za darmo. Inne to shareware wymaga−

jące wniesienia niewielkiej opłaty. Można ich

szukać wInternecie – polecam polską stronę

http://www.mp3.com.pl. Prezentowane są też

na płytach CD wydawanych zwieloma gaze−

tami komputerowymi – Chip, CD – Action,

Internet itd.

WinAmp jest chyba najlepszym z progra−

mów – odtwarzaczy. Pomimo wysiłków ze

strony konkurencji jest cały czas o krok do

przodu przed innymi. Obsługuje w zasadzie

wszystkie, możliwe formaty dźwięków. Jeże−

li któryś nie jest standardowo wbudowany, to

na pewno w Internecie można znaleźć sto−

sowne uzupełnienie. Potrafi, jako jeden znie−

licznych, odtwarzać pliki skompresowane

jako VQF (specjalny, jeden z najnowszych

programów kompresujących). Wreszcie

rzecz chyba najważniejsza – WinAmp wy−

stępuje wwersji polskojęzycznej.

I co dalej?

Czy próbowaliście kiedyś biegać z włączo−

nym odtwarzaczem kasetowym albo odtwa−

rzaczem CD? Ten kołyszący dźwięk, te prze−

rwane w połowie nagrania. I właśnie dzięki

MP3 mamy na to lekarstwo. Przecież plik,

dzięki jego niewielkiej objętości, można za−

pisać w pamięci stałej – niewrażliwej na

wszelkiego rodzaju wstrząsy iudary.

Pierwszą firmą produkującą przenośny, oso−

bisty odtwarzacz MP3 została firma Dia−

mond Multimedia. Urządzenie Rio PMP

300, opisywane przed rokiem w EdW,

wswojej kategorii zaliczane jest już do kla−

syki. Jest to rozwiązanie czysto półprzewo−

dnikowe, wktórym do przechowywania da−

nych muzycznych zastosowana została pa−

mięć półprzewodnikowa typu Flash (szyb−

ka, statyczna). Najnowsza wersja odtwarza−

cza wyposażona jest w 96 MB pamięci.

Wprzypadku nagrań o jakości płyty kom−

paktowej umożliwia przechowywanie i od−

słuch nagrań o łącznej długości ponad pół−

torej godziny. Ładowanie zbiorów MP3 do

pamięci odbywa się poprzez dołączony do

odtwarzacza kabel. Do komputera podłącza

się go poprzez port drukarki. Wkomplecie

otrzymujemy stosowną przejściówkę, co

oszczędza wiele kłopotów zzamianą kabel−

ków. Odtwarzacz nie ma żadnych rucho−

mych elementów. Jego zalety to wielokrot−

ny zapis na tym samym nośniku, małe wy−

miary i bardzo mały pobór mocy. Waga

urządzenia to zaledwie 70 gramów. Czas za−

ładowania całej pamięci nie przekracza 15

minut. Odtwarzacz obsługuje się tak jak

zwykły magnetofon kasetowy. Komplet

(odtwarzacz, kabelki połączeniowe, pakiet

oprogramowania) kosztuje w Polsce około

700 złotych.

Oprogramowanie dołączone do odtwarzacza

możemy podzielić na trzy pakiety. Pierwszy

Trochę praktyki

Zamieniamy pliki MP3 na WAV–y.

Można to przeprowadzić korzystając z mo−

dułu Disk Writer odtwarzacza Winamp. Po

uruchomieniu naciskamy Ctrl + P. Następnie

klikamy na “Plugins − >output”. Zokna wy−

bieramy “Nullsoft Disk Writer Plug–In”, na−

ciskamy ”Configure” i wskazujemy katalog,

do którego mają zostać zapisane pliki WAV.

Następnie naciskamy “OK” i“Zastosuj”.

Zamieniamy pliki WAV na MP3.

Będziemy potrzebować do tego programo−

wego enkodera. Jest ich wiele w Internecie.

Ja polecam istosuję niezwykle prosty wob−

słudze RightClick–MP3. Jego obsługa spro−

wadza się do kliknięcia prawym klawiszem

myszki na wybranym pliku. Następnie wy−

bieramy opcję “WAV − >MP3”. Po pewnym

czasie – zależnym od komputera na jakim

pracujemy – przetworzony plik znajdzie się

w katalogu zbioru, który poddaliśmy prze−

tworzeniu.

Zamieniamy utwór z płyty CD na plik MP3.

Wprzypadku kodowania utworów zpłyt CD

audio dostępne są dwie możliwości. Pierw−

sza zmetod polega na wykorzystaniu pośre−

dnich plików WAV. Stosuje się ją głównie

wtedy, gdy utwory wymagają edycji lub uży−

wane są inne formaty kompresji. Zajmiemy

Rys. 7

M E U

Elektronika dla Wszystkich

O tym się mówi

umożliwia przeniesienie zawartości posiada−

nych przez nas płyt CD do komputera izapi−

sanie ich wformacie MP3. Drugi pakiet słu−

ży do katalogowania nagrań. Można za jego

pomocą zarządzać danymi i robić wykazy

nagrań. Trzeci pakiet to narzędzia interneto−

we. Zawarto wnim przeglądarki ibazę adre−

sów z nagraniami w MP3. Odtwarzacz Rio

PMP300 umożliwia nam wybór jednego

ztrzech stopni kompresji. Wiąże się ztym ja−

kość odtwarzanej muzyki, ale też maksymal−

ny czas nagrania. Możemy wybrać między

jakością płyty CD – wtedy mamy najkrótszy

czas. Gdy zdecydujemy się na jakość odpo−

wiadającą radiu FM, czas odtwarzania ule−

gnie podwojeniu. Trzecia możliwość to ja−

kość pośrednia.

Zalety przenośnych odtwarzaczy plików

MP3 docenione zostały przez producentów

sprzętu nagłaśniającego do pojazdów. Brak

ruchomych elementów wobec drgań i wi−

bracji to olbrzymia zaleta. Odtwarzacz sa−

mochodowy może być duży – może dyspo−

nować potężną pamięcią. Jedyny problem

− wgrywanie zbiorów z muzyką – został

rozwiązany poprzez wymianę kart pamię−

ciowych. Są one zapełniane poprzez gnia−

zdo − złącze dołączone do domowego kom−

putera a następnie instalowane w czytniku

zamontowanym w aucie. Inna możliwość

to wyjmowanie z samochodu całego od−

twarzacza. Wielkością przypomina on nor−

malne radio samochodowe i oprócz możli−

wości odgrywania skompresowanych pli−

ków wyposażone jest jeszcze w radio FM.

Niestety sprzęt tego typu charakteryzuje

się jeszcze dosyć wysoką ceną – jest to

kwota rzędu tysiąca dolarów. WEdWpre−

zentowaliśmy prototyp tego typu urządze−

nia zawierającego pamięć w postaci twar−

dego dysku.

wszelkie rodzaje muzyki – wystarczy tylko

“ściągnąć” interesujący nas plik. Są pełne

atrakcyjnych nagrań – aich właściciele za−

rabiają olbrzymie pieniądze na ulokowa−

nych tam reklamach ładowanych niejako

przy okazji otwierania strony. Zdarza się,

że utwory udostępniane są w sieci wcze−

śniej, niż ich premiera ma miejsce na dro−

dze legalnej.

Skopiowane zInternetu pliki zgrywane są na

płyty CD−R – dzięki kompresji na jednej

płycie można zmieścić zawartość kilku zwy−

kłych płyt CD. Apotem zostaje już tylko po−

wielanie isprzedaż na giełdzie. Wszystko to

powoduje, że wydawcy płytowi już od dłuż−

szego czasu zastanawiają się, co z tym fan−

tem zrobić. Strony zawierające nielegalne

pliki MP3 są zaciekle tępione przez RIAA

(Reccording Industry Association of Ameri−

ca – stowarzyszenie wytwórców fonogra−

ficznych). O powadze problemu świadczy

fakt, iż stowarzyszenie to wytoczyło proces

firmie Diamond. Chodziło o niedopuszcze−

nie do produkcji jej odtwarzaczy. RIAA

twierdziło, że Rio PMP300 sprzyja rozwojo−

wi piractwa. Sąd jednak ostatecznie oddalił

zarzuty. Oparł się na twierdzeniu, że nie

można jednoznacznie stwierdzić, iż wszyst−

kie pliki MP3 są wytwarzane idystrybuowa−

ne nielegalnie.

Całą sytuację gmatwa dodatkowo to, iż wie−

lu artystów nie zgadza się ze stanowiskiem

wytwórni płytowych. Dla koncernów fono−

graficznych darmowe MP3 to niższe zyski.

Dla muzyków jest to nowa forma prezentacji

i najszybszy sposób dotarcia do odbiorcy.

Zalety formatu MP3 pozwalają obniżyć ko−

szty produkcji nagrań. Jest to olbrzymia

szansa dla małych wytwórni fonograficz−

nych – w nowej technologii widzą swoją

szansę na dotarcie do niedostępnych dotych−

czas obszarów rynku. Wielcy producenci

klasycznych kompaktów dostrzegają płyną−

ce stąd zagrożenia dla swoich produktów.

Walczą więc otwarcie zformatem MP3 jako

nie posiadającym zabezpieczeń przeciwko

łamaniu praw autorskich. Legalne używanie

plików z muzyką na własne potrzeby leży

tylko w kwestii sumienia potencjalnych

użytkowników.

W niedalekiej przyszłości...

Koncerny fonograficzne przespały najważ−

niejszy okres rozwoju formatów kompresji

dźwięku. Wsytuacji, gdy wszyscy zaakcep−

towali format MP3, narzucenie nowych, nie−

typowych standardów jest skazane na niepo−

wodzenie. Pozostaje więc jedna jedyna droga

pozwalająca uzyskać status dominanta. Jest

to doskonalenie systemu już wprowadzone−

go. Iprace takie trwają. Powstaje nowy stan−

dard − MPEG–4. Prace są bardzo zaawanso−

wane. Ma on stać się systemem przewyższa−

jącym pod względem możliwości wszystkie

poprzednie formaty. Nowy standard ma po−

zwalać uzyskiwać znacznie mniejsze objęto−

ściowo pliki bez zauważalnego spadku ich

jakości. Nowe elementy formatu zapewnią

lepszy przesył cyfrowego zapisu mowy. Inne

odpowiadać będą za wysoką jakość muzyki

i wszelkich efektów dźwiękowych. Każdy

materiał dźwiękowy będzie można dzielić na

niezależne elementy. Każdy znich będziemy

mogli wyłączyć wdowolnej chwili.

Jarosław Barański

Słownik

MP3 – patrz MPEG−1 Layer3.

MPEG–1 Layer3 – inaczej MP3, standardowy system kompresji dźwięków szeroko

rozpowszechniony dzięki Internetowi.

Mbit/s – jednostka przesyłu informacji – oznacza milion bitów na sekundę.

dB – decybel − jednostka opisująca natężenie dźwięku – 1/10 bel. Nie opisuje głośności

dźwięku, gdyż jest on parametrem subiektywnym i zależy od wrażliwości ucha słuchacza.

Matematycznie – decybel wyraża logarytmiczny stosunek natężenia dwóch

sygnałów dźwiękowych. 0dB to próg słyszalności. Dziesięciokrotny wzrost natężenia

dźwięku odpowiada kolejnym dziesięciu decybelom.

WAV – standard zapisu plików muzycznych, wykorzystywany w komputerach PC.

RIAA – organizacja zrzeszająca producentów fonograficznych, mająca przeciwdziałać

piractwu oraz dbać o zyski jej członków.

CD–R – zapisywalna płyta kompaktowa.

Freeware – program, używany i rozpowszechniany za darmo. Nie wolno go sprzedawać

i przerabiać.

Shareware – program, który można otrzymać i rozpowszechniać za darmo. Długotrwałe

użytkowanie (z reguły ponad 30 dni) wymaga wniesienia niewysokiej opłaty rejestra−

cyjnej. Zwykle w wersji niezarejestrowanej niektóre funkcje są zablokowane. Pełnię

możliwości uzyskujemy po rejestracji i wniesieniu opłaty.

Czarne chmury nad MP3

Muzykę w formacie MP3 można ściągnąć

zInternetu, kupić na giełdzie komputerowej

lub przegrać z płyty CD. Wdwóch pierw−

szych przypadkach mamy prawdopodobnie

styczność z nielegalnym procederem. Pro−

blem piractwa komputerowego to nic nowe−

go. Mimo wielu prób nie wprowadzono żad−

nych radykalnych rozwiązań. Skopiowane

z Internetu pliki bez problemu można zapi−

sać na płytce CD–R, a następnie sprzedać

zzyskiem.

Fachowcy szacują , że słowo “mp3” wpi−

sywane jest w przeglądarki internetowe

równie często jak słowo “seks”. Wwielu

serwisach jest to niekwestionowany lider

statystyk. Nic więc dziwnego, że osoby

uprawiające nielegalne kopiowanie zbio−

rów zainteresowały się tą nowinką tech−

niczną. Obok serwisów oferujących zpełną

powagą utwory legalnych wytwórni fono−

graficznych powstało internetowe podzie−

mie. Tysiące prywatnych serwisów oferuje

Elektronika dla Wszystkich

M E U

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: