Krotka Kronika Rzymu.pdf

(501 KB) Pobierz
Krotka Kronika Rzymu
RZYM
Królestwo
Republika
Cesarstwo
Tłuszcz 1997 - 2003
POCZĄTEK RZYMU...?
Ab Urbe condita
według Wergiliusza - 848 p.n.e.
Timajosa - 814 p.n.e.
Marka Terencjusza Warrona - 754/753 p.n.e.
Liwiusza - 754/753 p.n.e.
Pomponiusza Attyka - 753 p.n.e.
Korneliusza Neposa - 751/750 p.n.e.
Fabiusza Piktora - 748 p.n.e.
Dionizjusza z Helikarnasu - 748 p.n.e.
Lucjusza Cinciusa Alimentusa - 729/728 p.n.e.
Rzym legendarny................
Eeneasz - bohater trojański, przybywszy do Italii po upadku Troi, poślubił Lawinię , córkę króla Italusa i załoŜył miasto -
Lavinium.
Potomkowie Eneasza załoŜyli w Górach Albańskich miasto Alba Longa.
Córka usuniętego przez brata Amiliusza króla Numitora , Rea Sylwia , urodziła (mimo Ŝe była westalką) bliźniaków - Romulusa
i Remusa , wrzuconych na rozkaz Amiliusza do Tybr i wychowanych, po uratowaniu, przez wilczycę.
Dorósłszy, bracia ukarali uzurpatora i przywrócili władzę Numitorowi.
Romulus załoŜył Rzym , zabijając brata podczas lokacji miasta. Panował jako pierwszy król.
UUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUU
814 : Hipotetyczna data załoŜenia Kartaginy.
800 : Pierwsze osady na wzgórzach Palatynu, Kwirynału, Eskwilinu
776 : Pierwsza Olimpiada grecka.
Rzym królewski
1. ROMULUS ( 763 - 715 p. n. e.)
* Rzymianie porywają dziewczęta plemienia Sabinów (?)
* Romulus współrządzi z sabińskim królem Tytusem Tacjuszem (?).
2. NUMA POMPILIUSZ( 715 - 673 p. n. e.)
* Sabińczyk prowadzący pokojową politykę, prawodawca, załoŜyciel kolegiów kapłańskich
i rzemieślniczych. (?)
3. TULLIUS HOSTILIUSZ( 673 - 642 p. n. e.)
* Sabińczyk, zdobywca Alba Longa w Lacjum.
4. ANKUS MARCJUSZ ( 642 - 617 p. n. e.)
* ZałoŜyciel portu Ostia, budowniczy mostu na Tybrze.
5.TARKWINIUSZ STARSZY (Tarquinius Priscus 616-579 p. n. e.)
* Etrusk, osuszył Forum, wybudował kanał Cloaca Maxima , zbudował cyrk, rozpoczął budowę świątyni Jowisza.
około 600 : Pierwszy zachowany napis łaciński na bransolecie - „ MANIOS MED. FHE FHAKET NUMASIOI /
Manios me facit Numerio - Maniusz mnie zrobił Numeriuszowi”.
około 575 : Urbanizacja Rzymu.
6. SERWIUSZ TULLIUSZ ( 578 - 535 p. n. e.)
* Otoczył miasto murem, przeprowadził reformy; zginął zamordowany przez zięcia, Tarkwiniusza Pysznego.
540: Nierozstrzygnięta bitwa morska między Grekami i Etruskami koło korsykańskiego Alali; Grecy ewakuują się z
Korsyki
. 535 : Zwycięstwo floty etrusko - kartagińskiej nad Grekami pod Alali.
7. TARKWINIUSZ PYSZNY (Tarquinius Superbus 534-510 p. n. e.)
* Tyran, zabójca, gwałciciel; wyp ę dzony przez powstanie pod wodz ą Lucjusza Juniusza Brutusa (by ć mo Ŝ e jednak
przez etruskiego króla Porsennę).
530 : Kartagińczycy zamykają cieśninę między Słupami Heraklesa (dzisiejszą Cieśnina Gibraltarska).
2
61898869.001.png
RRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRR
Ustrój polityczny Rzymu republika ń skiego
WŁADZA USTAWODAWCZA
SENAT - Senatus - kolegium złoŜone z byłych i czynnych urzędników, których listę ustalali cenzorzy; w jego gestii
pozostawała polityka zagraniczna, bezpieczeństwo, finanse, kult religijny, rozdzielanie dowództwa wojskowego, (w czasach
późniejszych - naznaczanie namiestników prowincji
ZGROMADZENIE LUDOWE - Comitia Curiata - nadawało urzędnikom - imperium - władzę wojskową, religijną, cywilną -
potestas .
Comitia centuriata - zgromadzenia organizowane według podziału majątkowego obywateli na centurie:
* decydowały o wojnie i pokoju..
* wybierały wyŜszych urzędników - konsulów, pretorów, cenzorów ...
Comitia tributa - zgromadzenia tribus - jednostek terytorialno - administracyjnych.
* wybierały niŜszych urzędników - edylów, kwestorów .
Concilia plebis - zgromadzenia plebejuszy - plebiscytia - wybierały trybunów ludowych i edylów plebejskich .
WŁADZA WYKONAWCZA
Urzędnicy wybierani przez comitia centuriata - MAGISTRATUS:
DWAJ KONSULOWIE z imperium maius w mieście i poza nim w czasie wojny; ograniczeni przez veto trybunów ludowych
i odwołanie się do woli ludu - ius provocationis oraz przez moŜliwość sprzeciwu jednego konsula w stosunku do zarządzeń drugiego .
DWAJ PRETORZY- pretor urbanus i pretor peregrinus z imperium maius utrzymujący porządek
w mieście i - w epoce późniejszej - na prowincjach.
DWAJ CENZORZY - wybierani co pięć lat w celu przeprowadzanie spisów majątkowych, podziału obywateli na centurie i
tribusy , sporządzanie list senatorów, przeprowadzanie robót publicznych, wyznaczania ceł, podatków, nadzorujący finanse.
Urzędnicy wybierani przez concilia plebis
DZIESIĘCIU TRYBUNÓW LUDOWYCH - tribuni plebis - nietykalnych; kontrolujących władze,
z prawem veta, prawem aresztowania urzędnika, zwoływania zgromadzeń ludowych i wnioskowania na nich.
Urzędnicy wybierani przez comitia tributa i concilia plebis - tworzyli jednolite kolegium odpowiedzialne za porządek w mieście,
zaopatrzenie, urządzanie igrzysk (na własny koszt):
¡ Czterej kwestorzy - pomocnicy konsula do spraw finasowych.
¡ Czterej edylowie
¡ Czterej pretorzy
W sytuacji wyjątkowej SENAT powoływał na 6 miesięcy DYKTATORA zaopatrzonego
w summum imperium , od decyzji którego nie było odwołania .
****** Urzędy rzymskie były bezpłatne, były zaszczytem - honores .
ARMIA
1. SłuŜbę pełnili męŜczyźni między 17 a 46 rokiem Ŝycia naleŜący do 5 klas majątkowych z minimum 11000 asów dochodu.
2. W wieku IV i III Ŝołnierze otrzymywali Ŝołd - stipendium.
3. Obywatele słuŜyli w konnicy - equites , piechocie cięŜkozbrojnej, lekkozbrojnej - z własnym uzbrojeniem.
4. Podstawową jednostką był legion - legio : Legion - 30 manipułów
¡ 3000 piechoty cięŜkozbrojnej manipuł - 2 centurie
¡ 1200 piechoty lekkozbrojnej Szyk zbrojny : 1. linia - 1200 hastii (młodych)
¡ 300 jazdy podzielonej na 10 turmae 2. linia - 1200 principes (starszych)
3. linia - 600 triarii (najstarszych)
Kohorta , rzymski oddział wojskowy składający się głównie z piechoty. Stanowił dziesiątą część legionu. Kohorta składała się z 3
manipułów po 2 centurie i liczyła ok. 600 ludzi. W praktyce (w czasach Cezara) kohorta składała się z ok. 360-400 Ŝołnierzy.
Nazwę kohorty stosowano teŜ do oddziałów jazdy oraz wojsk posiłkowych sprzymierzeńców.
5. Uzbrojenie piechura - pancerz, hełm, nagolenniki, tarcza, miecz, włócznia (hasta ), oszczep ( pilum)
6. Dowództwo armii stanowili dwaj konsulowie oraz ich pomocnicy - legaci (legati ) wraz z trybunami wojskowymi (tribuni
militium) - po sześciu w legionie. Dowódcami centurii był centurionowie ( centuriones ) - po sześćdziesięciu w legionie,
z najwaŜniejszym - primipilusem - dowódcą 1. centurii.
7. Konsul dowodził minimum 2 legionami i auxillami - wojskami sprzymierzeńców - 5000 piechoty i 300 jeźdźców.
8. Castrum - obóz warowny - zakładany był według planu, nad realizacją którego czuwał prefekt obozowy - praefectus castrorum .
9. Nagrodą dla wodza były - owacja - ovatio , triumf - triumphum.
10. Nagrodą za dzielność były - odznaczenie, wieniec, awans
11. Niesubordynacja karana była śmiercią.
Po zjednoczeniu Italii Rzym mógł wystawić około 70 000 wojska.
3
61898869.002.png
 
WYDARZENIA:
509 . Konsulowie L. Iunius Brutus i L. Tarquinius Collatinus
508 . Konsulowie P. Valerius Publicola i T. Lucretius Tricipitinus
509 / 508 : Wprowadzenie ustroju republikańskiego.
: Pierwszy traktat handlowy z Kartaginą.
: Reforma kalendarza złoŜonego z dziesięciu miesięcy i ustanowienie urzędów do jego
określania i kontroli.
507. Konsulowie P. Valerius Publicola i M. Horatius Pulvillus
...... : Ukończenie budowy świątyni Jowisza Kapitolińskiego.
506. Konsulowie Sp. Lartius Rufus i T. Herminius Aquilinus
505. Konsulowie M. Valerius i P. Postumius Tubertus
504. Konsulowie P. Valerius Publicola i T. Lucretius Tricipitinus
504 : Bitwa Porsenny, etruskiego władcy Clusium pod Arycjum przeciwko Lidze Latyńskiej
503 Konsulowie A. Menenius Lanatus i P. Postumius Tubertus
502 Konsulowie Opiter Verginius Tricostus i Sp. Cassius Vecellinus
501 Konsulowie Post. Cominius Auruncus i T. Lartius
500 Konsulowie Ser. Sulpicius Camarinus Cornutus i M. Tullius Longus
====================== V wiek p. n. e.
499 Konsulowie T. Aebutius Helva i C. (lub P.) Veturius Geminus Cicurinus
498 Konsulowie Q. Cloelius Siculus i T. Lartius
497 Konsulowie A. Sempronius Atratinus i M. Minucius Augurinus
496 Konsulowie A. Postumius Albus Regillensis i T. Verginius Tricostus
Caeliomontanus
495 Konsulowie App. Claudius Sabinus Inregillensis i P. Servilius Priscus Structus
494 Konsulowie A. Verginius Tricostus Caeliomontanus i T. Veturius Geminus Cicurinus
494: Powołanie trybunów plebejskich.
493. Konsulowie Post. Cominius Auruncus i Sp. Cassius Vecellinus
493 : Budowa świątyni Ceres , Libera i LIbery na Aqwentynie.
: Przymierze Rzymu z Latynami.
492. Konsulowie T. Geganius Macerinus i P. Minucius Augurinus
491. Konsulowie M. Minucius Augurinus i A. Sempronius Atratinus
490. Konsulowie Q. Sulpicius Camerinus Cornutus i Sp. Lartius
489. Konsulowie C. Iulius Iullus i P. Pinarius Mamertinus Rufus
488. Konsulowie Sp. Nautius Rutilus i Sex. Furius
487. Konsulowie T. Sicinius i C. Aquillius
486. Konsulowie Sp. Cassius Vicellinus i Proculus Verinius Tricostus Rutilus
485. Konsulowie Ser. Cornelius Maluginensis i Q. Fabius Vibulanus
484. Konsulowie L. Aemilius Mamercus i K. Fabius Vibulanus
483. Konsulowie M. Fabius Vibulabus i L. Valerius Potitus
482. Konsulowie Q. Fabius Vibulanus i C. Iulius Iullus
481. Konsulowie K. Fabius Vibulanus i Sp. Furius Fusus
480. Konsulowie M. Fabius Vibulanus i Cn. Manlius Cincinnatus
480 : Etruskowie i Kartagińczycy przegrywają z Grekami pod Himer.
479. Konsulowie K. Fabius Vibulanus i T. Verginius Tricostus Rutilus
478. Konsulowie L. Aemilius Mamercus i C. Servilius Structus Ahala
477. Konsulowie – C. Horatius Pulvillus i T. Menenius Agrippae Lanatus
477 : Prywatna wojna rodu Fabiuszy z etruskim miastem Weje; klęska Fabiuszy pod
Kremerą.
476. Konsulowie – A. Verginius Tricostus Rutilus i Sp. Servilius Structus
475. Konsulowie – P. Valerius Publicola i C. Nautius Rutilus
474. Konsulowie – L. Furius Medullinus i A. Manlius Vulso
474 : Klęska Etrusków w bitwie morskiej przeciwko syrakuzańskim Grekom pod Kyme.
473. Konsulowie – L. Aemilius Mamercus i Vopiscus Iulius Iullus
472. Konsulowie – L. Pinarius Mamercinus Rufus i P. Furius Medullinus Fusus
471. Konsulowie – App. Claudius Crassinus Inregillensis Sabinus i T. Quinctus Capitolinus Barbatus
470. Konsulowie – L. Valerius Potitus i Ti. Aemilius Mamercus
Bogowie Etrurii
Tini bóg piorunów
Uni bogini, królowa
Menfra bogini mądrości
Charun przewodnik do piekła
Mantus król piekieł
Techulcha bóg piekieł
Tages boski prawodawca
haruspikowie kapłani wróŜbici
WAśNIEJSZE ŚWIĘTA
Matronalia 1 marca
Palilia 21 kwietnia
Lemuria 9, 11, 13 maja
Mercuralia 15 maja
Vestalia 9 czerwca
Dianalia 13 sierpnia
Opiconsilvia 25 sierpnia
Feralia 21 lutego
Saturnalia 7 dni w grudniu
Opalia 13 grudnia
Juturnalia 11 stycznia
Lupercalia 15 lutego
Terminalia
KALENDARZ RZYMSKI
Martius..................31 dni
Aprilus..................30
Maius....................31
Iunius....................30
Iulius.....................31
Augustus...............31
September............30 dni
October.................31
November.............30
December.............31
Ianuarius...............31
Februarius............28 / 29
S Y S T E M K A P Ł A Ń S K I
P o n t i f e x M a x i m u s
K o l e g i u m w e s t a l e k
F l a m e n D i a l i s k a p ł a n J o w i s z a
F l a m i n i c a D i a l i s k a p ł a n k a J u n o n y
F l a m e n M a r t i a l i s k a p ł a n M a r s a
R e x N e m o r e n s i s k a p ł a n g a j u
D i a n y w A r y c j i
K o l e g i a k a p ł a ń s k i e
A u g u r o w i e w r ó Ŝ b i c i
S a l i o w i e k a p B a m i M a r s a
F r a t r e s A r v a l e s 1 2 k a p ł a n ó w
Z i e m i M a t k i
L u p e r c i k a p ł a n i k u l t u F a u n a
K a p ł a n i k s i ą g S y b i l l i ( 2, 1 0, 1 5 )
4
61898869.003.png
469. Konsulowie – T. Numicius Priscus i A. Verginius Caeliomontanus
468. Konsulowie – T. Quinctius Capitolinus Barbatus i Q. Servilius Structus Priscus
467. Konsulowie – Ti. Aemilius Mamercus i Q. Fabius Vibulanus
466. Konsulowie – Q. Servilius Priscus i Sp. Postumius Albus Regillensis
465. Konsulowie – Q. Fabius Vibulanus i T. Quinctus Capitolinus Barbatus
464. Konsulowie – A. Postumius Albus Regillensis i Sp. Furius Medullinus Fusus
463. Konsulowie – P. Servilius Priscus i L. Aebutius Helva
462. Konsulowie – L. Lucretius Tricipitinus i T. Veturius Geminus Cicurinus
461. Konsulowie – P. Volumnius Amintinus Gallus i Ser. Sulpicius Camerinus Cornutus
460. Konsulowie – P. Valerius Publicola i C. Claudius Inregillensis Sabinus
459. Konsulowie – Q. Fabius Vibulanus i L. Cornelius Maluginensis Uritinus
458. Konsulowie – C. Nautius Rutilus i Carvetus
457. Konsulowie – C. (lub M.) Horatius Pulvillus i Q. Minucius Esquilinus, później na konsulów zostali wybrani L.
Quinctius Cincinnatus i M. Fabius Vibulanus
456. Konsulowie – M. Valerius Maximus Lactuca i Sp. Verginius Tricostus Caeliomontantus
455. Konsulowie – T. Romilius Rocus Vaticanus i C. Veturius Cicurinus
454. Konsulowie – Sp. Tarpeius Montanus Capitolinus i A. Aternius Varus Fontinalis
453. Konsulowie – Sex. Quinctilius i P. Curiatus Fistus Trigeminus
451. Konsulowie zostali zastąpieni przez obradującą komisję Decemwirów: App. Claudius Crassus Inregillensis
Sabinus, T. Genucius Augurinus, T. (lub Sp. lub L.) Veturius Crassus Cicurinus, P. Sestius Capito, C. Iulius Iullus,
A. Manlius Vulso, Ser. (lub P.) Sulpicius Camerinus Cornutus, P. Curiatus Fistus Trigeminus, T. Romilius Rocus
Vaticanus, i Sp. Postumius Albus Regillensis
451 450 : Komisja decemwirów ( po 5 patrycjuszy i plebejuszy kodyfikuje prawo).
450. Konsulowie zostali zastąpieni przez obradującą komisję Decemwirów: App. Claudius Crassus Inregillensis
Sabinus, M. Cornelius Maluginensis, M. Sergius Esquilinus, L. Minucius Esquilinus Augurinus,Q. Fabius
Vibulanus, Q. Poetilius Libo Visolus, T. Antonius Merenda, K. Duellius, Sp. Oppius Cornicen i M. Rabuleius
450 : Zakaz zawierania małŜeństw patrycjuszowsko plebejuszowskich.
449. Konsulowie – L. Valerius Potitus i M. Horatius Barbatus
449 : Ogłoszenie „Prawa XII tablic ” Lex duodecimo tabularum.
448. Konsulowie – Sp. Herminius Coritinesanus i T. Verginius Tricostus Caeliomontanus
447. Konsulowie – M. Geganius Macerinus i C. Iulius
446. Konsulowie – Quinctius Capitolinus Barbatus i Agrippa Furius Fusus
445. Konsulowie – M. Genucius Augurinus i C. (lub Agrippa) Curtius Philo
445 : Etruskowie tracą Kampanię na rzecz Samnitów.
: Celtowie atakują Nizinę Nadpadańską
444. Konsulowie zostali zastąpieni przez trybunów z włdzą konsularną : A. Sempronius Atratinus, L. Atilius Luscus
i T. Cloelius Siculus
444 : Ius pronubi prawo do zwierania małŜeństw mieszanych patryrycjuszowsko – plebejuszowskich.
443. Konsulowie – Geganius Macerinus i T. Quinctius Capitolinus Barbatus
443 : Ustanowienie urzędu cenzorów.
442. Konsulowie – M. Fabius Vibulanus i Post. Aebutius Helva Cornicen
441. Konsulowie – C. Furius Pacilus Fusus i M. Papirius Crassus
440. Konsulowie – Proculus Geganius Macerinu i T. (lub L.) Menenius Lanatus
439. Konsulowie – Agrippa Menenius Lanatus i T. Quinctius Capitolinus Barbatus
438. Konsulowie – Konsulowie zostali zastąpieni przez trybunów wojskowych: L. Quinctius Cincinnatus,
Mam. Aemilius i L. (lub C.) Iulius Iullus
438 :Samnici zajmują Kapuę.
437. Konsulowie – M. Geganius Macerinus i L. Sergius Fidenas
436. Konsulowie – L. Papirius Crassus i M. Cornelius Maluginensis
435. Konsulowie – C. Iulius i L. (lub Proc.) Verginius Tricostus
434. Konsulowie – najpierw C. Iulius Iullus i L. (lub Proc.) Verginius Tricostus,
potem M. Manlius Capitolinus i Q. Sulpicius Camerinus Praetextatus
433. Konsulowie zostali zastąpieni przez trybunów wojskowych: M. Fabius Vibulanus, M. Folius Flaccinator
i L. Sergius Fidenas
432. Konsulowie zostali zastąpieni przez trybunów wojskowych: L. Pinarius Mamercus, L. Furius Medullinus,
i Sp. Postumius Albus Regillensis
431. Konsulowie – T. Quinctius Poenus Cincinnatus i C. (lub Cn.) Iulius Mento
430. Konsulowie – L. (lub C.) Papirius Crassus i L. Iulius Iullus
5
Zgłoś jeśli naruszono regulamin