1.Co to jest sztuka?
Sztuka jest to świadoma czynność ludzka lub wytwór tej czynności.Sztuka jest wytwarzaniem piękna i naśladownictwem.
2.Definicja realna sztuki
Definicja realna: genus(rodzaj,do którego zalicza się definiowane przedmioty) diferencja(specyficzne cechy,które wyróżniają definiowane przedmioty)specifica,racjonalne myślenie
Sztuka różnie definiowana,rozmaitość;nie mam wątpliwości,że sztuka jest bogatym zbiorem świadomej działalności ludzkiej.
3. Sztuka ludowa
Piwocki („Sztuka żywa”). Uważał on, że sztukę ludową cechuje niższy kunszt wykonawczy, pewna nieporadność technologiczna, powtarzanie schematów (bardzo rzadko podpatrzonych w sztuce wyższej). Kunszt jest to element w dużej mierze nabyty, nauczony, wykształcony element kultury, dlatego w sztuce ludowej jest go brak. Artysta ludowy nie został „zdegenerowany” przez szkoły, jest bardziej naturalny, spontaniczny, jest bardziej sobą.
-Sztuka naiwna Jackowski( Sztuka zwana naiwną) pisze o sztuce amatorskiej na marginesie sztuki oficjalnej. Sztuka zwana naiwną, to sztuka tworzona przez ludzi żyjących w metropoliach, izolowanych od reszty społeczeństwa różnymi barierami np. fizycznymi-niepełnosprawni, chorzy czy też psychologicznymi- ludzie społecznego marginesu, więźniowie emeryci... Twórczość tych ludzi jest pewnego rodzaju rekompensatą, formą autorealizacji, gdyż nie widzieli swojego spełnienia na innych polach
4. Definicja zabytku
Zabytek ze słowiańskiego zabyć, pamiętać, pomnieć;również odnosi się do pomnik.Dobra kultury;nie każde dobro kultury jest zabytkiem,ale każdy zabytek jest dobrem kultury.Zabytek to każda rzecz pozostała z dawnych czasów,to dokument dawnej twórczości,czynnik pamięci o przeszłości.Identyfikował dawna kulturę,wymierza ludzką tożsamość,dokumentuje epokę zamkniętą.
6. Transcendencja filoz. (z łac. transcendens - przekraczający) termin oznaczający istnienie na zewnątrz czegoś. Porównaj: immanencja Transcendentny to inaczej wymykający się ludzkiemu doświadczeniu, wykraczający poza zasięg ludzkiego poznania; niepoznawalny. Transcendentalny - dotyczący apriorycznych form poznania, wykraczający poza przedmiot i treść poznania a odnoszący się do warunków koniecznych do poznania. Porównaj: empiryzm, dogmatyzm.
7. Co to jest prawda
prawda to zgodność myśli z. ostatecznymi i nieodwracalnymi kryteriami. Kartezjusz -prawda ujawnia się przez wyrazistość i jasność, trzeba zrozumieć i przemyśleć ją do końca, do uzyskania obrazu. Tatarkiewicz - starał się możliwie dostępnym i wyraźnym językiem tłumaczyć.Neokantyści -prawda to proces nieskończony, istnieje może, ale jest trudno osiągalna nie -znamy jej znamy tylko jej fenomeny, dotrzeć do niej nie łatwo,
8. Forma czysta i celowa
1.Froma celowa-kształt przedmiotu by mógł spełniać swoje cele,swoją funkcję,kształt,forma wynika z użyteczności
2.Forma czysta- XX wieku formizm-forma pozbawiona cech 1 i 2 jest to forma sama dla siebie,jest uogólnieniem,pozbawienie kształtów,prawdziwa
9. Definicja alternatywna sztuki wg. Tatarkiewicza
sztuka jest odtwarzaniem rzeczy bądź konstruowaniem form, bądź wyrażaniem przeżyć, jeżeli wytwór tego odtwarzania jest zdolny zachwycić bądź wzruszyć, bądź wstrząsnąć.
10. Wielka teoria piękna
Wiąże się ze świadomością czym jest piękno,jest ono trudno dostępne dla człowieka ale osiągalne.Piękno klasyczne,jednoznaczne ,ścisłe określone w reguły i matematyczną dokładność;znajduje odbicie w proporcjach ciała ludzkiego i kosmosu.Mają cechy regularności i proporcjonalności,wiąże się z geocentryzmem
11. Różne funkcje sztuki
-służebna
-zaspokajanie ludzkich potrzeb poprzez wytwarzanie piękna i odtwarzanie rzeczywistości, zaspokajanie potrzeb estetycznych
-magiczne
-sakralna-tworzenie kościoła
-dewocyjna
12. Znak, hermeneutyka i kod
Znak-bodziec zmysłu,który jest skojarzony z naszym bodźcem umysłowym wyobrażenia
innego bodźca,po to by mogły się porozrurzniać symbole władzy,państwa,religii itd.
Znaki mają charakter psychologiczny.Znaki oparte są o umowę społeczną-np.:konwencja językowa.Wśród znaków rozróżniamy:
-umotywowane-apitralne-analogia ikoniczna
-nieumotywowane
*Hermeneutyka-metoda poszukiwania sensu,znaku niejednoznacznie związana ze sztuką analizy,interpretacji, zrozumienia.Zależna od odbiorcy sens
*Kod-służy do ustalenia znaczenia,jednoznacznie określonego znaku,dzięki niemu można zrozumiec sens i znacznie.Kod w sztuce to np.mitologia,historia;za pomoca tego klucza można interpretować znaczenia alegorycznych postaci.
14. Dedukcja to rodzaj rozumowania logicznego, mającego na celu dojście do określonego wniosku na podstawie założonego wcześniej zbioru przesłanek. Rozumowanie dedukcyjne w odróżnieniu od rozumowania indukcyjnego jest w całości zawarte wewnątrz swoich założeń, to znaczy nie wymaga tworzenia nowych twierdzeń czy pojęć, lecz jest tylko prostym wyciąganiem wniosków. Jeśli jest przeprowadzone poprawnie, zaś zbiór przesłanek nie zawiera zdań fałszywych, to wnioski wyciągnięte w wyniku rozumowania dedukcyjnego są nieodparcie prawdziwe i nie można ich zasadnie zakwestionować. Rozumowanie dedukcyjne to takie, które przebiega wedle schematu: Jeśli A to B; A; więc B.
15 . NAUKA=dwuznaczne pojęcie
1.nauczanie,przekazywanie wiedzy,zazwyczaj ustalonej(restiction,lernen)
2.wiedza poszerzana droga poszukiwań i badań;nigdy nie jest stała(visenschaft), poszukiwanie prawdy drogą naukową.
Klasyfikacja nauk- inne znaczenie różnych nauk;
Arystoteles:fizyka(przyrodnicze)
Rafael-szkoła ateńska-7 sztuk wyzwolonych: arytmetyka,filozofia,retoryka,teologia i nauki rozumowe
Handke-aula leopoldina- personifikacje sztuk wyzwolonych:arytmetyka,geometria,astronomia, muzyka,gramatyka,retoryka,poezja,malarstwo, rzeźba,typografia
16 . 3 marstwy analizy wg Panofskiego
· warstwa opisu preikonograficznego - są to motywy dające się zinterpretować za pomocą doświadczenia, przedmioty te możemy odróżnić i nazywać np. osioł to osioł
· warstwa opisu ikonograficznego - to motywy, do znajomości, których potrzebne jest oczytanie, znajomość nauki, kultury i religii. Identyfikacji przedmiotów dokonuje się na podstawie znajomości gestów i atrybutów np. człowiek z barankiem to Jan Chrzciciel.
· warstwa interpretacji ikonologicznej -jest mało zrozumiała.- ponieważ niektóre przedmioty i postacie mają podwójne znaczenia. Potrzebna tu jest znajomość epoki ,i problematyki kultury, tradycji obyczajów, znaczeń i odniesień, intuicja syntetyczna., objawów sytuacji historyczno kulturowej.
17. Cechy malarstwa
-malarz operuje przestrzenią 2wymiarową, którą artysta stara się niuansować poprzez kolor i linię. Eksponuje on linię, rysunek, kształt formę, narracją, poziom kolorystyki.
-malarz używa zróżnicowanych narządzi, materiałów
praca malarza ma char. indywidualny, pracuje on samotnie, jego twórczości towarzyszy refleksja. Musi on posiadać rozwinięty zmysł obserwacji, koloru, a także mieć sprawną rękę
-w plastyce odróżniamy zestrojenie barw i tonów: barwa lokalna, barwa obserwacyjna
-perspektywa: linearna (wykreślna), atmosferyczna, barwna
-specyfika mal. wyróżnia się przede wszystkim kolorem, jego zróżnicowaniem, jest tu miejsce na kontrast, monochromatykę, niuanse
-barwny modelunek pow. stanowi istotę mal. (odkryto to w XVIw)
-obraz pojawia się wtedy, gdy na płaszczyznę położymy pierwsze plamy, a mal. gdzie następuje zróżnicowanie pow. (K. Malewicz)
-rolę odgrywa faktura i szorstkość tworzywa (K. Park)
-w historii mal. widzimy, że można mal. plamę czy mozaikę, ale jednak częściej odwoływano się do linii
-mal. powiązane jest z arch. (mal. monumentalne), rzeź. (polichromia), scenografią
-wczesne mal. służyło do zobrazowania świata (język znaków, rysunku)
-jeśli chcemy opisać świat często go mal., można rys. za pomocą linii, kreski; „opis” – dukt pióra czy pędzla wyrażający osobowość artysty (dukt linii)
-struktura przedstawiająca i świat przedstawiony
+malarstwo a iluzja czasu
-tworzenie cyklów narracyjnych
miało uwzględnić 4 wymiar.
Zdobycze komp. mal. wykorzystano w filmie (kadr)
18. Cechy rzeźby
-rzeźbiarz operuje przestrzenią 3wymiarową, przez co łatwiej jest mu oddać rzeczywistość, realizm
-rzeź. może być pełno plastyczna lub nie
-czynnik konstytutywny – bryła, kształt, wolumen
-liczy się materiał, jego ciężar, faktura (odbiór haptyczny dzieła), trwałość
-artysta powinien posiadać wyczucie materiału oraz zwrócić uwagę na kształt. Musi on znać materiał, jego właściwości, a czasem nawet używać musi siły fizycznej
-najwięksi rzeź. tworzyli sami – niesamowita precyzja wykonania, ale mimo to rzeź. to praca zbiorowa
-efekty monumentalne
-powiązanie z arch. przez rzeź. arch.
-łatwość w oddaniu efektów naturalistycznych,
przekazywania uczuć
-większość przedstaw. to postacie ludzkie (muskulatura i wygląd zew.)
-strukturę przedstaw. tworzy polichromia, zbiór barw świetlnych i kolorowych, linii, brył
-rzeźba jako symbol (pomniki), znak narodowy, funkcja kommemoratywna
19. Poul Frank: koordynacja i subordynacja( pewien odpowiednik jedności i jednolitej jedności) elementy obiektu sztuki mogą być łączone za zasadzie pewnej równorzędności( koordynacja) bądź kompozycja na zasadzie wspólnej dominanty, podporządkowania ( subordynacja)
20. HISTORIOZOFIA-zależna od przyjętej teorii, potrzebna opcja do uchwycenia sensu dziejów. Jedna z nich to:
*Hegla-to synteza-ewolucjonizm hist.,przyroda i duch są dwiema postaciami tego samego bytu,duch rozumny jako byt pierwotny,wytwarza w sposób logiczny-emanacja,system deterministyczny i ewolucyjny.Rozwój ducha podlega prawom logiki,całość rozumna.Państwo-pierwotne i istotniejsze od jednostek ludzkich,odsłania się prawdziwa istota ducha,konieczny rozwój idei,w każdym czasie inny naród dominuje.
4 wielkie okresy(szczeble rozwoju ducha):
Wschodni-dzieciństwo
Grecki-chłopięcy
Rzymski-męski
Germański-starość
Wszystkie struktury przed państwowe mniej
wykopaliska,szukano dzieł sztuki,znawstwo
doskonałe.
3 wielkie okresy:
~Sztuka wschodnia-symboliczna,forma, symbol, treść
~Starożytna-klasyczne połączenie formy i treści(równowaga)
~Chrześcijańska(romantyczna)-treść ideowa ma przewagę,także w architekturze przeważa konstrukcja symboliczna,w plastyce klasyczna, w malarstwie i muzyce rozmatyczna
22. Dwie warstwy dzieła sztuki wg Stróżowskiego
*Neutralny szkielet dzieła sztuki
*Konkretyzacja estetyczna
Odróżnienie malowidła od obrazu->malowidło-konkretny istniejący obiekt sam w sobie nie jest dziełem sztuki,dopiero w połączeniu z odbiorcą następuje konkretyzacja poprzez interpretacje.
Dzieło sztuki ma byt realny i intencjonalny.
23. Co to jest symbol?
Symbol to postrzegalny,zmysłowy odpowiednik pojęcia,zjawiska.
Jest to przedmiot lub osoba lub zwierze oznaczające w sposób umowny jakieś zjawisko lub czynność.
Symbol to szczególny związek dwóch rzeczywistości nadających mu zupełnie nowe znaczenie.
24. sztuka XIX i XX wiek
W drugiej połowie XIX pojawiam się definicja: Sztuka to świadomadziałalność człowieka,której specyfiką jest nadawanie rzeczom kształtu,czyli formy.Sztuka jest kształtowaniem.
August Zawojski:Sztuką jest wszystko co powstało z potrzeby kształtu.
Równolegle do poglądu,że sztuka to przede wszystkim forma pojawił się drugi pogląd,że sztuka to przede3 wszystkim ekspresja.
Pod koniec XIX:Sztuka to nie ekspresja,a impresja.
Definicja Tatarkiewicza:Istotą sztuki jest jej cechą charakterystyczną jest wywoływanie wstrząsu.
Współcześnie sztuka utożsamiana jest z twórczością.Sztuka to ten rodzaj świadomej działalności ludzkiej,której istotą jest tworzenie.
Ważną rolę odgrywa definicja wywodząca się od Cassiera,a rozwinięta przez Lang’a:Sztuka to tworzenie form symbolicznych. Zwolennicy tej koncepcji uważają,że nie ma czegoś takiego jak czysta forma,każda ma znaczenie
25. sztuka renesansu i starozytn.
STAROŻYTNOŚĆ-sztuka to ten rodzaj świadomej działalności ludzkiej wytwarzającej wg pewnych reguł.Ta umiejętność była sztuką.Bardzo długo sztuka była rzemiosłem.Za sztukę uważnao poezję,literaturę,historię.Muzykę uważano bardziej za naukę.Starożytni w sztuce dostrzegali przede wszystkim wysiłek fizyczny,a był on nisko ceniony,godny niewolników.
RENESANS-sztuka to rdzaj świadomej działalności ludzkiej.którego specyfiką jest wytwarzanie lub odtwarzanie piękna.Bądź odzwierciedlenie platońskich idei,bądź chrześcijańskiego absolutu.Piękno jest wytworem intelektualnym a nie zmysłowym
26. Bryły platońskie
Platon uważał za doskonałe boskie bryły geometryczne - wielościany foremne, które są doskonale symetryczne.
Euklides dowiódł ze istnieje pięć brył platońskich: ostrosłup prawidłowy, sześcian (jego boki to 6 kwadratów), ośmiościan ( 8 trójkątów równobocznych), dwunastościan(12 pięcioboków równobocznych), dwudziestościan(20 trójkątów równobocznych); wszystkie te bryły mogą być wpisane w kule lub być na niej opisane. Najbardziej doskonałą bryłą jest kula
29. zakresy sztuki
historyczne ( początki i ewentualny kres sztuki w przyszłości, kryzys ) topograficzne centra, regiony i peryferie artystyczne.
1) Topograficzne
2) Chronologiczne
3) Pojęciowe. Granice występowania sztuki odnoszą, się do granic topograficzno- chronologicznych sztuki czyli historycznych oraz czasowych. Dzieła sztuki istnieją na jakimś obszarze przestrzennym i określonym czasie historycznym.
30. Co to jest barwa obserwacyjna?
Barwa zmienna, relatywna, zależna od znajdującego się w pobliżu przedmiotu barwnego,który rzuca refleksy. Obserwowana
31. czynniki kształtujące architekturę
Materiał dzielą się na: 1.przegrody, 2.elem. konstrukcyjne, 3.elem. dekoracji arch., 4.elem. dekoracji ornamentalnej i rzeź. (3 i 4 – wystrój arch.)
-Elementy konstrukcyjne:filary, kolumny, ściany, dźwigary,sklepienia
-Przegrody: okna, drzwi, arkady
-Elementy dekoracji architektonicznej:kolumny, gzymsy,archiwolty,pilastry
-Elementy dekoracji ornamentalnej i rzeźbiarskiej
-2 podstawowe struktury arch.: elem. przestrzenne i plastyczno-materialne (bryłowe) (materiał – 1,2,3,4
32 . 2 podstawowe rodzaje poznania
Tatarkiewicz wyróżnia dwa rodzaje:
+przez myśl(rozumowe)
+przez postrzeżenie(zmysłowe).
Przeciwstawiano je;rozumowe doprowadza do twierdzeń,praw budzących najmniej wątpliwości np.twierdzenie Pitagorasa,nic nie jest w stanie go naruszyć,niepotrzebne do tego poznanie zmysłowe.Zawodność poznania zmysłowego,nie jest ono empiryczne(doświadczalne);odwieczny spór racjonalnaliści i empiryści
33. Przełom w myśleniu Kartezjusza
sceptycyzm metodyczny chodziło o ustalenie twierdzeń bezwzględnie pewnych, krytykował całą wiedzę opartą na tradycji, zaczął budować nauki od początku, zwątpił w dotychczasowe poznanie, w ogrom ówczesnej wiedzy, doszedł do wniosku(podczas wojny 30 letniej?), że cała wiedza oparta jest na autorytetach, zakwestionował, chciał sprawdzić prawdziwość, aby coś było jasne i wyraziste, a niezłożone ciemne myśli z błędami (za wzór nauk uznawał matematykę, jest wiedza ścisłą i pewną, „a poznanie rozumowe najwyższe rozważa ilości, ale odpowiada ściśle i pewnie; wszystkie nauki ograniczyć do tego, (preferował metodę analityczną, rozłożenie czegoś na części do zbadania
34. podstawowa zasada idealistycznych kierunków filozoficznych
filozofia= phileo sophia umiłowanie mądrości, pierwotnie jako nauka, całokształt wiedzy racjonalnej ( mieściła się w niej wiedza -estetyka, etyka, psychologia), udzielała odpowiedzi na pytania jak żyć, mądrość dzisiaj często utożsamiana z zasobem wiedzy.
estetyka- długo poszukiwanie tego czym jest piękno i czym jest sztuka
Etyka- nauka o moralności: 1.normatywna - obiektywne normy moralne, co jest dobre a co złe (obowiązujące w danej epoce i zbiorowości) i 2. opisowa - to co ludzie uważają za dobre i złe.Psychologia- kim jest człowiek, jaki sens życia, czy jestem człowiekiem czy zwierzęciem, na czym polega społeczeństwo jak je realizować, egzystencjalna pozycja ludzka. Antropologia kulturowa – wyrastająca z etnologii, człowiek w zbiorowości, akcent na plemienną zbiorowość, badanie społeczeństw pierwotnych, pogląd, że te zasady istnieją do dziś i że łączy nas to ze zwierzętami. Logika formalna = nauka o regułach poprawnego myślenia i wyciągania wniosków. np. czy 2+2=5. Metafizyka- odpowiada na pytania które stanowią punkt wyjścia do dalszych rozważań. teoria poznania- czy można poznać prawdę, czy istnieje prawda historyczna,
35. Istota nauki
odrębna nauka musi mieć własny przedmiot badań i specyficzną metodę naukową; historia sztuki -wszystkie zjawiska artystyczne + metoda analizy formalnej i stylowo-porównawczej, specjaliści w tym muszą być dobrzy.
36. Pojęcie stylu wg Schapino ( nie mogłam znaleźć def. sztuki wg niego ale może to się przyda)
Pojęciem styl- o bogatej historii i złożonej problematyce.Termin wywodzący się z greckiego stylos i łacińskiego stylu oznaczał narzędzie do pisania a przenośnie sposób indywidualnego wypowiadania się.W badaniach nad sztuką pojęciem stylu obejmuje się zespół jakości podobnych występujących w różnych dziełach na ogół pokrewnych chronologicznie i geograficznie.Związane z jednym okresem historycznym,jednym terytorium,jednym warsztatem lub artystą.
37. Wöllfin zagadnienia ściśle formalne, historii sztuki „bez nazwisk”, ważne dzieło, zaś pojęcia stylowo formalne pozwalają łączyć działa w ciągi typowo formalne. Przeciwstawiał się biografistyce. 5 par pojęć nadrzędnych (przeciwstawiając barok renesansowi):
1. styl linearny i malarski
2. płaszczyzna i głębia
3. kompozycja zamknięta i otwarta
4. wielość i jedność
jasność(wyrazistość) i niejasność (skomplikowanie), głównie forma, badanie formy
38. Kultura-wiele teorii:całokształt dorobku ludzkości wytworzonego w dorobku hist.,duchowa(gł)to zbiór wartości duchowych,nat.kultura związana raczej z cywil.-dorobke mater.,tech.,sztuka.
Podst.każdej kult.jest przyjętyw niej system wart.(tworzy pewną gradacje)stanowi on pewnien kręgosłup,logiczne syst.wartościowania,wpływają one na stosunek do tradycji,na obyczaje,na wytwór przedmiotów(produkcja tego co potrzebne i uznawane);kultywowanie pewnych wartości duchowych w klasztorach,mniejsza uwaga dla innych wartości,dziś głównie chodzi o pieniądze;kultura zawsze kryje pewnien zakres wartości,tu odniesienie do ochrony zabytków;Kultura oddziałuje przez wychowanie,w szkole Xix.uczono nie tylko wiedzy,ale jednocześnie ćwiczono dyscyplinę i posłuszeństwo(wtedy wart.militar.);Kultura nas kształtuje,naszą osobowość
Cywilizacja-stan rozwoju społ.w danym okresie hist.i na określonym obszarze,z uwzględnieniem rzeczy mater.(całokształt dorobku w określonym czasie);w poł.XIXw.uważano za cywilizacje tych,którzy mają szereg udogodnień technicznych,a inne ludy są mniej rozwinięte,dzikie i zacofane;
Arnold Toynbee:cywilizacja to najmniejsza jednostka badań hist.,bez niej nie można nic zbadać np.Stanów
Zarówno wytwory mater.jak i duchowe;-minimalna jednostka kult.przy której trzeba uwzględnić kontekst epoki;
Życie istnieje od milionów lat na ziemi,najpierw ryby,potem gady,istnienie rasy ludzkiej wydaje się krótkim epizodem,a mimo to wytworzyła 19 cywilizacji,pozostało 5,ale musiano się połączyć w społeczeństwa,a nie jako jednostki lub stada(plemiona).Regres cywilizacyjny-gdy się tłuka nawzajem.
5 najważniejszych:1.świat Dal.Wschodu (Japonia,Chiny);2.świat hinduistyczny,3.świat islamski,4.świat bizantyjski(ortodoksyjny), 5.cywilizacja zachodu(chrześcijaństwo zachod.); 3 i 5 teraz konflikt
39. Na jakie pytania odpowiada religia
kim jestem, sens życia, dobro i zło, cierpienie, droga do szczęścia, śmierć, sprawiedliwość, cel życia
40. Warstwy poziome dzieła sztuki
Potocznie warstwy te nazywamy formą (warstwa zewnętrzna, „płytsza”) i treścią /warstwa wewnętrzna, ,głębsza) Forma powinna służyć treści.
1. Forma i treść
2. idea i duch
41. Materializm historyczny-. Marksiści: - symetryczny (ma wiele wspólnego) z Heglem; filozofia dziejów zyskała nazwę -materializmu historycznego - pierwotnym bytem podstawowym jest materia, zdolna do samoistnego rozwoju od form niższych do wyższych (aksjomatyczne założenie) skłonność do tworzenia form coraz doskonalszych, istnieje tego prawidłowość, - siły wytwórcze, które determinują życie jednostek, i duchowe i materialne; duch jest emanacją materii ( wyższa faza funkcjonowania, prawo, filozofia, religia wyemanowane przez materię kulturalną sztuka, nauka itd. wyrastają z ekonomicznej bazy („nadbudowa”). Też determinizm i dynamizm; //
42. perspektywa optyczna, powietrzna i barwna
zjawisko op...
florentyna1