Sprawozdanie
ĆWICZENIE NR 20
TEMAT:WYZNACZANIE STAŁEJ SZYBKOŚCI INWERSJI CUKRU
Aparatura:
Polarymetr POLAMAT A
Wyposażenie:
naczynko wagowe
3 kolby poj. 100 cm2
3 zlewki poj. 100 cm2
2 pipety poj. 10 cm2
1 pipety poj. 50 cm2
lejek, bagietka, łopatka
Odczynniki:
3n roztwór HCI
sacharoza
Wstęp:
Kinetyka zajmuje się zmiennością w czasie układów chemicznych. Badania kinetyczne dostarczają informacji o przebiegu reakcji chemicznych oraz stanowią podstawę technologicznego projektowania reaktorów.
Wyniki pomiarów kinetycznych opisujemy równaniami , które w większości przypadków wyrażają zależność reakcji r od stężeń reagentów i od temperatury .
Według Boudarta celem podstawowych badań kinetycznych jest:
- ustalenie schematu reakcji,
- zaproponowanie sekwencji aktów elementarnych,
- wyjaśnienie przebiegu aktu elementarnego.
Szybkość reakcji chemicznej r w układzie reakcyjnym o stałej objętości definiujemy jako zmianę stężenia c reagenta w czasie t:
Jest ona wielkością intensywną. W przypadku, gdy c odnosi się do substratów w równaniu dopisujemy znak minus.
Centralnym problemem kinetyki chemicznej jest znalezienie równania kinetycznego
gdzie T jest temperaturą bezwzględną, a ci – stężeniem reagenta i.
Szybkość nieodwracalnej reakcji chemicznej r po rozdzieleniu zmiennych, wyraża równanie:
Gdzie współczynnik k, zwany stałą szybkości reakcji, jest niezależny od stężeń reagentów, zależy natomiast od temperatury.
Funkcja f (ci) ma postać:
gdzie iloczyn rozciąga się na wszystkie składniki układu λi jest rzędem reakcji względem składnika i. Rząd reakcji zawarty jest zwykle w granicach –2 < λi < 2. W szczególnym przypadku może on być równy zero. Szybkość reakcji nie zależy wówczas od składnika i.
Sumę wykładników potęgowych λi , zwaną całkowitym rzędem reakcji, oznaczamy symbolem n.
Równanie kinetyczne jest zależnością czysto empiryczną, którą można się bezpiecznie posługiwać tylko w warunkach, dla których została ona wyznaczona.
Stała szybkości reakcji zależy wykładniczo od temperatury (równanie Arrheniusa) :
Gdzie R jest stałą gazową, E energię aktywacji, a A – czynnikiem przedwykładniczym.
Logarytmując równanie Arrheniusa otrzymujemy:
W celu wyznaczenia stałych E i A bada się szybkość reakcji w różnych temperaturach, a znalezione stałe szybkości reakcji k na wykresie w układzie współrzędnych: ln k – odwrotność temperatury bezwzględnej 1/T. W przeważającej liczbie przypadków wykres ln k od 1/T jest linią prostą, z której równania możemy wyznaczyć wartość E i A. Dla większości reakcji chemicznych energie aktywacji wahają się w granicach kilkudziesięciu do kilkuset kilodżuli na mol.
Reakcja inwersji sacharozy, prowadzona bez obecności kwasu, jest reakcją dwucząsteczkową o równaniu:
C12H22O11 + H2O = C6H12O6 + C6 H12O6
sacharoza glikoza fruktoza
Jeżeli przeprowadzi się ją w rozcieńczonym roztworze wodnym, to względne zużycie wody jest tak niewielkie, że praktycznie można uznać stężenie wody za stałe. Zamiast równania kinetycznego
Po włączeniu stałego c H2O = const do stałej i podstawieniu k’ c H2O = k0’ szybkość tej reakcji wyraża równanie
Szybkość inwersji praktycznie zmienia się proporcjonalnie do stężenia sacharozy. Otrzymane równanie jest pierwszego rzędu. Reakcje takie noszą nazwę pseudojednocząsteczkowych .
po rozdzieleniu zmiennych
a po scałkowaniu
dla momentu początkowego t = 0, c = co, stała const = ln co
stąd
wiedząc ,że aktualne stężenie substratu (sacharozy) jest c otrzymujemy
ln
Wszystkie trzy cukry są optycznie czynne. Sacharoza skręca płaszczyznę światła spolaryzowanego silnie w prawo, glikoza – słabo w prawo, a fruktoza bardzo silnie w lewo. W czasie biegu reakcji następuje, z uwagi na wzrost stężenia fruktozy, zmiana kata skręcania.
Kąt skręcania α substancji optycznie czynnej w danej temperaturze i dla danej długości światła zależy od długości d drogi światła i od stężenia c danej substancji
α = β dc
gdzie β – skręcalność właściwa.
Oznaczając przez αo wartość kąta skręcania w momencie początkowym (po czasie t1), przez α wdanym czasu ti, a przez α∞ - po zakończeniu reakcji (t = ∞) , można również przedstawić w postaci
Różnica kątów skręcania (α o - α ∞ ) jest bowiem proporcjonalna do początkowego stężenia co substratu, a (α o – α ∞ ) do stężenia aktualnego c.
Równanie to można przekształcić do postaci
ln (α o – α ∞) – ln (α – α ∞) = kot
lub - ln (α – α ∞) = - ln (α o – α ∞) + kot
co daje równanie prostej o współczynniku kierunkowym ko i rzędnej przecięcia z osią równej – ln (α о – α ∞).
Następnie podniosłem temperaturę układu do 40º C i utrzymywałem ją przez 50 minut . Potem ponownie obniżyłem temperaturę do 20ºC utrzymywałem ją przez 15 minut . Po tym czasie ponownie odczytałem kąt skręcenia roztworu . Jest to wartość odpowiadająca skręcalności po czasie t∞ .
Nr
Pomiaru
Czas
[min]
Kąt skręc.
[o] a
(a-a¥)
y=
-ln (a-a¥)
t2
yt
1
t1=5
7,1
8,4
-2,12823
25
-10,6412
2
t2=10
6,3
7,6
-2,02815
100
-20,2815
3
t3=15
5,6
6,9
-1,93152
225
-28,9728
4
t4=20
4,7
6
-1,79176
400
seterah