Kojata.pdf

Kojata

Był pewnego czasu król nazwiskiem Kojata, który miał brodę aż do kolan, a był

królem potężnym, posiadał bogactw co niemiara. Pałace jego błyszczały od srebra i

złota, jednak czuł się nieszczęśliwym, bo mu Pan Bóg nie dał potomstwa.

Zdarzyło się raz, że Kojata postanowił objeżdżać kraje swoje. Pożegnawszy się tedy

z królową, puścił się w podróż i po roku dopiero zaczął z powrotem zmierzać ku

domowi.

Pewnego dnia upał był nieznośny, zdawało się, że żywy ogień pada z nieba na

ziemię. Rozkazał więc król swoim dworzanom rozbić namioty i pod nimi chciał czekać

na wieczorny chłód.

Wtem mu się pić zachciało, a nigdzie kropli wody znaleźć nie było można.

Spragniony i zniecierpliwiony Kojata sam wsiadł na konia i szukał zdroju w

okolicy. Ledwie co kilka staj ujechał, postrzegł studzienkę pełną kryształowej wody.

Na wierzchu pływał puchar złoty. Kojata sięgnął co tchu po niego, ale o cuda! Ilekroć

miał go już, już uchwycić, puchar wymykał mu się spod ręki, pluskał jak rybka,

zanurzał się pod wodę, znowu wypływał i znowu znikał.

"Nie dam ja z siebie żartować!" pomyślał król Kojata, położył się jak długi przed

studnią, przytknął usta do wody i pił sobie po prostu, nie zważając na to, że długa jego

broda zanurzyła się w studni.

Napiwszy się wody, chce wstawać, a tu nie można, bo go ktoś w wodzie silnie

trzyma za brodę.

- Kto tam? Puszczaj! - wrzasnął król obrażony, ale miast odpowiedzieć, pokazała

się tylko twarz straszliwa spod wody! Dwoje zielonych oczu tkwiło głęboko w głowie,

w brodzie królewskiej topiły się dwa orle szpony, a usta wykrzywione śmiechem

szyderskim przemówiły chrapliwie te słowa:

- Daremnie wydzierasz mi się, o królu! Nie puszczę ja ciebie pierwej, póki mi nie

przysięgniesz, że dostanę z twego domu, o czym ty wcale nie wiesz.

Król Kojata pomyślał sobie: "Nie może to być rzecz wielkiej wagi, kiedy o niej nie

wiem!" - i przyrzekł ją poczwarze.

W tej chwili uczuł się wolnym i usłyszał te słowa:

- Jeżeli złamiesz przysięgę, biada ci, biada!

Potem podniósł się z ziemi, otrząsnął wodę z brody, jak kaczka kiedy się zanurzy i

strzepie, wsiadł na konia i ruszył dalej.

Nie pamiętam, jak tam długo jeszcze podróżował, ale gdy dojeżdżał do stołecznego

swego miasta, wyszedł lud cały naprzeciw niego z okrzykiem radości. Na progu

pałacowym przywitała go piękna królowa, trzymając małe dziecię na ręku.

Kojata zbladł jak płótno, zwiesił głowę na piersi i wyrzekł smętnym głosem:

- Więc to dziecię moje, o którym nie wiedziałem!

I dwie duże łzy spłynęły na siwą jego brodę, a lud cały zdumiał się niezmiernie, ale

nikt nie śmiał pytać się o przyczynę smutku. Nikt też nie dociekał tajemnicy króla,

chociaż wszyscy widzieli, że ma jakiegoś robaka w sercu, który go toczy i gryzie. Dni

schodziły mu na niepokoju, nocą sen mu z powiek uciekał.

Tak minęło miesięcy i lat niemało. Królewicz Milan tymczasem wyrósł już na

chłopca i był najpiękniejszym z młodzieży, a król Kojata zapomniał zupełnie o owym

zdarzeniu przy studni. Ale był ktoś, kto lepiej o tym pamiętał! Zdarzyło się, że

królewicz wyjechał pewnego dnia na polowanie. Ścigając ranionego zwierza, oddalił

się od reszty myśliwych. Był sam w miejscu najdzikszym; wokoło niego drzewa

rosochate i cisza głęboka! Naraz coś mu nad głową między liściem szeleścić poczęło i

wnet ukazał się pomiędzy gałęziami jakiś staruszek dziwaczny i zlazł na ziemię. Broda

jego i oczy zapadłe były zielone.

- Witam cię, królewiczu Milanie - rzekł dziadek - dosyć długo czekałem na ciebie,

przecieś mnie w końcu nawiedził! - Ktoś ty, starcze? - zapytał królewicz.

- O tym potem! Teraz słuchaj, co ci powiem. Pozdrów ode mnie twego ojca, króla

Kojatę, i przypomnij mu o długu, który już dawno miał mi być wypłacony. Wkrótce się

znowu zobaczymy!

To mówiąc, zniknął dziwaczny staruszek, a królewicz zdumiony wrócił do domu i

opowiedział ojcu całe to zdarzenie. Król Kojata, słysząc o starcu z zielonymi oczami,

pobladł jak płótno i zawołał boleśnie:

- O biada ci, biada! synu ukochany, królewiczu Milanie! Wkrótce trzeba nam się

będzie rozłączyć!

Tutaj odkrył ze łzami okropną swoją tajemnicę i przysięgę, którą złożył przed laty.

- Nie płacz, mój ojcze! - rzekł wesoło królewicz - nie taki to diabeł czarny, jak go

zwykle malują! Każ mi no okulbaczyć konia cisawego, a dam sobie radę na świecie.

Gdybym jednak po siedmiu tygodniach i po siedmiu dniach nie powrócił, to mnie już

na tej ziemi nie zobaczysz.

Przygotowano wnet wszystko do odjazdu Milana. Król ojciec dał mu złote

strzemiona, miecz stalowy i błogosławieństwo swoje. Królowa matka zawiesiła mu na

szyi krzyż złoty i przeżegnała po trzykroć. Królewicz Milan puścił się wreszcie w

podróż.

Jechał bez ustanku, jeden dzień, drugi i trzeci, a gdy słońce po raz czwarty z góry

się spuściło, stanął nad przestronnym jeziorem. Podjechał bliżej królewicz Milan.

Oto trzydzieści szarych kaczek pływa i kąpie się między trawą i krzakami. A

trzydzieści koszulek leży na brzegu. Wziął jedną koszulkę i czekał, co się dalej stanie.

Kaczki tymczasem nurzają się i strzepują skrzydełkami, igrają z falami i kąpią się

do woli, a potem dwadzieścia i dziewięć wypłynęło na brzeg, skłoniło się ku ziemi i

wszystkie zmieniły się w przecudne dziewice, wszystkie wdziały na siebie koszulki i

zniknęły! Tylko trzydziesta została w wodzie. Krąży nad brzegiem, żałośnie

wyrzekając, wyciąga szyjkę do góry, wzlatuje i spada, aż jej się Milanowi żal zrobiło!

Wyszedł więc z ukrycia, a kaczka ozwała się do niego ludzkim głosem:

- Królewiczu Milanie, oddaj mi moją koszulkę, a nie pożałujesz tego!

Wysłuchał Milan tej prośby i położył koszulę na trawie. W tej chwili stanęła przed

nim dziewica tak piękna, jakiej nie masz pod słońcem, ani w powieściach, ani w

gadkach cudownych.

Zarumieniona podała mu rękę i rzekła:

- Dzięki ci królewiczu Milanie, żeś mojej prośby wysłuchał. Nie pożałujesz tego,

powtarzam, bo ja jestem córką czarnoksiężnika Czernucha. Imię moje Welena. Jest

nas sióstr trzydzieści, a ojciec nasz panuje w królestwie podziemnym, nad tysiącami

zamków i pałaców przepysznych. Już od dawna oczekuje ciebie i gniewa się, że tak

długo nie przybywasz! Ale bądź spokojny, królewiczu, i słuchaj mojej rady. Skoro

staniesz przed ojcem Czernuchem, królem krajów podziemnych, padnij na kolana i

czołgaj się ku niemu. Chociażby zgrzytał zębami i tupał nogą o ziemię, nie zważaj na to

królewiczu. A teraz za mną, hop! hop!

To rzekłszy, strzepnęła nóżką i wraz z Milanem zapadła się w ziemię.

W królestwie podziemnym stał pałac zbudowany z węgli pałających i oświecał

ciemnice, jak słońce oświeca ziemię naszą. Był to pałac czarnoksiężnika Czernucha.

Królewicz Milan śmiało wszedł do niego.

Czernuch siedział na tronie ognistym. Czoło zdobiła mu świetna korona, a oczy

iskrzyły się jak dwa szmaragdy. Skoro go Milan zobaczył, upadł na kolana i czołgał się

ku niemu.

Czarnoksiężnik tupnął nogami i zawył, aż podwaliny pałacu zadrżały. Ale

królewicz, pamiętny słów Weleny, czołgał się coraz bliżej, złożywszy ręce na piersiach.

Zaśmiał się Czernuch serdecznie.

- Wygrałeś hultaju, przyprowadzając mnie do śmiechu - zawołał - inaczej byś

zginął niemylnie. A więc zgoda między nami. Za opieszałość twoją w przybyciu

wykonasz mi trzy zadane roboty! Najprzód wybudujesz nocy dzisiejszej pałac z

marmuru; okna w ścianach mają być kryształowe, a dach złoty. Jeżeli mi taki pałac

wystawisz, to dobrze, a nie - to się pożegnaj z głową.

Czarnoksiężnik skinął ręką, dwóch służących przyskoczyło, wzięło Milana pod ręce

i wyprowadzono go do przepysznego pokoju, w którym stało łóżko dlań

przygotowane. Na próżno jednak nęciło go miękkim puchem. On zdrów jak ryba, a

jutro ma umrzeć, więc pewnie ostatniej nocy przed śmiercią nie zaśnie! Smutnymi

myślami zajęty siedział Milan przy oknie. Wtem nadleciała mała pszczółka i brzęcząc

skrzydełkami po szybach wołała bez ustanku:

- Wpuść mnie! Wpuść mnie!

Milan otworzył okno, a pszczółka zamieniła się w tej chwili w piękną Welenę i

rzekła:

- Witam cię, królewiczu! Ale czemuż to tak smutno?

- Jutro mam umrzeć z ręki twego ojca - odpowiedział królewicz.

- Nie umrzesz, przysięgam! Jutro przed świtem stanie pałac gotowy, a ty chodź z

siekierą dokoła, jak gdybyś coś jeszcze poprawiał!

Sam Czernuch zdumiał się nad pięknością budowy.

- Doskonały z ciebie cieśla - mówi do Milana - aleś się musiał piorunem zwijać tej

nocy. Na tym się jednak nie skończy, mój bracie! Mam ja w domu trzydzieści córek.

Jutro staną wszystkie przed tobą w rzędzie, a ty powiesz mi, która z nich najmłodsza,

Welena. Trzy razy wolno ci każdą obejrzeć. Jeśli zgadniesz, to dobrze - jeżeli nie, to

pożegnasz się z głową.

Milan roześmiał się w duszy, powrócił do swego pokoju i myślał sobie: "Teraz toś

mi się na tęgi koncept wysadził, panie Czernuchu! Ja bym nie miał mojej Weleny

poznać?... hm! hm!"

- Któż wie, czy poznałbyś ją bez mojej pomocy? - rzekła pszczółka, wlatując znowu

do pokoju. - Jest nas sióstr trzydzieści, a wszystkieśmy sobie podobne jak dwie krople

wody! Lecz słuchaj! Na moim czole usiądzie muszka i po tym mnie poznasz. Bywaj

zdrów, królewiczu!

Nazajutrz zawołano Milana. Trzydzieści dziewic w bieli stało już rzędem ze

spuszczonymi ku ziemi oczyma. Czernuch siedział na stronie, złośliwie się

uśmiechając, a królewicz, przeszedłszy raz rząd cały, zbladł, bo muszki na żadnym

czole nie było!

Szmer głuchy i ciche śmiechy rozległy się dokoła. Wtem usiadła maleńka jak

maczek muszka na skroni, żywym ogniem płonącej. Co tchu schwycił Milan dziewicę

za rękę i zawołał:

- To jest Welena, najmłodsza twoja córka!

- Hm, hm! Tu mi jakaś baba bruździ - rzekł Czernuch zagniewany. - Bo gdzie

diabeł nie może, tam babę pośle! Ale baby mają długie włosy, a rozum krótki! Złapię

ja ciebie, ptaszku, poczekaj! Za trzy godziny staniesz znowu przede mną. Wtedy zapalę

słomkę, a pierwej niż się do końca dotli, masz uszyć parę butów. Jeżeli je uszyjesz, to

ci powiem: "tęgi szewc z ciebie!" - a jak nie, to się inaczej rozmówimy.

Powróciwszy do swego pokoju, chodził Milan szerokim krokiem i marszczył czoło,

aż mu się brwi ze sobą stykały.

- Ja, syn królewski, mam buty szyć!... Nie, nigdy! Nigdy tak rodu mego nie

splamię!

Kiedy tak Milan do siebie przemawiał, wleciała piękna Welena przez okno.

- Więc cóż myślisz robić? - zapytała go z niespokojnością.

- Umrzeć wolę z ręki tego łotra, a szyć butów nie będę

- Nie, mój miły, ty umrzeć nie możesz, bo i ja bym wtedy umarła - rzekła Welena. -

Albo więc przełam twój upór, albo się ratuj ucieczką.

To mówiąc plunęła na okno, a ślina przymarzła do szyby. Po czym wyprowadziła

Milana z pokoju, zatrzasnęła drzwi na rygle i przybywszy na miejsce, kędy się w ziemię

zapadli, wyrzekła:

- Hop! Hop!

I znów przed nimi było przestronne jezioro, z kwiecistymi brzegami, na których

pasł się jeszcze koń królewicza. Ledwo zoczył pana swego, zarżał radośnie, przyklęknął

do wsiadania i wnet popędził z Milanem i Weleną na wyskok. Tymczasem Czernuch

czeka i czeka na królewicza, a jego jak nie masz, tak nie masz! Wysyła tedy swych

dworzan po niego. Dworzanie, przybywszy do drzwi zamkniętych, pukają, a ślina

przymarznięta do szyby odpowiada:

- Zaraz przyjdę!

Rozgniewany tym do żywego czarnoksiężnik wrzasnął:

- Czy on mnie myśli na dudka wystrychnąć! Wyłamcie drzwi i tu mi go

przywleczcie!

W mgnieniu oka wyleciały drzwi podważone, a ślina w głos się roześmiała.

Czernuch ledwo nie pękł ze złości, postrzegłszy próżną komnatę i wydał rozkazy do

pogoni.

Cały regiment złych duchów rozbiegł się wszystkimi drogami.

Wtem szepnęła Welena na ucho Milanowi:

- Słyszę ja z dala tętent kopyt końskich!

Milan zeskoczył z konia, przyłożył ucho do ziemi i rzekł:

- Prawda! Gonią nas, gonią, i są już tuż za nami!

Natenczas Welena, mruknąwszy kilka słów tajemniczych, zmieniła się w rzekę.

Milana zamieniła w most żelazny, a konia w kruka. Gdy pogoń dotarła do mostu,

stanęła nagle jak wryta, bo dalej tropu nie było, a za mostem trzy drogi, na trzy się

strony krzyżują. Co tu począć? Trudna rada, trzeba z niczym powrócić.

Czernuch wołał już z daleka do powracających:

- Półgłówki! Oszukano was, ten most i owa rzeka to byli oni sami. Dalej za nimi na

nowo albo was ukamienować każę! W tej samej chwili szepnęła piękna Welena

Milanowi:

- Słyszę tętent końskich kopyt!

Milan zeskoczył z konia, przyłożył ucho do ziemi i rzekł:

- Gonią nas i są już tuż za nami!

Bez zwłoki więc zamieniła Welena siebie, Milana i konia w gęstą i ponurą knieję, z

tysiącem krętych ścieżek. W niej zdało się ścigającym, jak gdyby przed sobą widzieli

dwóch jeźdźców, a goniąc za nimi, tak się zbłąkali na bezdrożach, że powrócili na

miejsce, kędy się schodzi do podziemnych krain Czernucha. Wtedy dopiero knieja,

ścieżki i jeźdźcy jak sen przed nimi zginęli.

Sam Czernuch wsiadł tedy na swego karosza, a Welena szepnęła znowu drżącym

głosem:

- Biada nam! Czernuch, mój ojciec, nas goni! Ale przy pierwszym kościele kończy

się jego władza i potęga. Podaj więc krzyż twój, Milanie!

Posłuszny królewicz oddał swój złoty krzyżyk, który mu matka królowa na piersi

zawiesiła. Ledwo go ręką dotknęła Welena, zamieniła siebie w klasztor, Milana w

mnicha, a konia w dzwonnicę.

Szczęściem, że się pospieszyła. Bo już Czernuch stał przed klasztorem.

- Czy nie widziałeś tu ojcze dwóch jeźdźców uciekających? - zapytał się mnicha.

- Właśnie wyruszył od nas z popasu królewicz Milan i piękna Welena i kazali cię

uprzejmie pozdrowić! - odpowiedział zapytany.

- Niech sobie jadą na złamanie karku! - wrzasnął Czernuch zsiniały od gniewu,

powrócił z kwitkiem do domu i dostał ze zmartwienia żółtaczki.

Milan zaś i piękna Welena zdążyli bezpiecznie do stołecznego miasta króla Kojaty,

który im wkrótce sute wyprawił wesele. Zaproszono na nie wielu zacnych gości,

między innymi mnie także. Bawiliśmy się wszyscy wybornie; piwa, miodu, wina było

do zbytku, a jednak nikt nie lał za kołnierz!

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: