53_08.pdf

Zaletą układu jest jego prostota i łatwość

wykonania, a wbudowany mikrofon oraz

prościutki wzmacniacz mocy pozwolą na

różnorodne wykorzystanie.

wyznaczone przez stosunek P1 i R3. W razie

potrzeby wartość R3 można zmieniać w za−

kresie 1,5k

Elementem “siekającym” jest klucz U2A.

Jest on na przemian otwierany i zamykany

w rytm przebiegu z generatora. Tak przetwo−

rzony sygnał podawany jest na wzmacniacz

z układem U1B. W pierwotnej wersji sygnał

z wyjścia kostki U1B podawany był na wyjście

modułu (punkty B, O2). Po testach modelu do−

dano stopień wyjściowy mocy z tranzystorami

T1, T2, dzięki czemu do wyjścia można wprost

podłączyć głośnik o oporności nie mniejszej

niż 8Ω (stąd niezgodność modelu z fotografii

ze schematami). Układ tego miniaturowego

wzmacniacza mocy jest klasyczny, wzmocnie−

nie jest równe 3, a dodatkowy rezystor R16

zmniejsza zniekształcenia skrośne przy małych

sygnałach. Szczerze mówiąc, w tym przypad−

ku dążenie do zminimalizowania zniekształceń

nie ma sensu – w sumie chodzi przecież o jak

największą deformację głosu.

Ważną rolę w urządzeniu pełni generator.

Zbudowany jest on nietypowo w oparciu

o dwa klucze 4066. W istocie jest to klasycz−

ny generator na dwóch inwerterach. Pokazu−

je to rysunek 3 .

Zmiana częstotliwości generatora “siekają−

cego” daje różne efekty, dlatego warto wy−

próbować działanie układu przy różnych często−

tliwościach. Częstotliwość generatora można

zmieniać w szerokich granicach. W prezento−

wanym zastosowaniu nie jest potrzebna płynna

regulacja, dlatego częstotliwość zmienia się za

pomocą zwór lub jumperków, dołaczajac jeden

lub kilka kondensatorów C8, C9, C10. Przepro−

wadzone próby wykazały, że podane wartości

kondensatorów dają częstotliwości gwarantują−

ce najlepsze efekty “metalizacyjne”. Nic jednak

nie stoi na przeszkodzie, by równolegle do C8

dołączyć kondensator o jeszcze większej po−

jemności, np. 22...470nF. Częstotliwość można

Do czego to służy?

Ogromna popularność dwóch projektów:

transofonu – konwertera głosu (AVT−2134)

i elektronicznego modulatora głosu (AVT−

373) wskazuje, że wielu młodych Czytelni−

ków chętnie buduje wszelkie układy, zmieni−

ające barwę i wysokość dźwięku. W niniej−

szym artykule opisany jest kolejny układ do

modyfikacji brzmienia dźwięku. Tym razem

zastosowano bardzo prosty sposób głębokiej

deformacji dźwięku. Polega on na “siekaniu”

oryginalnego dźwięku z mikrofonu przebie−

giem prostokątnym. Schemat blokowy i przy−

kładowe przebiegi, pokazujące zasadę działa−

nia, można zobaczyć na rysunku 1 . Uzyskany

“posiekany” dźwięk staje się metaliczny

i przypomina głos robota. Jak widać, układ nie

musi zawierać żadnych specjalizowanych

układów scalonych, a przedstawioną ideę

można zrealizować w różny sposób. W przed−

stawianej wersji wykorzystano klucze analo−

gowe z kostki CMOS 4066. Jeden z nich jest

elementem “siekającym”, a dwa inne pracują

w nietypowym układzie generatora.

F).

Do zrealizowania urządzenia zużyto tylko

dwa układy scalone: podwójny wzmacniacz

operacyjny i kostkę CMOS 4066. Elementy

R12, R13 i C4 tworzą obwód sztucznej masy

na poziomie połowy napięcia zasilania. Re−

zystor R6, R11, R14 polaryzują poszczegól−

ne obwody wzmacniaczy.

Układ ma dwa wejścia. Do jednego podłą−

czony jest typowy mikrofon elektretowy M1.

Elementy R1, R2, C1 umożliwiają jego pra−

cę. Na drugie wejście (punkty A, O1) można

podać pod sygnał z innego źródła. Wzmoc−

nienie sygnału z mikrofonu wyznaczone jest

stosunkiem rezystancji czynnej P1 i R5. Na−

tomiast wzmocnienie wejścia drugiego jest

Rys. 1 Zasada działania

Elektronika dla Wszystkich

...100k

Jak to działa?

Schemat ideowy metalizatora pokazany

jest na rysunku 2 . Układ może być zasilany

dowolnym napięciem stałym w zakresie

6...16V. Dioda D1 zabezpieczy układ w przy−

padku odwrotnego podłączenia napięcia zasi−

lającego. Dzięki tej diodzie układ w zasadzie

może być także zasilany napięciem zmien−

nym, jednak wtedy konieczne byłoby zasto−

sowanie kondensatora C6 o znacznie więk−

szej pojemności (np. 2200

też zwiększyć, odłączając C9, C10 i zmniejsza−

jąc wartość R10 do 47k

czy nawet 22k

, albo

scalone, a następnie podłączyć głośnik i za−

silanie.

Układ poprawnie zmontowany ze spraw−

nych elementów powinien od razu pracować

i nie wymaga żadnego uruchamiania. W razie

trudności należy sprawdzić napięcie sztucz−

nej masy na R13, C4 – powinno być zbliżo−

ne do połowy napięcia zasilającego. Takie sa−

mo napięcie powinno występować na wyj−

ściach obu wzmacniaczy operacyjnych.

stosując zamiast R1 potencjometr 100k

połą−

czony w szereg z rezystorem 22kΩ

Ciąg dalszy na stronie 75

Rys. 5 Dołączenie potencjometru

Wykaz elementów

Rezystory

R1,, R16 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .1k

Rys. 2 Schemat ideowy

R14 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .47k ΩΩ

R2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .2,,2k ΩΩ

R3,, R12,, R13 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .10k

ΩΩ

R5 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .820 ΩΩ

R7,, R8 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .4,,7k ΩΩ

P1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .pottencjjomettr 100k B

Rys. 3 Generator

Kondensatory

C1,, C6 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .220µF/25V

C2,, C3 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .10µF/16V

C4 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .100µF/16V

C5 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .470µF/16V

C7 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .100nF

C8 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .2,,2nF

C9 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .4,,7nF

C10 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .10nF

Montaż i uruchomienie

Układ można zmontować na płytce druko−

wanej, pokazanej na rysunku 4 . Montaż nie

powinien sprawić trudności. W pierwszej

kolejności trzeba wlutować zworę pod ukła−

dem scalonym U2. Elementy warto monto−

wać poczynając od najmniejszych: rezysto−

ry, podstawki pod układy scalone, kondensa−

tory stałe i elektrolityczne, szpilki S1, S2,

tranzystory i mikrofon. Potencjometr P1 na−

leży dołączyć do punktów płytki oznaczo−

nych C, D za pomocą dwóch przewodów

o długości do 10cm. Dla początkujących na

rysunku 5 podano sposób połączenia poten−

cjometru P1. Po sprawdzeniu poprawności

montażu należy włożyć w podstawki układy

Półprzewodniki

D1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .1N4001

T1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .BD135

T2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .BD136

U1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .TL082

U2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .4066

Pozostałe

M1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .miikroffon ellekttrettowy

S1,, S2 . . . . . . . . . . . . . . .szpiillkii i jjumpery 1x2 2kpll..

Gll . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .głłośniik 8 ΩΩ

,, 0,,5W 5cm

Pokręttłło do pottencjjomettru

Rys. 4 Schemat montażowy

Komplet podzespołów z płytką jest

dostępny w sieci handlowej AVT jako

kit szkolny AVT−2423

Elektronika dla Wszystkich

R4,, R6,, R9−R11,, R15 . . . . . . . . . . . . . . . . . .100k

Ciąg dalszy ze strony 73

Układ można umieścić w dowolnej obudowie z tworzywa sztuczne−

go. Moduł będzie

zazwyczaj zasilany z zasilacza o napięciu 9...15V i prądzie do

150...200mA.

W wersji podstawowej do wyjścia (B, O2) trzeba dołączyć

głośnik za pomocą przewodu o długości kilku metrów (chodzi

o oddalenie głośnika od mikrofonu, by system się nie wzbudzał).

Nie zaszkodzi umieszczenie głośnika w sąsiednim pomieszcze−

niu, za zamkniętymi drzwiami. Do mikrofonu należy mówić z od−

ległości około 10...20cm. Z głośnika będzie słychać zmodyfiko−

wany, ale jednak zrozumiały głos. Moduł można także wykorzy−

stać inaczej, na przykład włączając go w tor audio między

przedwzmacniacz a wzmacniacz mocy – wtedy niezbędna może

się okazać korekcja wzmocnienia pierwszego stopnia przez

zwiększenie R3 i zmniejszenie wzmocnienia drugiego stopnia do

jedności przez usuniecie R4.

W systemie można zastosować dowolny głośnik o oporności

nie mniejszej niż 8Ω i mocy nie mniejszej niż 0,25W. Jak zawsze

warto przypomnieć, że maleńkie głośniczki o średnicy 5cm dają

dźwięk o słabych parametrach. Dlatego zaleca się, by użytkownik

wykorzystał jakikolwiek inny głośnik, o większej średnicy. Może

to być dowolny głośnik odzyskany ze starego radia czy telewizo−

ra, byleby jego oporność wynosiła 8

lub więcej. Jakość dźwięku

wiele na tym zyska.

Koniecznie trzeba wypróbować działanie układu przy różnych

częstotliwościach generatora, zwierając zwory S1, S2, a nawet do−

dając elementy według wskazówek podanych wcześniej.

Wesołej zabawy!

Piotr Górecki

Elektronika dla Wszystkich

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: