biogazownia w każdej gminie.pdf
(
169 KB
)
Pobierz
OKŁADKA-2004.P65
31 marca 2009 r.
BIOGAZOWNIA
W KA¯DEJ GMINIE
Czemu nie? W innych krajach
odpady po produkcji roœlin i zwierz¹t
s¹ skrupulatnie zagospodarowywane i
wykorzystywane do produkcji energii.
W krajach UE istnieje ju¿ ok. 30 tysiê-
cy takich zak³adów. W Polsce odstali-
œmy od peletonu. Jak podaje G³ówna
Inspekcja Weterynaryjna, mamy tylko
dwie (!) biogazownie. Obie zlokalizo-
wane w Paw³ówku i P³aszczycy ko³o
Przechlewa w woj. pomorskim s¹ w³a-
snoœci¹ Poldanor SA… spó³ki duñskich
producentów.
Tymczasem biogazownie powin-
ny byæ rozlokowanie koncentrycznie
w rejonach du¿ej produkcji drobiu i
ferm tuczu trzody. Takie obiekty – jak
wynika z analiz – powinny powstaæ w
rejonie Wielkopolski, Mazowsza i Ma-
zur, Podlasia oraz w centralnej Polsce.
Istnieje mo¿liwoœæ uruchomienia co
najmniej kilkuset zak³adów, przetwa-
rzaj¹cych odpady poprodukcyjne i pro-
dukcyjne z przemys³u miêsnego na bio-
gaz, który mo¿e byæ wykorzystany do
produkcji energii na lokalne potrzeby.
W apelu wystosowanym do rz¹-
du po konferencji energetycznej, zor-
ganizowanej przez KPP w paŸdzierni-
ku ub.r. domagano siê umieszczenia
programu rozwoju energetyki opartej
na odnawialnych Ÿród³ach, w progra-
mie rozwoju energetyki polskiej do
2030 roku. Tak¿e podczas uruchamia-
nia przy KPP Platformy przemys³u wy-
dobywczego i energetycznego zaak-
centowano wagê tego projektu jako
wa¿nego Ÿród³a wspierania energetyki
konwencjonalnej.
W Ministerstwie Rolnictwa i
Rozwoju Wsi dostrze¿ono ten problem.
Przy wspó³pracy zespo³u ekspertów
opracowano za³o¿enia programu roz-
woju biogazowni rolniczych, które
wed³ug resortu rolnictwa powinny sta-
nowiæ „wk³ad” do przygotowywanego
w Ministerstwie Gospodarki rz¹dowe-
go programu „Innowacyjna Energety-
ka. Rolnictwo Energetyczne”.
Tak¿e w najnowszym projekcie
prawa energetycznego przewiduje siê,
¿e wt³aczanie biogazu (efektu fermen-
tacji i spalania odpadków w rolnictwie)
do sieci gazowniczej bêdzie przelicza-
ne na zielon¹ energiê. Oznacza to, ¿e
producenci bêd¹ otrzymywaæ certyfi-
katy dla odnawialnych Ÿróde³ energii
za produkcjê energii w skojarzeniu. Na
ich sprzeda¿y bêd¹ zarabiaæ - za ka¿dy
MWh energii ok. 550 z³.
Do koñca przysz³ego roku w kra-
ju rozpocznie siê budowa kilkuset bio-
gazowni. Inwestorzy wydadz¹ na nie do
koñca 2010 r. 4 mld z³. Budowê bioga-
zowni zamierza mocno wspieraæ Naro-
dowy Fundusz Ochrony Œrodowiska i
Gospodarki Wodnej.
W parze z popraw¹ gospodarno-
œci idzie zmniejszenie negatywnego
wp³ywu energetyki i rolnictwa na œro-
dowisko poprzez u³atwienie realizacji
na³o¿onego na te podmioty obowi¹z-
ku ochrony œrodowiska zwi¹zanego z
ograniczaniem emisji gazów cieplarnia-
nych. Proces ten pozwoli równie¿ na
pozyskanie znacznych iloœci wysokiej
jakoœci przyjaznych dla œrodowiska na-
wozów organicznych, mo¿liwych do
zastosowania lokalnie w formie pozo-
sta³oœci pofermentacyjnych substratu
pochodzenia rolniczego oraz w formie
granulatu. Ten ostatni stwarza mo¿li-
woœæ transportu do odbiorców zlokali-
zowanych w znacznej odleg³oœci od
miejsca wytworzenia.
Wdro¿enie programu pozwoli na
osi¹gniêcie: do roku 2013 produkcji
biogazu na poziomie nie ni¿szym ni¿ 1
mld m
3
rocznie, do roku 2020 nie mniej
ni¿ 2 mld m
3
rocznie. Równoczeœnie z
tym stworzone zostan¹ warunki do bu-
dowy instalacji biogazowych oraz ryn-
ku urz¹dzeñ, maszyn i us³ug towarzy-
sz¹cych.
Potencja³ produkcyjny krajowego
rolnictwa docelowo umo¿liwia pozyska-
nie surowców (substratów) niezbêdnych
do wytworzenia oko³o 5–6 mld m
3
bio-
gazu o czystoœci gazu ziemnego wyso-
kometanowego, rocznie. Potencja³ ten
zak³ada (na realnym poziomie) wykorzy-
stanie w pierwszej kolejnoœci produktów
ubocznych rolnictwa, p³ynnych i sta³ych
odchodów zwierzêcych oraz produktów
ubocznych i pozosta³oœci przemys³u rol-
no-spo¿ywczego.
Resort proponuje
Opracowanie przez resort rolnic-
twa za³o¿eñ „Programu” uzasadnia wie-
le przes³anek. G³ównym celem rozwo-
ju biogazowni rolniczych jest poprawa
bezpieczeñstwa energetycznego poprzez
dywersyfikacjê Ÿróde³ dostaw i miejsc
wytwarzania noœników energii oraz re-
alizacja dzia³añ zmierzaj¹cych do popra-
wy stanu œrodowiska naturalnego. Cho-
dzi o zabezpieczenie dostaw tego noœni-
ka energii dla mieszkañców wsi i ma-
³ych miasteczek oddalonych od gazo-
wych sieci przesy³owych i dystrybucyj-
nych i tym samym wykorzystanie dostêp-
nego potencja³u energetycznego, jakim
dysponuje rolnictwo krajowe.
Pozwoli to na wytwarzanie istot-
nych iloœci energii z surowców niekon-
kuruj¹cych z rynkiem ¿ywnoœci, okre-
œlanych jako: produkty uboczne rolnic-
twa, p³ynne i sta³e odchody zwierzêce
oraz produkty uboczne i pozosta³oœci
przemys³u rolno-spo¿ywczego niewy-
magaj¹ce termicznego przetworzenia
lub utylizacji.
Resort dostrzega w tym szansê na
wzrost przychodów rolniczych na sku-
tek wykorzystania produktów, które
dotychczas w wiêkszoœci nie mia³y cech
towaru i w wielu przypadkach stwarza-
³y problemy z ich racjonalnym zago-
spodarowaniem.
Z o³ówkiem w rêku
Równoczeœnie z wykorzystaniem
tych surowców przewiduje siê prowa-
dzenie upraw roœlinnych, w tym okre-
œlanych jako energetyczne, z przeznacze-
niem na substrat dla biogazowni. Jest to
mo¿liwe docelowo na oko³o 700 tys. ha,
co pozwoli na pe³ne zabezpieczenie kra-
jowych potrzeb ¿ywnoœciowych oraz po-
zyskanie surowców niezbêdnych do wy-
Â
10
ŒRODOWISKO
6 (390)/2009
Dziennikarska Agencja Wydawnicza
31 marca 2009 r.
Â
twarzania biopaliw i biogazu. W sza-
cunkach rolniczego potencja³u produk-
cyjnego uwzglêdniono zmiany, jakie
wynikaj¹ z rozwoju budownictwa
mieszkaniowego, us³ug i produkcji
oraz infrastruktury transportowej.
W analizach przyjêto, ¿e wzrost
popytu w naturalny sposób wywo³a
wzrost poda¿y (w tym przypadku pro-
dukcji i dostaw surowców energetycz-
nych). Wykorzystanie produktów
ubocznych rolnictwa, w tym p³ynnych
i sta³ych odchodów zwierzêcych oraz
pozosta³oœci przemys³u rolno-spo¿yw-
czego, pozwoli na zachowanie podsta-
wowej funkcji rolnictwa, któr¹ jest pro-
dukcja ¿ywnoœci przy jednoczesnej
produkcji znacz¹cych iloœci energii.
Biogazownie rolnicze mog¹ i powinny
odegraæ wa¿n¹ rolê w pielêgnacji kra-
jobrazu poprzez zagospodarowanie
traw i turzyc z parków narodowych (wy-
móg ich wykaszania raz w roku na u¿yt-
kach zielonych znajduj¹cych siê na ich
obszarze).
Analiza decyzji inwestycyjnych
podejmowanych w krajach s¹siednich
wskazuje, ¿e inwestorzy z regu³y decy-
duj¹ siê na budowê instalacji o niewiel-
kiej mocy energetycznej. Przyk³adowo
przeciêtna moc urz¹dzeñ zainstalowa-
nych w ponad 6000 niemieckich bio-
gazowi rolniczych wynosi oko³o 0,30
MWel (w przeliczeniu na urz¹dzenia
wytwarzaj¹ce energiê elektryczn¹), co
oznacza, ¿e dzia³aj¹ instalacje poni¿ej
i powy¿ej tej mocy. Wynika to z wagi,
jak¹ s¹siednie kraje przywi¹zuj¹ do roz-
proszenia miejsc wytwarzania energii
oraz uznania jej lokalnych wytwórni za
wa¿ne i warte preferowania w porów-
naniu z elektroenergetyk¹ systemow¹.
Stosunkowo niewielka moc energetycz-
na biogazowni, np. w Niemczech jest
wynikiem ograniczonej dostêpnoœci
surowca, w odleg³oœci okreœlaj¹cej eko-
nomiczne uzasadnienie jego transpor-
tu do instalacji.
Kolejnym czynnikiem sprzyjaj¹-
cym budowie biogazowni rolniczych
o stosunkowo ma³ej mocy zainstalowa-
nej s¹ obowi¹zki nak³adane na rolni-
ków (zw³aszcza prowadz¹cych inten-
sywn¹ produkcjê zwierzêc¹) w zakre-
sie ochrony œrodowiska naturalnego.
Temu celowi podporz¹dkowany zosta³
system niemieckich regulacji prawnych
i bodŸców ekonomicznych wspieraj¹-
cy rozwój energetyki odnawialnej opar-
tej na lokalnie dostêpnych surowcach
lub te¿ Ÿród³ach. Oznacza to, ¿e powo-
dzenie krajowego programu budowy
biogazowni rolniczych w du¿ej mierze
zale¿ne jest od stworzenia (w naszym
systemie prawnym) obiektywnych i
przyjaznych warunków sprzyjaj¹cych
jego realizacji.
(szacowany okres ¿ywotnoœci urz¹-
dzeñ) stabilne dostawy gazu na pozio-
mie oko³o 7% obecnego krajowego zu-
¿ycia.
Dostawy te mog¹ byæ wykorzy-
stywane w miejscu lokalizacji bioga-
zowni to jest w rejonach, do których
gaz obecnie nie jest dostarczany ze
wzglêdu na brak drogich w budowie
sieci przesy³owych. Inny sposób wyko-
rzystania biogazu to przetworzenie na
energiê elektryczn¹ i ciepln¹ – przy-
k³adowo 1 mld m
3
pozwala na pracê
urz¹dzeñ o mocy ponad 300 MWel. Za-
³o¿enie wsparcia publicznego na pozio-
mie 30–50% kwalifikowanych kosztów
inwestycji oznacza zapotrzebowanie na
te œrodki na poziomie 1,2–2,0 mld z³.
Koszty programu
Poprawa bezpieczeñstwa energe-
tycznego to cel o znaczeniu strategicz-
nym, którego realizacja nale¿y do obo-
wi¹zków pañstwa. Wybór dzia³añ zmie-
rzaj¹cych do osi¹gniêcia tego celu na-
le¿y rozpatrywaæ w kategoriach ekono-
micznych i politycznych. Koszty bu-
dowy biogazowni rolniczych
s¹ znacz¹ce, ale efekty uzy-
skane w d³u¿szym okresie
uzasadniaj¹ podjêcie decyzji
zwi¹zanych z optymalizacj¹
warunków ich budowy. Przy-
k³ady s¹siednich krajów, w
których dzia³aj¹ liczne bio-
gazownie rolnicze i si³ownie
biogazowe, w pe³ni uzasad-
niaj¹ piln¹ potrzebê stworze-
nia w Polsce podobnych wa-
runków inwestowania.
Jak szacuje Minister-
stwo Rolnictwa, nak³ady in-
westycyjne niezbêdne do bu-
dowy 1 biogazowni (wraz z
instalacj¹ oczyszczaj¹c¹ bio-
gaz) wytwarzaj¹cej rocznie
oko³o 3,5–3,8 mln m
3
bioga-
zu rolniczego, stanowi¹cego
równowartoœæ oko³o 2,5 mln
m
3
gazu ziemnego wysoko-
metanowego, który mo¿e za-
siliæ instalacjê o mocy 1
MWel, szacowane s¹ na 2–2,5
mln euro (9–12 mln z³ przy
kursie 1 euro = 4,40 z³. Jak z
tego wynika, inwestycje w
biogazownie rolnicze, posia-
daj¹ce potencja³ wytwórczy
1 mld m
3
/rocznie biogazu o
czystoœci gazu ziemnego wy-
sokometanowego wymagaj¹,
liczonych w cenach bie¿¹cych, nak³a-
dów ogó³em rzêdu 800 mln do 1 mld
euro (3,5–4,4 mld z³otych). Poziom
kosztów oznacza, ¿e nak³ady w wyso-
koœci oko³o 4,4 mld z³, z czego co naj-
mniej po³owa bêdzie œrodkami inwe-
storów, zapewnia na oko³o 30–40 lat
Foto: Pawe³ Wójcik
Zbiornik biogazu.
Przyjêcie w „programie” za³o¿e-
nia wy¿szej ogólnej mocy instalowa-
nych urz¹dzeñ wytwórczych oznacza
potrzebê odpowiedniego powiêkszenia
niezbêdnych œrodków inwestycyjnych
i wspieraj¹cych. Analiza kosztów wska-
zuje, ¿e inwestycje oparte na bardziej
Â
Dziennikarska Agencja Wydawnicza
ŒRODOWISKO
6 (390)/2009
11
31 marca 2009 r.
Â
wyrafinowanych technologiach (przy-
k³adowo: zamkniêty obieg wody, pozo-
sta³oœci substratu po zgazyfikowaniu –
przetwarzane na granulowany nawóz or-
ganiczny) bêd¹ dro¿sze o oko³o 15–20%.
nawialnego Ÿród³a energii to brak wy-
starczaj¹cej liczby doœwiadczonych
specjalistów z zakresu projektowania i
budowy instalacji biogazowych.
Rozwój biogazowni rolniczych
wymaga szeregu zmian w obowi¹zuj¹-
cych przepisach prawa. Przyk³adowo
zasada wynagradzania inwestorów za
koszty
unikniête
wymaga akceptacji
prawnej dla ³¹czenia œwiadectw pocho-
dzenia zielonych i czerwonych oraz
wprowadzenia œwiadectw pochodzenia
biogazu lub innych mechanizmów za-
chêcaj¹cych do dostarczania biogazu
o jakoœci odpowiadaj¹cej jakoœci gazu
ziemnego wysokometanowego, do sie-
ci przesy³owych i dystrybucyjnych.
Biogaz rolniczy, oczyszczony do
jakoœci gazu ziemnego wysokometano-
wego lub gazu zaazotowanego, t³oczo-
ny do sieci dystrybucyjnych lub lokal-
nych, wybudowanych z inicjatywy sa-
morz¹dów, winien uzyskaæ wsparcie
ekonomiczne co najmniej porównywal-
ne z preferencjami, jakie s¹ ju¿ stoso-
wane dla energii elektrycznej i ciepl-
nej, wytworzonej z biogazu. Za dostaw¹
tego noœnika energii, wytworzonego w
biogazowniach rolniczych, do gazo-
wych sieci dystrybucyjnych przemawia
z jednej strony rachunek ekonomiczny
i ekologiczny, zwi¹zany z ogranicze-
niem strat wystêpuj¹cych przy przetwa-
rzaniu gazu na energiê elektryczn¹ i
ciepln¹, a z drugiej strony - mo¿liwoœæ
dostaw tego noœnika energii dla gospo-
darstw domowych na wsiach i w ma-
³ych miasteczkach dotychczas pozba-
wionych takich mo¿liwoœci.
pierwszej kolejnoœci instalacji wytwa-
rzaj¹cych biogaz „rolniczy” lub wy-
twarzanej z niego energii elektrycznej
lub cieplnej. Trzeba równie¿ dokonaæ
obni¿enia op³aty za wykonanie przy-
³¹czenia do sieci dla Ÿróde³ o mocy nie
wy¿szej ni¿ 1MW.
Niezbêdne jest równie¿·wprowa-
dzenie œwiadectwa pochodzenia dla
biogazu rolniczego, które bêdzie zby-
walnym towarem gie³dowym oraz sta-
nowiæ bêdzie te¿ podstawê do rozlicza-
nia zobowi¹zañ na³o¿onych przepisa-
mi wspólnotowymi w zakresie iloœci
energii wytwarzanej z odnawialnych
Ÿróde³, lub wprowadzenie innych pre-
ferencji cenowych dla biogazu rolni-
czego (w tym wytwarzanego w co naj-
mniej 30% z produktów ubocznych i
odchodów) zapisanych wprost w z³o-
tych lub w procentach w odniesieniu
do ceny gazu ziemnego wysokometa-
nowego.
Nale¿y równie¿ uregulowaæ za-
sady budowy i eksploatacji sieci dys-
trybucyjnych gazu o zasiêgu lokalnym
– gmina, wieœ, miejscowoœæ. Niezbêd-
ne jest wprowadzenie preferencji ceno-
wych dla z biogazu „rolniczego” na po-
dobnych zasadach jak dla wytwarzanej
z niego energii elektrycznej lub ciepl-
nej – wskazane jest wykorzystanie do-
robku legislacyjnego krajów maj¹cych
doœwiadczenie w tym zakresie.
Biogazownie bez barier
Realizacja programu budowy
biogazowni rolniczych jest dzia³aniem
mniej kosztoch³onnym i bardziej przy-
jaznym dla energetyki ni¿ wykorzysta-
nie niektórych innych Ÿróde³ energii
odnawialnej. Doœwiadczenia z eksplo-
atacji urz¹dzeñ do wytwarzania bioga-
zu wskazuj¹, ¿e w skali roku wytwarza-
na jest w nich energia w iloœciach od-
powiadaj¹cych 90–95% mocy zainsta-
lowanej. Przyk³adowo energetyka wia-
trowa stwarza okreœlone problemy zwi¹-
zane g³ównie z nieprzewidywalnoœci¹
czasu dostawy, a jednostkowe koszty
inwestycji winny uwzglêdniaæ fakt, ¿e
z przyczyn obiektywnych urz¹dzenia
te dostarczaj¹ energiê (w skali roku) na
poziomie 10–30% wykorzystania
mocy zainstalowanej.
Realizacja programu MRiRW
wymaga istotnych zmian w podejœciu
do odnawialnych Ÿróde³ energii z obec-
nego wsparcia werbalnego na docelo-
we wsparcie rzeczywiste. Niezbêdne jest
stworzenie warunków, w których barie-
ry organizacyjne, prawne oraz ekono-
miczne nie bêd¹ stanowi³y przeszkód
w realizacji inwestycji. Rozwój bioga-
zowni rolniczych oparty bêdzie na usu-
niêciu barier prawnych oraz na odpo-
wiednio dobranych bodŸcach ekono-
micznych, które wp³yn¹ na powstanie
rynku us³ug i zaplecza technicznego
dla instalacji biogazowych.
Niewielka iloϾ obecnie funkcjo-
nuj¹cych instalacji biogazowych wska-
zuje na potrzebê budowy oraz prak-
tycznego wdro¿enia kilku instalacji de-
monstracyjnych – pilota¿owych o ró¿-
nym poziomie wytwarzania energii.
Winny one zachêciæ potencjalnych in-
westorów do inwestycji w tego typu
przedsiêwziêcia, pokazuj¹c realne za-
lety poszczególnych typów oraz u³a-
twiæ dokonanie ostatecznego wyboru.
Obecnie w kraju nie mamy roz-
winiêtego rynku maszyn oraz urz¹dzeñ
tworz¹cych instalacje biogazowe, bra-
kuje tak¿e wykonawców i projektan-
tów instalacji. Kolejna bariera ograni-
czaj¹ca wykorzystanie tego rodzaju od-
Wsparcie programu
Kilka lat temu zaprzepaszczona
zosta³a inicjatywa spo³eczna budowy
„gminnych elektrowni” opartych na
fermentacji biomasy. Zabrak³o kilku
milionów na program pilota¿owy na
LubelszczyŸnie. Czy i tym razem pro-
gram nie spali na panewce z powodu
braku pieniêdzy?
Odpowiada na to resort rolnic-
twa: istniej¹ce mo¿liwoœci wsparcia
inwestycji zwi¹zanych z budow¹ insta-
lacji wytwarzaj¹cych oraz przetwarza-
j¹cych na energiê biogaz rolniczy, mo¿-
na uznaæ za wystarczaj¹ce. Pod warun-
kiem jednak przegl¹du mo¿liwoœci do-
stêpu do nich w celu uproszczenia pro-
cedur tam, gdzie jest to mo¿liwe. Mini-
sterstwo wskaza³o kilka potencjalnych
Ÿróde³ pieniêdzy. Problem w tym, ¿e
biogazownie bêd¹ konkurowaæ o œrod-
ki z innymi nie mniej wa¿nymi potrze-
bami wsi.
Zmieniæ prawo
Dla skutecznej realizacji celów
okreœlonych w Programie niezbêdne
jest dokonanie szeregu zmian w prawie.
M.in. nale¿y dokonaæ zmiany w usta-
wie Prawo energetyczne
oraz w rozpo-
rz¹dzeniach wydanych na jej podsta-
wie w celu wprowadzenia prawnych
przes³anek umo¿liwiaj¹cych dostarcza-
nie biogazu do sieci dystrybucyjnych
oraz na³o¿enie na operatorów tych sie-
ci obowi¹zku zakupu biogazu lub wy-
twarzanej z niego energii elektrycznej
czy cieplnej. Inaczej mówi¹c, dla
przedsiêbiorstw energetycznych zajmu-
j¹cych siê przesy³em lub dystrybucj¹
paliw gazowych trzeba wprowadziæ
obowi¹zek przy³¹czenia do sieci w
12
ŒRODOWISKO
6 (390)/2009
Dziennikarska Agencja Wydawnicza
Plik z chomika:
DagaD91
Inne pliki z tego folderu:
zasoby biomasy, biogazownie rolnicze.zip
(32675 KB)
Program Ochrony środowiska.pdf
(5662 KB)
energia z biomasy.pdf
(3128 KB)
Techniki uprawy i produkcji biomasy z wierzby energetycznej.pdf
(2641 KB)
Halina Rechul-energetyka odnawialna.doc
(70 KB)
Inne foldery tego chomika:
3 SEMESTR WSZYSTKO
3 SEMESTR WSZYSTKO(1)
agrometeorologia cz1
agrometeorologia cz2
agrometeorologia cz3
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin