2001.10_Sterownik wyciągu kuchennego.pdf
(
813 KB
)
Pobierz
451358121 UNPDF
+
++
St erown i k
wyc i ągu
kuchennego
Do czego to służy?
Zainstalowane w wielu mieszkaniach, nad
kuchnią gazową lub elektryczną, okapy ku−
chenne spełniają istotną rolę. Ich zadaniem
jest usuwanie zapachów podczas gotowania
bądź smażenia potraw. Równocześnie
z kuchni, pośrednio też z innych pomie−
szczeń, usuwany jest nadmiar wilgoci.
Często jednak domowe wyciągi nie speł−
niają należycie swej roli. Jest to jednak naj−
częściej nasza wina. Po prostu zbyt późno
włączamy te urządzenia lub w ogóle tego nie
czynimy. Zapracowani lub zmęczeni, zapo−
minamy o tej czynności. Skutkiem tego jest
wszechobecna woń smażonych, gotowanych,
opiekanych artykułów spożywczych.
Przypalenie któregokolwiek ze składni−
ków, przy niewłączonym wentylatorze okapu
kuchennego, będzie informowało pozosta−
łych domowników lub/i sąsiadów o naszych
zdolnościach kulinarnych.
Rozwiązaniem, tego mniej lub bardziej
błahego problemu, będzie wykonanie ste−
rownika. Jego zadaniem będzie automatycz−
ne włączanie i wyłączanie okapu kuchennego
w odpowiednim momencie.
nym, czyli nad kuchnią elektryczną gazową.
Jego zadaniem jest wykrywanie włączenia
i wyłączenia palników. Wiąże się to z rozpo−
częciem lub skończeniem gotowania.
Drugi czujnik−Rt2 dostarcza „punktu od−
niesienia” dla Rt1. Innymi słowy, jeśli na obu
czujnikach panuje mniej więcej taka sama
temperatura, przekaźnik, a tym samym wy−
ciąg − są wyłączone. Potencjometr PR1 służy
do ustalenia momentu włączenia przekaźnika.
„Sercem” sterownika jest dwutranzysto−
rowy przerzutnik Schmitta. Stanowią go ele−
menty T1,T2 oraz R1−R4. Choć temperatura
na czujnikach Rt1,Rt2 zmienia się stopnio−
wo, dzięki histerezie przekaźnik będzie włą−
czany i wyłączany w dwóch różnych tempe−
raturach. Temperatury te będą tym bardziej
Jak to działa?
Wbrew pozorom wyraz „sterownik” nie mu−
si oznaczać, że do budowy urządzenia po−
trzebny będzie układ scalony. Żyjemy już
w nowym tysiącleciu, ale nadal jest możliwe
wykonanie praktycznego układu z użyciem
prostych elementów. Przykład widzicie na
rysunku 1.
W skład sterownika wchodzą dwa, różni−
cowo włączone termistory. Pierwszy z nich
Rt1 jest zamontowany pod okapem kuchen−
Rys. 1 Schemat ideowy
52
Elektronika dla Wszystkich
zbliżone, im mniejsza będzie wartość rezy−
stora R3. Służy on do regulacji szerokości hi−
sterezy. Standardową wartością rezystancji
jest 56Ω. Jego oporności nie należy zanadto
zmniejszać, gdyż spowoduje to niepewne
włączanie wyciągu kuchennego. Z kolei zbyt
duża wartość R3, poza za dużą histerezą,
uniemożliwi włączenie przekaźnika.
Bezwładność cieplna czujników zapewni
opóźnione sterowanie wyciągiem kuchen−
nym. Dzięki temu wyciąg nie włączy się na−
tychmiast po zapaleniu (włączeniu) palnika
(płyty elektrycznej), a z kilkudziesięciose−
kundowym...kilkuminutowym opóźnieniem.
Wyłączy zaś dopiero po kilku minutach od
skończenia gotowania czy smażenia. Pozwo−
li to lepiej usunąć zapachy i parę wodną.
Kondensator C1 dodatkowo opóźnia włą−
czanie i wyłączanie wyciągu oraz eliminuje
ewentualne zakłócenia na czujniku. Układ
sterownika ma niewielkie wymagania co do
zasilacza. W związku z tym jest on maksy−
malnie uproszczony. Poza małym transfor−
matorem Tr1 w jego skład wchodzą: dioda
prostownicza D2 (w roli prostownika jedno−
połówkowego) oraz kondensator filtrujący
C2. Dość nietypowo, bo szeregowo z rezy−
storem R1, włączono diodę LED D1. Jej uży−
cie nie jest konieczne (zamiast D1 można
wlutować zworę). Jest ona jednak dość poży−
tecznym wskaźnikiem pełniącym podwójną
rolę. Świeci pełną jasnością, gdy przekaźnik
jest wyłączony (sterownik „czuwa”). Jest
przygaszona po włączeniu wyciągu. Dla
zwiększenia bezpieczeństwa dodano bez−
piecznik B1. Odłączy on zasilanie zarówno
w razie zwarcia w uzwojeniu pierwotnym
Tr1, jak i w obwodzie wyciągu. Wiele wycią−
gów, jeśli nie większość, posiada wbudowa−
ne oświetlenie z oddzielnym wyłącznikiem.
Dlatego na schemacie zaznaczono i ten ob−
wód. Autor zastosował sterownik do współ−
pracy z wyciągiem złożonym z wentylatora
o mocy znamionowej 15W oraz z 25−wato−
wej żarówki.
LED − jej wyprowadzenia prawdopodobnie
trzeba będzie jeszcze przedłużyć przed wlu−
towaniem.
Punkty na płytce oznaczone jako „sieć”
trzeba połączyć za pomocą izolowanych,
krótkich przewodów sieciowych z wtyczką
obudowy. Podobnie punkty „wyjście”− tyle,
że z gniazdkiem obudowy. Czujnik Rt1 trze−
ba przylutować do kilkumetrowego, dwuży−
łowego, dość cienkiego, izolowanego prze−
wodu i zaizolować miejsce lutowania, np. ta−
śmą elektryczną. Drugi koniec przewodu łą−
czymy bezpośrednio z płytką (w obudowie
otwór na przeciągnięcie przewodu) lub za
pośrednictwem zestawu gniazdko−wtyk, np.
typu „cinch”.
Z boku obudowy, naprzeciwko potencjo−
metru trzeba wywiercić otwór o średnicy
umożliwiającej regulację z zewnątrz.
Po zamknięciu i skręceniu obudowy po−
zostaje już tylko włożyć ją do gniazdka sie−
ciowego i podłączyć wtyczkę wyciągu ku−
chennego lub innego urządzenia, którym
chcemy sterować.
Małym śrubokrętem regulujemy poten−
cjometr PR1 tak, aby włączanie wyciągu na−
stępowało w odpowiadającym nam momen−
cie. Przewód z czujnikiem Rt1 prowadzimy
wzdłuż ściany i mocujemy pod okapem ku−
chennym za pomocą dobrej jakości taśmy lub
plastra samoprzylepnego. Wystarczy teraz
zapalić gaz w palnikach i odczekać kilka−
dziesiąt sekund (kilka minut) na ogrzanie po−
wietrza pod okapem. Ustawić potencjometr
tak, aby nastąpiło włączenie wyciągu (orygi−
nalny włącznik okapu musi być w pozycji
„1”). Chcąc skrócić oczekiwanie można
szybciej skalibrować sterownik. Z tej metody
powinni skorzystać przede wszystkim posia−
dacze kuchni elektrycznych:
Czujnik Rt1 ogrzać w palcach lub zapal−
niczką z pewnej odległości. Odczekać. Usta−
wić potencjometr. Puścić czujnik. Po pew−
nym czasie (w zależności od pojemności C1)
wyciąg powinien się wyłączyć.
Na czas prób można nie montować C1.
Wartości i typy poszczególnych podze−
społów nie są krytyczne. Można na przykład
zastosować termistory o mniejszej rezystan−
cji (lub odpowiednio zwiększyć pojemność
C1). Wtedy trzeba również wymienić poten−
cjometr na inny, o mniejszej oporności. Za−
miast transformatora TS2/7 można użyć
podobnego z serii TS2/... . Ważne jest jedy−
nie, aby napięcie było wystarczające do włą−
czenia przekaźnika. Nie musi to być dokła−
dnie 12V, gdyż zastosowany przekaźnik po−
winien włączać się pewnie już przy 9V. Jako
górną granicę, ze względu na przekaźnik,
trzeba przyjąć napięcie około 16V.
Sterownik może pełnić również rolę wy−
łącznika zmierzchowego. Należy wtedy za−
miast Rt1 wlutować rezystor o wartości
10k
...1M
Ω
Dariusz Knull
Wykaz elementów
Rezystory:
R1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .2,,7k
Ω
R2,,R4 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .47k
Ω
)
PR1 . . . . . . . . . . . .470k
Ω
(4,,7k
Ω
......1M
Ω
) piionowy
Rtt1,,Rtt2 NTC110 . . . . . . . . .100k
Ω
(39
Ω
−130
Ω
Montaż i uruchomienie
Zmontowanie sterownika zajmie nie
więcej niż kilka, kilkanaście minut.
Wystarczy wlutować w płytkę przed−
stawioną na
rysunku 2
wszystkie
podzespoły. Poczynając od wlutowa−
nia zwory i najmniejszych elementów.
Bezpiecznik B1 jest typowy. Ma
postać szklanej rurki zakończonej po
obu stronach metalowymi obsadkami.
Do nich przylutowano krótkie odcinki
drutu pochodzącego z przyciętych re−
zystorów. Tak przygotowany bez−
piecznik wlutowano w płytkę. Zbędna
jest więc jakakolwiek oprawka bez−
piecznikowa (bezpiecznik ten nie po−
winien nigdy się przepalić).
Końcówek termistora Rt2 nie nale−
ży skracać. To samo dotyczy diody
Rys. 2 Schemat montażowy
Ω
(4,,7k
Ω
......100k
Ω
)
Kondensatory
C1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .10µF/16V (1µF......47µF)
C2 . . . . . . . . . . . . . . . .470µF/16V (470µF......1000µF)
Półprzewodniki
T1,,T2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .BC558
D1 . . . . . . . . . . . . . . . . .LED 3mm żółłtta lub ziiellona
D2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .1N4001
D3 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .1N4148
Pozostałe
S1 . . . . . . . . . . . . . . .3A/12V (jjeden sttyk przełłączny)
Tr1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .TS2/7
B1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .1A/250V rurkowy
Obudowa Z−27
Elektronika dla Wszystkich
53
, czujnik Rt2 zastąpić fotorezy−
storem. Oczywiście w takim przypadku foto−
rezystor musi być wyprowadzony na przewo−
dzie, a rezystor wlutowany wprost w płytkę.
Konstrukcja sterownika została upro−
szczona do rozsądnego minimum. Nie zawie−
ra na przykład przełącznika „obejście” umoż−
liwiającego podłączenie wyciągu z pominię−
ciem układu sterownika. Jego użycie wyda−
je się niecelowe. Zawsze bowiem można
wyjąć sterownik z gniazda sieciowego i bez−
pośrednio podłączyć wyciąg kuchenny do
sieci. Czynność ta zajmie nie więcej niż kil−
ka sekund.
Ω
R3 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .56
Plik z chomika:
Monty_FIN
Inne pliki z tego folderu:
2011.02_Pojazd z radarem IR.pdf
(2266 KB)
2011.01_Prosty sterownik pieca c.o.pdf
(2766 KB)
2010.11_Ładowarka procesorowa.pdf
(3055 KB)
2010.11_Kompas elektroniczny.pdf
(6765 KB)
2010.10_Pseudoanalogowy miernik diodowy.pdf
(2861 KB)
Inne foldery tego chomika:
74hc-t
AUTOMATYKA
CD4000
ELEKTROTECHNIKA
Info dla elektronika
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin