UKŁAD ODDECHOWY by Lampartä

Unerwienie wegetatywne:

Współczulne              rozszerzenie światła oskrzeli

                            spadek wydalania śluzu

Przywspółczulne               zwężenie światła oskrzeli

              wzrost wydzielania śluzu

Przegroda pęcherzykowo- włośniczkowa:

·         nabłonek oddechowy

·         błona podstawna

·         cienka warstwa śródmiąższowa

·         śródbłonek naczynia włosowatego

Grono – podstawowa jednostka fizjologiczna i anatomiczna płuc, grupa struktur związana z oskrzelikiem końcowym

Badanie czynnościowe płuc:

·         spirograficzne

·         gazometryczne płuc

              -ocena wydajności płuca

Badanie spirograficzne:

-          testy statyczne = pomiar pojemności płuc i ich składowych

-          testy dynamiczne = ocena szybkości przepływu powietrza podczas natężonego wydechu

Powietrze wprowadzane i usuwane z płuc dzielimy na:

-          objętości – niepodzielne frakcje gazu

-          pojemności – suma 2 lub więcej objętości

Dla oceny wydajności wymiany gazowej:

-          VC – pojemność życiowa – objętość powietrz uwalniana z płuc po głębokim po uprzednim głębokim wdechu lub odwrotnie

-          FVC - objętość powietrz wydychana podczas natężonego wydechu, po najgłębszym wdechu, u zdrowych VC = FVC

-          FRC – pojemność zalegająca czynnościowa – objętość gazu, która zostaje w płucach po spokojnym wydechu, informuje o stanie upowietrznienia płuc

-          RV – objętość zalegająca – objętość gazu, która pozostaje w płucach po głębokim wydechu

-          TLC = RV + VC

Testy dynamiczne – ocena drożności dróg oddechowych:

-          FEV1 – objętość powietrza wydychanego w 1-ej sekundzie natężonego wydechu

-          FEV1 (%)VC - FEV1 odnosimy do aktualnej VC lub FVC

-          PEF – szczytowy przepływ wydechowy ( z tchawicy i dużych oskrzeli )

-          FEF25-75 – średni przepływ powietrza w środkowej części VC w czasie natężonego wydechu – ocena drożności małych oskrzeli

Test odwracalności oskrzeli = ocena wartości FEV1 przed i po podaniu w inhalacji b2-minetyku

Próba rozkurczowa (+) – przy ­ FEV1 o > 200 ml i o 15% w stosunku do wartości wyjściowej

Wymiana gazowa:

-          Wentylacja

-          Dyfuzja

-          Perfuzja

-          Rozdział gazów

Spoczynkowa częstość oddechów 16/min

Objętość oddechowa 500 ml.

Anatomiczna przestrzeń martwa – nie zachodzi tam wymiana gazowa – 150ml.

Fizjologiczna przestrzeń martwa – anatomiczna przestrzeń martwa + pęcherzyki niedostatecznie perfundowane

Zaburzenia wentylacji

-          typ restrykcyjny

-          typ obturacyjny

o       oskrzelopochodny

o       płucopochodny

r2

Typ restrykcyjny = ograniczona obj. powietrza, które może być wprowadzone do płuc podczas poj. oddechu

Przyczyny restrykcji:

-          wewnątrzpłucnej – wycięcie płuca, zwłóknienie płuc, zastój płucny

-          opłucnowej – zwłóknienie nowotwór płyn odma

-          klatki piersiowej – skolioza kręgosłupa wysokie ustawienie klatki piersiowej

-          otyłość

-          inne – np. zaburzenia nerwowo mięśniowe (mm oddechowe)

spirometrycznie ¯VC, ¯RV, ¯TLC, ¯TGV

Typ obturacyjny = zmniejszenie drożności oskrzeli

Przyczyny:

-          oskrzelopochodna – proces zapalny błony śluzowej oskrzeli lub skurcz i przerost mm gładkich oskrzeli – np. astma, POCHP, rozstrzenie oskrzeli, nowotwory, palenie tytoniu

-          płucnopochodna – utrata sprężystości płuc na skutek uszkodzenia włukien kolagenowych i elastynowych i zapadanie oskrzelików obwodowych – np. rozedma

spirometrycznie ¯FEV1,¯FEV1/VC,­RV,­FRC,­RV/TLC

Zaburzenia perfuzji:

Etiologia:

-          zaburzenia w odpływie krwi tętniczej – zatory płuc

-          ¯łożyska naczyniowego – zanik włośniczek w chorobach płuc, zapalenie naczyń (vasculitis)

-          zaburzenia w odpływie żylnym – niewydolność LK serca, wady serca

Zaburzenia dyfuzji:

Szybkość dyfuzji CO2 jest 20x większa niż O2 => zaburzenia dyfuzji powodują hipoksemię, początkowo pCO2¯, następnie pco2 w normie i podczas postępu zaburzenia ­pCO2

-          stosunek wentylacji do perfuzji (Q)=V/Q

-          ¯czynnej powierzchni wymiany gazowej pęcherzyków płucnych i łożyska naczyń włosowatych (rozedma, zatorowość, zapalenie, niedodma)

-          przyspieszenie pasażu erytrocytów przez naczynia włosowate oplatające pęcherzyki

o       ­pojemności wyrzutowej serca (nadczynność tarczycy, wysiłek)

o       ¯łożyska naczyń włosowatych (rozedma)

-          wydłużenie drogi przenikania O2 przez barierę (obrzęk płuc, zastój, zwłóknienie)

Zaburzenie rozdziału gazów:

-          zaburzenia dystrybucji wentylacji – trudności we wdechu i wydechu (z zatkania)

-          zaburzenia w stosunku V/Q ( V/Q=4l/5l w ciągu minuty, N=0,8)

1gHb wiąże 1,39 ml O2

obniżenie p CO2 ze 100 do 60 mmHg powoduje znikome zmniejszenie saturacji

Badanie gazometryczne:

ocena procesu wymiany gazowej w płucach

hipoksemia – wysycenie Hb tlenem Sa O2<90% lub pO2<60 mm Hg

przyczyny:

-          regionalne zaburzenie V/Q

-          zaburzenie dyfuzji przez błonę pęcherzykowo – włośniczkową

-          przeciek wewnątrzpłucny – przeciekanie krwi z ominięciem włośniczek

-          uogólniona hipowentylacja

hiperkapnia - >45 mm Hg jest nieodłączną składową hipowentylacji pęcherzykowej oraz występuje przy nasilonych zaburzeniach V/Q

Regulacja humoralna

-          chemoreceptory centralne w rdzeniu przedłużonym

-          chemoreceptory rozwidlenia tt szyjnych i aorty

pobudzenie wentylacji - ­ pCO2 i ¯ pO2

Zahamowanie wentylacji przy tlenoterapii !!!

­­ pCO2 –> wyrównawczy ­HCO3- -> ¯¯¯ wrażliwości chemoreceptorów centralnych -> podaż O2-> zniesiony bodziec hipoksemiczny

Niewydolność oddechowa

To zaburzenie wymiany gazowej wywołane niesprawnością mechanizmów fizjologicznych z wtórnym zaburzeniem składu gazów  we krwi tętniczej

Podziały:

-          hipoksemiczna

-          hipowentylacyjna

-          mieszana

lub

-          utajona – przy wysiłku

-          jawna – w spoczynku

lub

-          ostra

-          przewlekła

Niewydolność hipoksemiczna

hipoksemia wywołana zaburzeniami V/Q we krwi tętniczej cechy hipoksemii przy prawidłowym lub nieco­ p CO2

Przyczyny

-          obniżenie PA O2 w powietrzu oddechowym

-          hipowentylacja która powoduje ¯PaO2 i PAO2

-          niewydolność dyfuzyjna – pogrubienie przegrody (choroby śródmiąższu) lub ¯ czasu przejścia przez naczynia włosowate (rozedma, krążenie hiperkinetyczne)

-          miejscowe zaburzenia stosunku V/Q (POCHP, niedodma, naciek, obrzęk)

-          przeciek żylno – tętniczy

-           

Niewydolność hipowentylacyjna:

niedostateczna wentylacja pęcherzyków bez zakłóceń V/Q

przyczyny:

-          zakłócenie centralnej regulacji oddychania u osób z prawidłowym układem oddechowym ( uraz, udar, leki, z. Pickwika, z. Ondyna)

-          zakłócenie obwodowej regulacji oddychania

o       zaburzenie struktury mięśni

o       zaburzenie struktury klatki piersiowej

o       uszkodzenia neuronu obwodowego

-          pierwotne upośledzenie perfuzji naczyń włosowatych ­V/Q

o       ¯CO serca

o       zatorowość płuc

Niewydolność mieszana:

U osób z zakłóceniami mechaniki oddychania o typie obturacyjnym lub restrykcyjnym, niekiedy z równoczesnym zakłóceniem napędu oddechowego centralnego

Astma oskrzelowa, przewlekłe zapalenie oskrzeli, rozedma, włóknienie płuc

-          zaburzenia mechaniki oddychania powodują zaburzenia wentylacji

-          ograniczenie eliminacji CO2 z ustroju = długi czas mieszania gazów  w płucach, ­przestrzeni martwej, zakłócenie transferu O2 przez barierę w obszarze hipowentylowanym

-          zakłócenie centralnej regulacji oddychania za ¯ wrażliwości chemoreceptorów na CO2

we krwi hipoksemia + hiperkapnia

objawy kliniczne:

-          sinica centralna – 5g%odtlenowanej Hb, PaO2<40mm Hg Sa O2<75%

-          duszność

-          ...