benchmarking5.doc

Praca pochodzi z serwisu www.e-sciagi.pl

Benchmarking

Nazwa metody benchmarkingu powstała w początku lat 80. i związana była z problemami, jakie pod koniec lat 70. przeżywała firma RANK Xerox Źródłem wszelkich kłopotów była japońska firma Canon, która oferowała ten sam produkt porównywalny pod względem technicznym, ale po znacznie niższej cenie.

Wejście firmy Canon na rynek spowodowało gwałtowny spadek popytu na produkty firmy Xerox, co w konsekwencji groziło bankructwem.

Antidotum dla Xeroxa okazał się program „Leadership Though Quality”, który został wdrożony w 1983 r. Składał się on z trzech rozdziałów, a drugi z nich nosił nazwę „Benchmarking”.

Wskutek jego zastosowania udało się firmie:

·         zmniejszyć jednostkowe koszty o połowę,

·         zredukować zapasy wyrobów w toku o 2/3,

·         zmniejszyć koszty robocizny o 1/3 przy redukcji zatrudnienia o połowę.

W ten sposób przedsiębiorstwu  udało się wyjść z kryzysu i odbudować swoją pozycję na rynku.

[W. Grudzewski, S. Jagusztyn-Grochowska, L. Zużewicz, Benchmarking – istota i zastosowanie, BizReporter 2000, nr 7 (http://biz.reporter.pl/2000/07/b0406.html)]

Dlatego też funkcjonując w burzliwym otoczeniu, przedsiębiorstwo, chcąc przetrwać oraz rozwijać się, musi być nie tylko otwarte na zmiany, ale sukcesywnie je wprowadzać. Doskonalenie organizacji powinno być ukierunkowane na zdobywanie i wzbogacanie przewagi konkurencyjnej. Jednym z modeli zarządzania, prócz wcześniej wymienionych, który ma do tego doprowadzić jest właśnie benchmarking.

Benchmarking jest terminem bardzo szerokim.

Przegląd literatury polskiej i zagranicznej pozwala na stwierdzenie, że różnorodność interpretacji benchmerkingu wynika z różnego stopnia szczegółowości oraz wieloaspektowości  ujęcia.

Dla przykładu można tutaj podać następujące definicje:

1. „Benchmarking traktowany jest jako pewne podejście do zarządzania organizacją, którego istotą jest porównywanie się z najlepszymi organizacjami. Polega na konfrontowaniu własnej efektywności, mierzonej produktywnością, jakością i doświadczeniem, z wynikami tych przedsiębiorstw, które można uznać za wzór doskonałości”

A. Węgrzyn, Benchmarking – metoda czy nowa filozofia zarządzania?, „Przegląd Organizacji” 1997, nr 11, s. 21;

2. J. Czekaj w artykule „Benchmarking – metoda racjonalizacji organizacji” „Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstwa” 1995, nr 9, s.39 - podaje następujące określenia benchmarkingu:

1)     „(..)wywodzi się z topografii, gdzie oznacza wartości orientacyjne (kierunkowe), które w zasadzie utożsamić należałoby z wzorcami”,

2)     „(...)jest metodą poszukiwania wzorcowych sposobów postępowania umożliwiających osiąganie najlepszych wyników poprzez uczenie się od innych i wykorzystanie ich doświadczeń”

3.według Z. Martyniaka benchmarking:

1)     jest poszukiwaniem najefektywniejszych metod dla danej działalności, pozwalających osiągnąć  przewagę konkurencyjną,

2)     jest procesem ciągłej oceny naszych produktów, usług i metod w stosunku do ich odpowiedników u najpoważniejszych konkurentów lub przedsiębiorstwa postrzeganych jako przodujące,

3)     to ciągłe porównywanie procesów, produktów lub usług z ich odpowiednikami u najlepszych dla ustalenia celów i działań ulepszających, ambitnych, lecz realistycznych, prowadzących do stania się i pozostania najlepszym z najlepszych w rozsądnym czasie 

Organizacja i zarządzanie. 60 problemów teorii i praktyki, Wydawnictwo Antykwa Kluczbork 1996, s. 317.

Benchmarking to metoda polegająca na wyborze wzorcowego konkurenta (osiągającego dużo lepsze wyniki niż analizowane przedsiębiorstwo), porównywania z nim własnej organizacji oraz dostosowania jego podejścia do warunków działania firmy.

Należy przy tym zwrócić uwagę na fakt, że istota benchamrkingu polega nie na znajdowaniu i przenoszeniu gotowych wzorców, lecz na sposobie dochodzenia do najlepszych rozwiązań.

Podsumowując tą definicję, można wskazać na następujące cele benchmarkingu:

-          zidentyfikowanie silnych i słabych stron przedsiębiorstwa w wyniku konfrontacji

-          zmiana dotychczasowego ukierunkowania zainteresowań;

-          zmiana praktyki działania organizacji

-          rozwój jej umiejętności.

Podsumowując tą definicję, można wskazać na następujące cele benchmarkingu:

-          zidentyfikowanie silnych i słabych stron przedsiębiorstwa w wyniku konfrontacji (analiza taka dostarcza wskazówek, co należy zmienić, ale też czego nie należy zmieniać. Należy tutaj pamiętać, że nawet w jednostkach gospodarczych, które osiągnęły sukces istnieją ukryte elementy działań nieefektywnych, a w organizacjach odnoszących mniejsze sukcesy można znaleźć jednostki realizujące funkcje i procesy z dużą efektywnością);

-          zmiana dotychczasowego ukierunkowania zainteresowań;

-          zmiana praktyki działania organizacji np. koncentrowanie uwagi kadry kierowniczej na istocie działalności przedsiębiorstwa;

-          rozwój jej umiejętności – metoda porównania do najlepszych inicjuje proces uczenia się.

Metodę tę można stosować do przedsiębiorstwa jako całości, ale także do jego elementów składowych.

Porównując, można uwzględniać dwa punkty widzenia:

·         wewnętrzny, który koncentruje się na kwestiach związanych z produktywnością,

·         oraz zewnętrzny uwzględniający opinie klientów.

Zakres tego działania powinien być uzależniony od potrzeb danej organizacji oraz preferencji klientów (K. Bengt, S. Ostblom 1995, s. 13).

Przedmiot zainteresowania benchmarkingu prezentuje rys. 1.18.

PRZEDSIĘBIORSTWO

STRUKTURA

MIEJSCE PRACY

PRODUKTY

KOMPONENTY

CZĘŚCI

GŁÓWNE PROCESY

PROCESY AKTYWNOŚCI

PARAMETR

Rys. 1.18. Przedmiot zainteresowania benchmarkingu

Źródło: R. Pieske, Benchmarking: das Lernen  anderen seine Begrenzungen, „Management Zeitschrift” 1994, nr 6, s. 19, cyt. za: K.Zimniewicz, 1999, s. 38

Obok konieczności określenia zakresu i obszaru porównania drugim zagadnieniem jest konieczność znalezienia takich  organizacji, o których można powiedzieć, że stanowią czołówkę w branży.

I wreszcie kolejne zagadnienie to cele tych porównań.

Już wcześniej zaznaczono, że  celem benchmarkingu nie jest kopiowanie cudzych rozwiązań, lecz dążenie do udoskonalenia własnych rozwiązań przez uczenie się od innych oraz wykorzystywanie ich doświadczenia (R.C. Camp 1995, s. 37).

Określenia zakresu i obszaru porównania

Proces porównania z najlepszym przeprowadza się wewnątrz własnej organizacji, np. pomiędzy:

·         komórkami organizacyjnymi,

·         filiami koncernu,

·         spółkami wewnątrz holdingu

·         oraz działaniami i obszarami funkcjonalnymi firmy

(A.Stabryła, J.Beliczyński, badania statutowe, s. 27).

Innym wariantem analizy benchmarkingowej jest porównanie wewnątrz istniejącego sektora z konkurencją.

Przedmiotem takiej analizy jest efektywność ekonomiczna i zarządzanie procesami.

Wyróżnia się również analizę benchmarkingową, w której następuje porównanie pod względem określonych kryteriów  pomiędzy firmami z różnych branż.

Porównania takie dokonują między sobą  firmy produkcyjne, handlowe oraz usługowe (M. Urbaniak 1996, s. 17).

Benchmarking pozwala zrozumieć, pod jakim względem, w jakich obszarach działania oraz w jakim stopniu dana firma różni się od przedsiębiorstw konkurencyjnych.

W analizie benchmarkingowej przyjmuje się następujące kryteria oceny:

·         realizowana strategia,

·         sprawność zarządzania,

·         organizacja firmy,

·         realizowane funkcje,

·         metody zarządzania,

·         obsługa  klientów,

·         organizacja procesów,

·         wdrażanie TQM,

·         ciągłe doskonalenie i organizacja szkoleń.

Jednocześnie przyjmuje się, że przedmiotem tej analizy mogą być wszystkie elementy organizacji i funkcjonowania przedsiębiorstwa, np. struktura organizacyjna, procesy itp.

Można powiedzieć, że benchmarking traktowany jest jako pewne podejście do zarządzania organizacjami, którego istotą jest zgodnie z wcześniejszymi stwierdzeniami porównywanie się z najlepszym.

W literaturze można spotkać szereg klasyfikacji benchmarkingu poniżej zostaną przedstawione niektóre z nich (tab.1.30)

1

Tab. 1.30. Tablica klasyfikacji benchmarkingu