skrypt.pdf

UNIWERSYTET MEDYCZNY

IM. KAROLA MARCINKOWSKIEGO

W POZNANIU

KATEDRA BIOLOGII

I PARAZYTOLOGII LEKARSKIEJ

PRZEWODNIK

DO ĆWICZEŃ

PARAZYTOLOGIA

LEKARSKA

DLA STUDENTÓW

WYDZIAŁU LEKARSKIEGO

I ODDZIAŁU ANALITYKI MEDYCZNEJ

Anna C. MAJEWSKA (red.)

Tadeusz MAZUR

Piotr NOWOSAD

WYDANIE I

Poznań – 2000

w Poznaniu

AUTORZY:

Dr hab. Anna C. Majewska

Prof. dr hab. Tadeusz Mazur

Dr Piotr Nowosad

OPRACOWANIE GRAFICZNE:

Katedra Biologii i Parazytologii Lekarskiej

Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

ISBN 978-83-7597-045-6

Forma graficzna i treść publikacji są chronione przepisami prawa

autorskiego; wykorzystanie bez wcześniejszej zgody Wydawcy całości

lub części formy i treści stanowi naruszenie tych praw (art. 78, 79 i n.

oraz art. 115 i n. ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i

prawach pokrewnych).

PRZEDMOWA

Niniejszy Przewodnik obejmujący materiał z zakresu biologii i dia-

gnostyki pasożytów człowieka jest przeznaczony dla studentów wydziału

lekarskiego i oddziału analityki medycznej. Zajęcia dotyczące tych zaga-

dnień stanowią podstawę epidemiologii i profilaktyki chorób pasożytni-

czych oraz parazytologii klinicznej.

W ostatnich latach, parazytologia lekarska, tak jak każda dziedzina

medycyny, szybko i stale się zmienia. Przygotowując Przewodnik , opar-

liśmy się o aktualną wiedzę, dostępną w trakcie jego przygotowania. Jak

sugeruje tytuł, staraliśmy się w jak najbardziej zwięzły sposób przedsta-

wić wiedzę dotyczącą biologii pasożytów człowieka. Ponieważ nauczanie

klinicznej parazytologii lekarskiej odbywa się na dalszych latach studiów,

niniejszy skrypt nie obejmuje wiadomości dotyczących patogenezy, obja-

wów i leczenia chorób pasożytniczych. Nie mniej, studentów chcących

poszerzyć informacje zawarte w Przewodniku zachęcamy do korzysta-

nia z Zarysu Parazytologii Lekarskiej pod red. Rościsława Kadłubowskie-

go i Alicji Kurnatowskiej (1999) lub z innych źródeł rekomendowanych

przez nauczycieli akademickich naszej Katedry.

Aby ułatwić proces nauczania Przewodnik jest podzielony na czte-

ry części, które zawierają:

podstawowe informacje dotyczące cyklów rozwojowych i budowy

pasożytów oraz epidemiologii i profilaktyki chorób pasożytniczych;

podstawy laboratoryjnej diagnostyki parazytologicznej; laborato-

ryjne badania są niezbędne w postawieniu właściwej diagnozy i

ich wyniki są kluczowe w wyborze odpowiedniego leczenia;

słownik wybranych terminów parazytologicznych wraz z ich obja-

śnieniami;

zestaw pytań i odpowiedzi wraz z uzasadnieniami; część ta zosta-

ła opracowana w celu samokontroli poziomu wiedzy z zakresu

biologii pasożytów i diagnostyki parazytologicznej; dołączone opi-

sy typów zadań testowych wielokrotnego wyboru umożliwią

wcześniejsze poznanie techniki sprawdzianu.

W Przewodniku uwzględniono gatunki niepatogenicznych i pato-

genicznych pasożytów człowieka. Bardziej szczegółowo opisano te ga-

tunki pasożytów, które ze względu na swoją chorobotwórczość i/lub czę-

ste występowanie stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia i życia lu-

dzi. Jednak aby uniknąć niebezpieczeństwa zbytniego uproszczenia (stu-

dent mógłby odnieść wrażenie, że istnieją tylko te gatunki pasożytów) za-

mieściliśmy również krótkie opisy innych gatunków pasożytów człowieka,

w tym niepatogenicznych. Niepatogeniczne gatunki są również ważne

z uwagi na możliwość ich mylnego rozpoznania w dociekaniach diagno-

stycznych jako pasożyty chorobotwórcze.

Część ilustracyjna Przewodnika stanowi pomoc w poznaniu cy-

klów rozwojowych i sposobów transmisji pasożytów, a także najważniej-

szych cech budowy pasożytów, bez których prawidłowa identyfikacja

gatunku pasożyta jest często niemożliwa. Zamieszczone w Przewodni-

ku ryciny są w przeważającej części oryginalne, a niektóre zostały opra-

cowane na podstawie następujących podręczników: World Health Orga-

nization: Basic laboratory methods in medical parasitology, Geneva,

1991; Noble E. R., Noble G. A.: The biology of animal parasites. Lea &

Febiger, Philadelphia, 1961; Nauss R. W.: Medical parasitology and zoo-

logy. P. B. Hoeber Inc., New York; von Martini E.: Lehrbuch der medizi-

nischen Entomologie. Verlag von Gustav Fischer, Jena, 1941; Roberts

L., Janovy J.: Foundations of parasitology. WCB, USA; Lonc E., Złoto-

rzycka: Ćwiczenia z parazytologii dla studentów biologii. Wyd. Uniwer-

sytetu Wrocławskiego, 1995; Kasprzak W., Majewska A. C.: Study guide

to accompany practical medical parasitology and to inquire into biology of

human parasites. Dział Wydawnictw Uczelnianych im. K. Marcinkows-

kiego w Poznaniu, 1998.

Większość chorób pasożytniczych nie ma charakterystycznych ob-

jawów, stąd też podstawą ich rozpoznania jest bezpośrednie lub pośred-

nie stwierdzenie obecności pasożyta w odpowiednim materiale diagno-

stycznym. Część poświęcona laboratoryjnej diagnostyce parazytologicz-

nej przedstawia zasady bezpośrednich metod wykrywania obecności

pasożytów w kale, moczu, krwi oraz w innych materiałach diagnostycz-

nych, jak również zasady metod immunologicznych. Ponadto, w tej

części Przewodnika zamieściliśmy również zasady diagnostyki moleku-

larnej, chociaż nowoczesne techniki oparte na analizie genomu pasożyta

nie są rutynowo wykorzystywane w laboratoriach parazytologicznych.

Uważamy, że wobec olbrzymiego postępu jaki dokonuje się w tej dziedzi-

nie, studenci powinni zapoznać się z możliwościami, jak i ograniczeniami

technik diagnostycznych opartych na analizie kwasów nukleinowych.

Parazytologia, jak każda dziedzina wiedzy, charakteryzuje się wła-

sną i specyficzną terminologią. Zamieszczony w Przewodniku słownik

podstawowych terminów parazytologicznych zaoszczędzi czytelnikowi

czas, który musiał by poświęcić na odszukiwanie ich objaśnień w specja-

listycznych wydaniach.

Zawarte w ostatniej części Przewodnika zestawy pytań kontrol-

nych, mimo że nie pokrywają całości materiału, to jednak umożliwią zda-

jącemu lepszą orientację w poziomie trudności sprawdzianu i charakte-

rze zadań testowych. Natomiast zamieszczone w dalszej części prawi-

dłowe odpowiedzi wraz z krótkimi uzasadnieniami, pozwolą na własną

ocenę wiedzy zdobytej w trakcie zajęć.

Sądzimy, że niniejszy skrypt umożliwi nie tylko poznanie biologii

układu pasożyt-żywiciel oraz zasad nowoczesnej diagnostyki parazytolo-

gicznej, ale również ułatwi zaliczenie przedmiotu. Uważamy, że podsta-

wowe informacje dotyczące biologii i epidemiologii pasożytów człowieka

oraz ich laboratoryjnego wykrywania będą dobrą podstawą do nauczania

parazytologii klinicznej na dalszych latach studiów.

Autorzy

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: