59_09.pdf

K o n s t r u k t o r ó w

Rozwiązanie zadania powinno zawierać schemat elektryczny i zwię−

zły opis działania. Model i schematy montażowe nie są wymagane,

ale przysłanie działającego modelu lub jego fotografii zwiększa

szansę na nagrodę.

Ponieważ rozwiązania nadsyłają Czytelnicy o różnym stopniu

zaawansowania, mile widziane jest podanie swego wieku.

Ewentualne listy do redakcji czy spostrzeżenia do erraty powinny

być umieszczone na oddzielnych kartkach, również opatrzonych na−

zwiskiem i pełnym adresem. Prace należy nadsyłać w terminie 45

dni od ukazania się numeru EdW (w przypadku prenumeratorów

– od otrzymania pisma pocztą).

Zadanie nr 57

ście spróbowali ulepszyć, odchudzić albo w in−

ny sensowny sposób zmodyfikować Pipka.

Osoby nie znające oryginału informuję, że

Pipek zawiera układ 555, brzęczyk piezo i foto−

tranzystor.

A oto oficjalny temat zadania:

Jak zmodyfikować, ulepszyć bądź

uprościć Pipka dręczyciela?

układ można zasilać z jednej baterii litowej, której

napięcie może spaść do 2,8V, a nawet niżej.

A może ktoś opracuje układ zasilany z jed−

nej bateryjki zegarkowej o napięciu nominal−

nym 1,5V (roboczym 1,2...1,6V)?

Pomyślcie o zwyczajnych bramkach CMOS,

kostce 4047 oraz o tranzystorach.

Nawet gdyby projekt się nie udał, napiszcie

o swych próbach. Jeśli ktoś nie potrafi do koń−

ca zrealizować projektu, a ma interesujący po−

mysł, też ma szansę na nagrodę.

Oczywiście tym razem modele są mile wi−

dziane. W tym specyficznym przypadku obudo−

wa nie jest konieczna – wystarczy płytka.

Jak zwykle przypominam, że najlepsze roz−

wiązania praktyczne mogą być zaprezentowane

w Forum Czytelników albo w dziale Elektroni−

ka−2000, a ich autorzy otrzymają honoraria.

Zachęcam do udziału w tym zadaniu i choć

nadesłaliście sporo ciekawych tematów zadań,

nadal czekam na propozycje kolejnych zadań.

Pomysłodawcy otrzymują nagrody w postaci

kitów AVT lub dobrych książek.

Na ponure listopadowe dni proponuję gorący

temat. Jak zapewne wiedzą wszyscy Czytelnicy

EdW, ogromne emocje wywołuje od kilku lat

Pipek dręczyciel. Ten nieskomplikowany układ

opublikowany na początku 1996 roku cieszy się

nieustanną popularnością. Przypomnę, że ukła−

dzik ten po zapadnięciu ciemności wydaje

w kilkuminutowych odstępach krótkie, niezbyt

głośne piski. Gdy jest jasno – milczy. Podłożo−

ny do sypialni w trudno dostępne miejsce za−

cznie dręczyć ofiarę, a po zaświeceniu światła

nie da o sobie znać.

Na łamach EdW odbyła się gorąca dyskusja

zwolenników i przeciwników różnego rodzaju

elektronicznych dręczycieli. Nie warto chyba

przypominać argumentów obu stron. Faktem

jest, że wspomniany prosty układ stał się po−

pularny. Nie namawiam nikogo do testowania

odporności, bystrości i poczucia humoru bli−

źnich, jednak zdecydowałem się jedno z zadań

szkoły powiązać z Pipkiem. Chodzi o to, by−

Nie stawiam dodatkowych wymagań, więc

możliwości jest mnóstwo.

Zadanie jest jednocześnie łatwe i trudne.

Jak bowiem uprościć układ, który już jest pro−

sty i dobrze spełnia swoje zadanie? Jestem jed−

nak przekonany, że wielu z Was zmierzy się

z tym zadaniem.

Głównie chodzi mi o to, byście zajęli się ukła−

dami zasilanymi niskimi napięciami. Na pewno

układ powinien pobierać możliwie mały prąd,

a nie można tego powiedzieć o kostce 555, która

typowo pobiera 2...3mA. Czy możliwe i sensow−

ne byłoby obniżenie napięcia poniżej 3V? Wtedy

Rozwiązanie zadania nr 53

oznaczało ogromną pracę związaną z analizą

i oceną prac. Tym razem, by rzetelnie ocenić

rozwiązania, każde z nich przeglądałem cztero−

krotnie. Na marginesie wspomnę, że wielu ko−

legów zdecydowanie nadużywa taśmy klejącej,

a otwarcie wszystkich niemiłosiernie oklejo−

nych paczek nie należy do przyjemności. Za−

chęcam do wykorzystywania “kopert z bąbelka−

mi”, przy czym układ można zabezpieczyć

wkładając w niewielkie tekturowe pudełko lub

lepiej w wycięty wewnątrz kawałek styropianu.

Już na początku chciałbym pochwalić wszy−

stkich uczestników − różnorodność nadesłanych

pomysłów przeszła moje oczekiwania. I choć

tym razem w żaden sposób nie jestem w stanie

szczegółowo omówić wszystkich propozycji,

wszyscy wzmiankowani imiennie mogą mieć

powód do głębokiego zadowolenia.

Temat zadania 53 był następujący: Zaprojekto−

wać elektroniczny odpowiednik zespołu czte−

rech zależnych isostatów (czterech zależnych

przełączników sprzężonych).

Jak już sygnalizowałem przed miesiącem,

liczba nadesłanych prac była rekordowa. Z jed−

nej strony bardzo mnie to ucieszyło, z drugiej

Elektronika dla Wszystkich

S z k o ł a

Szkoła Konstruktorów

Fot. 1 Jakub Mielczarek

Fot. 2 Przemysław Korpas

Fot. 3 Marcin Piotrowski Fot. 4 Emil Ulanowski

Koncepcje

Nadesłane prace wyraźnie dzielą się na kilka

głównych grup. Jedna z nich to układy zbudo−

wane w oparciu o przerzutniki RS. Pierwsza

koncepcja jest nadzwyczaj prosta – naciśnięcie

jednego z czterech przycisków powoduje usta−

wienie jednego z przerzutników i wyzerowanie

pozostałych trzech. Można to zrealizować

w układzie z rysunku 1 . Zamiast trójwejścio−

wych bramek OR można też wykorzystać sieć

diod. Dwóch kolegów wykorzystało do zerowa−

nia sygnały z wyjść. Takie i podobne koncepcje

z diodami lub bramkami oraz przerzutnikami RS

wykorzystali Jakub Mielczarek z Woli Małej,

Przemysław Korpas ze Skierniewic, Marcin

Piotrowski z Bia−

łegostoku, Emil

Ulanowski ze

Skierniewic i Ja−

rosław Kempa

z Tokarzewa. Na

fotografiach 1−5

można zobaczyć

ich modele. Ko−

lejna fotografia

pokazuje prze−

łącznik Jarosława

Kempy zrealizo−

wany na bazie mi−

kroprocesora AT−

MEL 89C2051.

Kilku kolegów zauważyło możliwość znacz−

nego uproszczenia takiego układu. Rzeczywi−

ście, jeśli układ ma być przeznaczony do współ−

pracy z kostką 4052, wtedy nie są potrzebne

cztery wyjścia, tylko dwa. Przecież na wejścia

sterujące układu 4052 trzeba podać liczbę dwój−

kową (00...11), określającą numer włączonego

klucza. Do sterowania wystarczą dwa przerzut−

niki i osiem diod. Prościutki, starannie wykona−

ny według tej koncepcji model Roberta Chru−

stka z Mszany Dolnej można zobaczyć na foto−

grafii 7 . A jeśli potrzebne jest wyjście typu 1

z 4, wystarczy dodać dekoder składający się

z czterech dwuwejściowych bramek. Przykład

realizacji można zobaczyć na rysunku 2 . Takie

układy spełniają warunki zadania, będą praco−

niacza operacyjnego TL061. Rysunek 3 poka−

zuje jeden z nadesłanych schematów, a foto−

grafie 8...10 układy, które na tej zasadzie wy−

konali Damian Sosnowski z Grzybin, Da−

mian Zwoliński z Sosnowca i Marcin Przy−

była z Siemianowic.

Rys. 4

Rys. 1

Rys. 2

Rys. 3

wać, jednak nie są zbyt eleganckie, a przy pró−

bie zwiększenia liczby kanałów będą się rozra−

stać w postępie geometrycznym.

Duża grupa uczestników zastosowała po−

krewną koncepcję, zdecydowanie upraszczają−

cą układ i dającą możliwość dowolnego zwięk−

szania liczby kanałów. Znów podstawowa idea

jest bardzo prosta:

− należy wyzerować wszystkie przerzutniki,

a następnie

− ustawić jeden z nich.

Niektórzy przyznali, że ideę tę zaczerpnęli

z literatury. Nie wszyscy jednak poradzili so−

bie z praktyczną realizacją układu, zwłaszcza

ci, którzy próbowali wykorzystać układy TTL

w miejsce CMOS−ów. Jeden z kolegów wyko−

rzystał nawet komparator w postaci wzmac−

Na pierwszy rzut oka wszystko jest dobrze.

Naciśnięcie dowolnego przycisku zeruje wszyst−

kie przerzutniki (przez sieć diod) oraz ustawia je−

den z nich. I trzeba przyznać, że tak zrealizowany

układ być może będzie pracował. Być może –

wszystko zależy od progów logicznych poszcze−

gólnych przerzutników. Zerowanie wszystkich

przerzutników nie budzi wątpliwości. Co jednak

będzie się dziać z przerzutnikiem, który ma zo−

stać ustawiony? O jego końcowym stanie zadecy−

duje kolejność zmian stanów na wejściach

w chwili zwalniania przycisku. Aby przerzutnik

pozostał ustawiony, najpierw musi się skończyć

impuls zerujący, a dopiero później – sygnał usta−

wiający.

Czy w układzie z rysunku 3 zrealizowano to

opóźnienie?

Nie!

Właśnie! Opóźnienia nie ma, ale układ może

działać, niejako przez przypadek − dzięki spadko−

wi napięcia na diodzie napięcie na wejściu zeru−

Fot. 5 Jarosław Kempa

Fot. 6 Jarosław Kempa

Fot. 7 Robert Chrustek

Fot. 8 Damian Sosnowski

Elektronika dla Wszystkich

Szkoła Konstruktorów

Fot. 9 Damian Zwoliński

Fot. 10 Marcin Przybyła

Fot. 11 Sławomir Górny

Fot. 12 Zbigniew Jakimiuk

jącym jest nieco inne niż na wejściu ustawiają−

cym. I tu leży przyczyna dziwnego zachowania

układów zrealizowanych na tej zasadzie, o czym

wspominają niektórzy koledzy.

Na fotografiach 11...17 można zobaczyć

kolejne modele z tej grupy, zawierające prze−

rzutniki RS zbudowane z bramek, z układów

4013 czy 4043, wykonane przez Sławomira

Górnego z Paczkowa, Zbigniewa Jakimiuka

z Nowego Pawłowa, Witolda Krzaka z Żywca,

Piotra Auguścika z Głogowa, Mariusza Weso−

łowskiego z Radomia, Sławomira Welcera

z Krosna i Pawła Korejw ę z Jaworzna. Nie−

którzy z wymienionych świadomie próbowali

wyeliminować wspomniane hazardy, innym

udało się przez przypadek. Realizowali to w róż−

ny sposób. Najprościej jest zastosować jakikol−

wiek uniwibrator, a w ostateczności obwód róż−

niczkujący RC. Wtedy układ może wyglądać jak

schemat Pawła Korejwy z rysunku 4 .

Jeszcze inne rozwiązanie problemu hazar−

dów pokazane jest na rysunku 5 , a modele wy−

korzystujące taki pomysł – na fotografiach 18

i19 . Są to niemal identyczne układy Arkadiu−

sza Antoniaka z Krasnegostawu i Radosława

Koppla z Gliwic. Fotografie 20 i 21 pokazują

dwa inne modele Radka Koppla. Jeden wyko−

rzystuje ideę z rysunku 2, drugi, nietypowy

i oryginalny – zespół kostek 555 pracujących

w roli elementów pamiętających. Rysunek 6

ilustruje istotę pomysłu.

Idea z rysunku 5 jest słuszna – przerzutni−

ki zostają wyzerowane w chwili naciśnięcia

dowolnego przycisku – rosnące zbocze sy−

gnału zegarowego wpisuje stan niski na wyj−

ścia. Przerzutnik, który ma zostać ustawiony

nie jest zerowany, ponieważ w przerzutnikach

D z kostek 4013 i 7474 wejścia R i S mają

wyższy priorytet niż wejścia CL i D. Jednak

i tu, choć nadesłane modele działają prawi−

dłowo, mam pewne uwagi.

We wcześniej omawianych przerzutnikach

RS nie ma żadnej potrzeby stosowania obwo−

dów odkłócających. Drgania styków czy inne

“śmieci” nic nie zaszkodzą. Natomiast we

wszystkich układach z wejściami zegarowymi,

należałoby się wnikliwie przyjrzeć układowi.

Jak wiadomo, sygnały zegarowe muszą być

“czyste”, czyli mieć odpowiednią stromość

(zbocza powinny być krótsze niż 1µs).

Nie umniejszam tu zalet i przydatności opi−

sanych układów (obaj wymienieni koledzy są

w grupie nagrodzonych), chcę tylko uczulić na

problem “czystości” sygnału zegarowego. Te

same uwagi odnoszą się do opisanych dalej roz−

wiązań, gdzie wykorzystuje się sygnał zegaro−

wy, wytwarzany z przebiegów przychodzących

z przycisków mechanicznych.

Druga duża grupa rozwiązań to układy za−

wierające zespoły przerzutników D (sterowanie

zboczem) oraz latch (sterowanie poziomem).

Ogólną koncepcję ilustruje rysunek 7 . Bramkę

OR można zastąpić zespołem diod i rezystorem.

Dla obu typów przerzutników wciśnięcie dowol−

nego przycisku powoduje wpisanie aktualnego

stanu wszystkich wejść do wszystkich przerzutni−

ków. Różnica między przerzutnikami latch

i D jest niewielka, ale godna odnotowania.

Jak wiadomo, do przerzutnika D wpisuje się

stan wejścia w jednym krótkim momencie wy−

stąpienia aktywnego zbocza na wejściu CL. Na−

tomiast przerzutnik typu latch jest “przezroczy−

sty” przy stanie aktywnym wejścia CL (ozna−

czanego też inaczej), i wtedy zmiany stanów na

wejściu przechodzą na bieżąco na wyjście.

Końcowy stan wyjścia zależy od tego, jaki był

stan wejścia w chwili, gdy stan wejścia CL

zmieniał się z aktywnego w spoczynkowy,

w praktyce − w chwili zwalniania przycisku.

Różnica niby znikoma, jednak w tym miejscu

warto wspomnieć

o problemie, który

dotyczy wszyst−

kich układów bez

wyjątku. Powstaje

mianowicie pyta−

nie, co ma się dziać

i co się będzie dzia−

ło, jeśli jednocze−

śnie zostaną naci−

śnięte dwa przyci−

ski lub więcej.

Choć general−

nie zarówno w ze−

spole przerzutni−

ków D, jak i latch

Rys. 5

Rys. 6

Co będzie się działo, gdy w układzie zosta−

ną wykorzystane przyciski, których styk drga

po zwolnieniu? Co prawda typowy okres drgań

styków jest rzędu milisekundy, jednak czy moż−

na wykluczyć sytuację, że po naciśnięciu lub

zwolnieniu zbocza nie będą ostre, a zamiast

nich pojawi się “paczka śmieci” – przebieg za−

kłócający o przypadkowych (dużych) częstotli−

wościach i znacznych amplitudach? Czy coś ta−

kiego nie wystąpi po dłuższym czasie użytko−

wania, gdy styk będzie zużyty?

Budując jeden model dla własnych celów

można pominąć taką ewentualność i pozostać

przy prostej konfiguracji z rysunku 5, jednak

gdyby układ miał zostać zaprezentowany jako

projekt i wzór do naśladowania, wypadałoby

uwzględnić taki najgorszy przypadek i zmodyfi−

kować obwody wytwarzające sygnał zegarowy.

Rys. 7

rysunku 7

Fot. 13 Witold Krzak

Fot. 14 Piotr Auguścik

Fot. 15 Mariusz Wesołowski

Fot. 16 Sławomir Welcer

Elektronika dla Wszystkich

Szkoła Konstruktorów

Fot. 17 Paweł Korejwo

Fot. 18 Arkadiusz Antoniak

Fot. 19 Radosław Koppel

Fot. 20 Radosław Koppel

końcowy efekt jest ten sam, wspomniane różni−

ce mają wpływ na działanie układu w trakcie

naciskania przycisków . W przypadku przerzut−

nika latch, sterowanego poziomem wysokim,

stan końcowy wyjść będzie taki, jaki był stan

wejść D w momencie zwalniania ostatniego

z naciśniętych przycisków. Jest prawie niemoż−

liwe, by przyciski zostały zwolnione idealnie

w tej samej chwili, a już różnica kilkunastu na−

nosekund wystarczy, by stan wysoki pojawił się

tylko na jednym wyjściu (pod warunkiem, że

stromość zboczy będzie duża – przy łagodnych

zboczach mogą się pojawić dodatkowe proble−

my). Natomiast podczas naciskania kilku przy−

cisków jednocześnie, na kilku wyjściach może

się pojawić stan aktywny .

W przypadku przerzutników D wyzwala−

nych zboczem uaktywnienie kilku wyjść naraz

jest praktycznie niemożliwe, ponieważ odpo−

wiednie przyciski musiałyby zostać naciśnięte

idealnie w tej samej chwili z dokładnością do

kilkunastu nanosekund.

Uff! Ktoś może stwierdzi, że dzielę włos na

czworo i czepiam się szczegółów. Niestety, przy

tego typu układach nie uciekniemy od subtelno−

ści związanymi z poziomami i nanosekundowy−

mi opóźnieniami. Niektórzy koledzy, którzy nie

wgłębiali się w takie szczegóły, szczerze przy−

znali, iż niektóre reakcje układu są dla nich nie−

przeniknioną zagadką. Proszę bardzo – to są

właśnie przyczyny dziwnych reakcji układów

cyfrowych.

Nie czepiam się więc, chciałbym natomiast

jeszcze raz serdecznie pochwalić wszystkich

tych, którzy wzięli swoje układy “pod lupę”

i przeanalizowali przebiegi w krytycznych mo−

mentach, podczas naciskania i zwalniania przy−

cisków oraz uwzględnili fakt, że styki mogą

drgać. Pozostałych uczulam na te z pozoru

drobne szczegóły, które w końcu de−

cydują o praktycznej wartości ukła−

du. Gratuluję też wszystkim uczest−

nikom, którzy pomyśleli o tym, co

będzie się dziać po włączeniu zasi−

lania i wprowadzili obwody włącza−

jące zawsze ten sam kanał.

Przypominam także, iż działanie układu

w warunkach laboratoryjnych nie jest dowodem,

że układ będzie prawidłowo działał w innych,

gorszych. I to właśnie jest prawdziwa praktyka

konstruktora. Jego zadaniem nie jest sklecenie

byle jakiego układu, który będzie działał jako ta−

ko. Dobry konstruktor powinien uwzględnić

wpływ temperatury, drgań styków, starzenia ele−

mentów, ewentualnych zakłóceń oraz szereg in−

nych czynników. Kiedyś w cyklu o “cyfrówce”

pisałem, że dobry elektronik ma “oscyloskop

w oku” i potrafi na kartce papieru przeanalizo−

wać problem nanosekundowych opóźnień i in−

nych pułapek. Szkoła Konstruktorów ma za za−

danie uczulać Was na te istotne sprawy.

A jeśli chodzi o jednoczesne naciskanie

przycisków, niektórzy założyli, że stan aktywny

powinien pojawić się tylko na jednym wyjściu

i należy za wszelką cenę wyeliminować możli−

wość ustawienia kilku przerzutników jednocze−

śnie. Inni uznali, że nie tylko można dopuścić

taką możliwość, ale wręcz jest to cecha pożąda−

na − w zespole klasycznych isostatów zależnych

też można przy odrobinie wprawy wcisnąć kil−

ka przycisków jednocześnie. Nie oceniam, kto

ma rację, bo w treści zadania nie postawiłem

wyraźnego warunku w tym zakresie. W każdym

razie gratuluję wszystkim uczestnikom, którzy

niezależnie od końcowych wniosków, uwzglę−

dnili i rozważyli problem jednoczesnego wci−

skania przycisków!

Oczywiście, jeśli układ miałby współpracować

z kluczami z kostki 4053, włączenie kilku kluczy

naraz jest nie tylko niepotrzebne, ale wręcz nie−

możliwe. Ogólnie biorąc, jeśli ma to być zestaw

przycisków zależnych, możliwość włączenia kil−

ku sekcji naraz jest niepotrzebna, a w niektórych

przypadkach wręcz niedozwolona.

Nie oceniając układów pod tym względem za−

prezentuję kilka dalszych koncepcji. Gdyby ktoś

chciał wykonać tego rodzaju układ, wybierze so−

bie właściwy wariant. W razie potrzeby przeana−

lizuje sam, czy takie działanie mu odpowiada.

Rysunek 8 pokazuje prosty przykład wy−

korzystania kostki 4042, zawierającej cztery

przerzutniki latch – jest to rozwiązanie Bar−

tłomieja Radzika z Ostrowca Św. Fotogra−

fia 22 prezentuje model. Bartek prawidłowo

zaprojektował obwód zegarowy dając dwu−

Rys. 10

Rys. 8

Rys. 9

Fot. 21 Radosław Koppel

Fot. 22 Bartłomiej Radzik

Fot. 23 Dariusz Drelicharz

Fot. 24 Grzegorz Kaczmarek

Elektronika dla Wszystkich

Szkoła Konstruktorów

Fot. 25 Bartłomiej Śliwiński

Fot. 26 Piotr Oracz

Fot. 27 Piotr Wcisło

Fot. 28 Marek Grzeszyk

tranzystorowy uniwibrator. W swym liście

zaprezentował też inne pomysły, na przykład

wykorzystanie różnych przerzutników, MO−

SFET−ów i kondensatorów o małej upływno−

ści oraz zatrzasków w postaci buforów nieod−

wracających.

Na fotografiach 23, 24 można zobaczyć

układy, które wykonali Dariusz Drelicharz

z Przemyśla, Grzegorz Kaczmarek z Opola .

Starannie wykonany model z fotografii 25 wy−

kona ł Bartłomiej Śliwiński z Łodzi. Obok ko−

stki 4042 wykorzystał też 4093 do budowy uni−

wibratora i akustycznego sygnalizatora naci−

śnięcia klawisza. Rysunek 9 pokazuje kluczo−

wy fragment układu.

Cztery wymienione modele zrealizowane

zostały na bazie układu CMOS 4042. Jeden

z kolegów, Piotr Oracz z Jastrzębia Zdroju

w roli zespołu przerzutników latch wykorzy−

stał kostkę 4029 – znany i chętnie stosowany

licznik rewersyjny i jego wejście PE (nóżka

1). Trzech uczestników: Piotr Wcisło z miej−

scowości Piasek, Marek Grzeszyk ze Stargar−

du Szczecińskiego i Krzysztof Rudnicki

z Legnicy, wybrało układ 74573 (ściślej

74HC573 lub 74HCT573), który umożliwia

bezproblemową realizację przełącznika

ośmiokanałowego – ich układy pokazane są na

fotografiach 26...29 , a schemat Krzy−

sztofa Rudnickiego na rysunku 10 .

To były układy z zespołem przerzutni−

ków latch. Następne, również zrealizowa−

ne według rysunku 7, zawierają przerzut−

niki D. Modele Michała Pasiecznika ze

Świdnicy Śl., Bartosza Reichela z Sopo−

tu oraz Przemysława Gąsiora z Gorlic

( fotografie 30...32) zawierają kostki

4013 – schemat Michała pokazany jest na

rysunku 11 (porównajcie ten schemat

z rysunkami 4 i 6). Przemek wykonał dwa

modele – drugi ( fot. 33 ) oparty jest na

układzie 4515 – dekoderze z czterobito−

wym latchem na wejściu. Wszystkie jego

układy mają obwody odkłócające.

Piotr Czarkowski z Rumii, Jarosław

Chudoba z Gorzowa Wlkp. oraz Krzysztof

Nytko z Tarnowa wybrali kostkę 74574, za−

wierającą 8 przerzutników D. Prosta aplikacja

Krzysztofa pokazana jest na rysunku 12 .

Układ działa, ale w razie potrzeby można do−

dać obwód kształtowania sygnału CLK.

Jarosław Chudoba oraz Krzysztof Nytko

dodali dekodery i wskaźnik siedmiosegmento−

wy, wyświetlający numer włączonego kanału.

Modele (w tym dwa układy Krzysztofa zmonto−

wane na jednej płytce) można zobaczyć na fo−

tografiach 34...36.

Inne rozwiązania

Dariusz Bobrowski z Tarnowa przysłał model

ze specjalizowaną kostką SN94041 – patrz fo−

tografia 37 . Tomasz Sapletta z Donimierza

oraz Maciej Gębala z Wilkowic zrealizowali

swoje układy w oparciu o kostkę 4017 oraz

oscylator – patrz fotografie 38 i 39 . Schemat

układu Tomka można zobaczyć na rysunku 13 .

W spoczynku oscylator IC1B nie pracuje. Do−

tknięcie palcem “nieaktywnego” sensora włą−

czy oscylator i licznik będzie zmieniał stan

wyjść, aż na dotkniętym czujniku pojawi się

stan wysoki, co zakończy zliczanie, a licznik

pozostanie w tym nowym stanie. Bez więk−

szego problemu można zwiększyć liczbę wyjść,

dodajac kolejne kostki 4017.

Rys. 13

Rys. 11

Rys. 12

Koledzy Marcin Wiązania z Gacek (model

na fotografii 40 ) oraz Krzysztof Nytko z Tarno−

wa (fot. 36) wykorzystują tzw. enkoder prioryte−

towy. Jest to niejako odwrotność dekodera − po−

jawienie się stanu aktywnego na jednym z ośmiu

wejść powoduje pojawienie się na wyjściu binar−

nego adresu tego czynnego wejścia oraz sygnału

strobującego. Marcin zaproponował też trzy inne

schematy. Schemat drugiego układu Krzysztofa

zamieszczony jest na rysunku 14 (na schemacie

i w układzie brak rezystora przy wejściu R kost−

ki 4099 – nóżka ta “wisi w powietrzu”). Układ

można wykorzystać bezpośrednio do współpra−

cy z kostką 4052 a nawet 4051.

Fot. 29 Krzysztof Rudnicki

Fot. 30 Michał Pasiecznik

Fot. 31 Bartosz Reichel

Fot. 32 Przemysław Gąsior

Elektronika dla Wszystkich

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: