81.pdf

Europejska Agencja Bezpiecze stwa i Zdrowia w Pracy

Ocena ryzyka zawodowego – sposób na zdrowe i bezpieczne miejsce pracy

Dlaczego nale y

przeprowadza ocen

ryzyka zawodowego?

Co kilka minut kto w UE

umiera z przyczyn

zwi zanych z wykonywan

prac . Co roku setki tysi cy

pracowników odnosz urazy

w miejscu pracy, przebywaj

na zwolnieniach lekarskich,

by upora si ze stresem,

przeci eniem prac ,

dolegliwo ciami mi niowo-

-szkieletowymi b d innymi

dolegliwo ciami zwi zanymi

z prac . Wypadki i choroby

zawodowe wi si nie

tylko z kosztami ludzkimi

ponoszonymi przez pracowników i ich rodziny, obci aj tak e systemy opieki

zdrowotnej i wpływaj na wydajno przedsi biorstw.

Jak ocenia ryzyko?

W wi kszo ci przedsi biorstw powinno sprawdzi si proste pi cioetapowe

podej cie do oceny ryzyka 4 . Istniej jednak inne metody, równie skuteczne,

szczególnie w przypadku wyst powania bardziej zło onych okoliczno ci

i wy szego poziomu ryzyka.

Pi cioetapowe podej cie do oceny ryzyka

Etap 1. Ustalenie zagro e i wskazanie osób zagro onych

Pami taj: zagro eniem mo e by wszystko –

materiały, urz dzenia,

metody pracy lub stosowane praktyki –

wszystko, co mo e spowodowa wypadek lub chorob .

Kilka wskazówek pomocnych w ustaleniu istotnych zagro e :

■ obejrzyj dokładnie miejsce pracy, głównie pod k tem wyst powania

ewentualnych zagro e ;

■ porozmawiaj z pracownikami lub ich przedstawicielami o problemach,

z którymi si zetkn li podczas pracy;

■ rozwa długofalowe zagro enia dla zdrowia pracowników, np. wysoki poziom

hałasu lub działanie substancji szkodliwych, a tak e bardziej zło one lub

mniej oczywiste rodzaje zagro e , np. czynniki psychospołeczne lub

zwi zane z organizacj pracy;

■ zapoznaj si z zakładow dokumentacj dotycz c wypadków i chorób

zawodowych;

■ postaraj si o informacje z innych ródeł, takich jak:

– instrukcje obsługi lub karty charakterystyk dostarczane przez producentów

i dostawców,

– witryny internetowe po wi cone bezpiecze stwu i higienie pracy,

– organy krajowe, stowarzyszenia bran owe lub zwi zki zawodowe,

– regulacje prawne i normy techniczne.

W przypadku ka dego zagro enia istotne jest jednoznaczne okre lenie, kto

mo e zosta poszkodowany. Pomo e to w ustaleniu najlepszego sposobu

zarz dzania ryzykiem. Nie chodzi tu o sporz dzenie pełnej listy imiennej, lecz

o wskazanie grup osób. Mog to by na przykład „osoby pracuj ce w magazynie”

lub „przechodnie”. Zagro enie mo e tak e dotyczy osób sprz taj cych,

kontrahentów i osób postronnych.

Ocena ryzyka zawodowego jest podstaw skutecznego zarz dzania

bezpiecze stwem i higien pracy, a tak e sposobem na ograniczenie liczby

wypadków zwi zanych z prac i zapadalno ci na choroby zawodowe. Je eli

przeprowadzi si j prawidłowo, mo e podnie poziom bezpiecze stwa

i ochrony zdrowia w miejscu pracy – oraz wpłyn na popraw wyników

przedsi biorstwa.

Co to jest ocena ryzyka zawodowego?

Ocena ryzyka zawodowego jest to proces szacowania i wyznaczania

dopuszczalno ci ryzyka, jakie dla zdrowia i bezpiecze stwa pracowników

wynika z zagro e w miejscu pracy. Polega na systematycznym badaniu

wszelkich aspektów pracy i analizie:

■ ewentualnych przyczyn urazów lub chorób,

■ sposobów likwidacji zagro e , a je eli nie jest to mo liwe,

■ rodków zapobiegawczych lub rodków ochrony, które s lub powinny zosta

wprowadzone w celu kontrolowania ryzyka 1 .

Pracodawcy maj obowi zek zapewnienia pracownikom bezpiecze stwa

i ochrony zdrowia we wszystkich aspektach zwi zanych z prac , a tak e

przeprowadzania oceny ryzyka zawodowego. Dyrektywa ramowa UE 2 podkre la

kluczow rol oceny ryzyka i ustanawia podstawowe przepisy, do których musi

stosowa si ka dy pracodawca. Pa stwa członkowskie maj jednak prawo

uchwala bardziej rygorystyczne przepisy chroni ce ich pracowników (nale y

sprawdzi konkretne przepisy prawa w danym pa stwie) 3 .

Szczególn uwag nale y zwróci na kwesti płci 5 oraz na grupy pracowników,

którzy mog by nara eni na podwy szone ryzyko lub maj szczególne

potrzeby (zob. poni ej). W ka dym przypadku istotne jest okre lenie

ewentualnego zagro enia dla zdrowia okre lonych osób, tj. rodzaju urazu lub

choroby zawodowej.

1 Wskazówki dotycz ce oceny ryzyka w miejscu pracy, Urz d Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, Luksemburg 1996.

2 Dyrektywa Rady 89/391/EWG z dnia 12 czerwca 1989 r. w sprawie wprowadzenia rodków w celu poprawy bezpiecze stwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy.

3 Polska: http://osha.europa.eu/topics/riskassessment .

4 Niezale nie od tego, czy proces oceny ryzyka w danym pa stwie dzieli si na wi cej czy mniej etapów, a nawet wówczas, gdy niektóre z pi ciu etapów s odmienne,

podstawowe zasady powinny by takie same.

5 „Fakty” 43, Płe pracowników a ocena zagro e , http://osha.europa.eu/publications/factsheets .

ZDROWE I BEZPIECZNE

MIEJSCE PRACY

DOBRE DLA CIEBIE

DOBRE DLA FIRMY

http://hw.osha.europa.eu

FACTS 81

Na wi ksze ryzyko mog by nara eni:

■ pracownicy niepełnosprawni,

■ pracownicy migruj cy,

■ młodzi i starsi pracownicy,

■ kobiety ci arne i matki karmi ce piersi ,

■ pracownicy nieprzeszkoleni lub niedo wiadczeni,

■ konserwatorzy maszyn i urz dze ,

■ pracownicy z obni on odporno ci ,

■ pracownicy w danej chwili cierpi cy na takie schorzenia, jak zapalenie

oskrzeli itp.,

■ pracownicy przyjmuj cy leki, które mog zwi ksza ich podatno na

urazy.

■ stosowanie nowych rozwi za naukowo-technicznych,

■ stałe podnoszenie poziomu ochrony.

Etap 4. Podj cie działania

Nast pny etap to wprowadzenie rodków zapobiegawczych i rodków ochrony.

Istotne jest wł czenie w ten proces pracowników i ich przedstawicieli.

Elementem skutecznej realizacji przedsi wzi jest opracowanie planu,

w którym nale y okre li :

■ rodki, jakie maj zosta wdro one,

■ zakresy odpowiedzialno ci i terminy realizacji,

■ przewidywany termin zako czenia.

Etap 2. Ocena rodzajów ryzyka i uporz dkowanie ich według wa no ci

Działania na rzecz eliminowania ryzyka lub zapobiegania mu nale y traktowa

priorytetowo.

Pami taj: ryzyko to małe lub du e

prawdopodobie stwo, e kto mo e zosta

poszkodowany w wyniku nara enia.

Etap 5. Monitorowanie i przegl d

Regularne monitorowanie, którego nie mo na zaniedba , ma na celu

zapewnienie, by rodki zapobiegawcze i rodki ochrony zostały wprowadzone

i by były skuteczne, a tak e umo liwienie zidentyfikowania nowych

problemów.

Kolejny etap to ocena ryzyka wynikaj cego z ka dego rodzaju zagro enia.

Mo na j przeprowadzi , analizuj c:

■ prawdopodobie stwo, e dane zagro enie spowoduje okre lone skutki,

np. obra enia,

■ stopie ci ko ci przewidywanych skutków,

■ cz stotliwo nara enia i liczebno grup nara onych pracowników.

Kolejny etap to ocena ryzyka wynikaj cego z ka dego rodzaju zagro enia.

Ocena ryzyka musi by poddawana regularnemu przegl dowi, w zale no ci

od poziomu ryzyka i stopnia prawdopodobnych zmian w działalno ci oraz ze

wzgl du na ustalenia dochodzenia w zwi zku z wypadkiem lub sytuacj

gro c wypadkiem 6 . Ocena ryzyka nie jest czynno ci jednorazow .

W przypadku wielu zagro e lub rodzajów prowadzonej działalno ci

wystarczaj cy mo e si okaza prosty proces oszacowania ryzyka, oparty na

ocenie sytuacji i niewymagaj cy adnych specjalistycznych umiej tno ci czy

skomplikowanych technik. Dotyczy to działalno ci zwi zanej z małym ryzykiem

lub ze stanowiskami pracy, na których ryzyko jest dobrze znane lub łatwe do

ustalenia, a tak e przypadków łatwego dost pu do rodków kontroli.

Prawdopodobnie b dzie si to odnosi do wi kszo ci małych i rednich

przedsi biorstw (M P). Rodzaje ryzyka nale y nast pnie uporz dkowa według

wa no ci i w tej kolejno ci zaj si nimi.

Dokumentacja oceny ryzyka

Dokumentacja oceny ryzyka, któr nale y prowadzi , stanowi podstaw :

■ informacji przekazywanych osobom zainteresowanym,

■ kontroli wprowadzania niezb dnych rodków,

■ materiału dowodowego przedkładanego organom nadzoru,

■ korekty, w razie zaistnienia zmian.

Zalecane jest, aby w ewidencji znalazły si wyczerpuj ce dane na temat:

■ osoby (osób) dokonuj cej(ych) oceny (nazwisko i stanowisko),

■ charakteru zagro e i poziomu ryzyka,

■ nara enia konkretnych grup pracowników,

■ niezb dnych rodków ochrony,

■ wprowadzania rodków ochrony, m.in. nazwisko osoby odpowiedzialnej

i data,

■ monitorowania i przegl dów procesu oceny, w tym daty i nazwiska

uczestnicz cych osób,

■ udziału pracowników i ich przedstawicieli w procesie oceny.

Etap 3. Podj cie decyzji w sprawie działania zapobiegawczego

Na etapie podejmowania decyzji co do sposobu eliminowania ryzyka lub jego

kontrolowania nale y rozwa y :

■ wyeliminowanie ryzyka, je eli to jest mo liwe,

■ je li nie – taki sposób kontrolowania ryzyka, który nie zagrozi bezpiecze stwu

i zdrowiu osób nara onych.

Zapobiegaj c ryzyku i kontroluj c je, nale y bra pod uwag nast puj ce

zasady ogólne:

■ unikanie ryzyka,

■ zast powanie niebezpiecznych procesów, urz dze , materiałów itd.

bezpiecznymi lub mniej niebezpiecznymi,

■ eliminowanie zagro e u ródła,

■ nadawanie priorytetu rodkom ochrony zbiorowej przed rodkami ochrony

indywidualnej (np. ograniczanie nara enia na pary i gazy przez stosowanie

instalacji wentylacyjnej, a nie masek przeciwpyłowych),

Dodatkowe informacje

Niniejszy biuletyn opracowano w celu wsparcia europejskiej kampanii 2008–

2009 na rzecz oceny ryzyka zawodowego. Pozostałe biuletyny z tej serii oraz

szersze informacje na temat oceny ryzyka znajduj si na stronie internetowej

http://osha.europa.eu/topics/riskassessment . ródło to jest stale rozwijane

i aktualizowane.

6 Sytuacja gro ca wypadkiem to niezaplanowane zdarzenie, które nie spowodowało urazu, choroby lub szkody – lecz mogło takie skutki wywoła .

Europejska Agencja Bezpiecze stwa i Zdrowia w Pracy

Gran Vía, 33, E-48009 Bilbao

Tel. (+ 34) 94 479 43 60, faks (+ 34) 94 479 43 83

E-mail: information@osha.europa.eu

http://osha.europa.eu

Kolejny etap to ocena ryzyka wynikaj cego z ka dego rodzaju zagro enia.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: