Science Fiction_24.2003.pdf

Europejski horror zdaje się powstawać z martwych. W nadchodzącym roku zo-

baczymy co najmniej dwie dość ambitne produkcje ze starego kontynentu, filmy, które

nie mają budżetów hollywoodzkich gigantów, ale poszczycić się mogą czymś równie

ważnym - znakomitymi scenariuszami. O przenoszącym nas w okopy pierwszej wojny

światowej Deathwatch napiszemy przy innej okazji. Dzisiaj, na kilka dni przed

premierą, prezentujemy dzieło Danny'ego Boyle'a twórcy kultowego Trainspotting.

Anglia dzisiaj, jutro, może pojutrze. Do tajnego laboratorium, w którym prze-

prowadzane są eksperymenty na zwierzętach wdziera się grupa bojowników wal-

czących o prawa zwierząt. Pech chce, że w tym właśnie kompleksie badane są nowe

szczepy wirusów wywołujących agresję. Niepomni ostrzeżeń, aktywiści uwalniają

zarażone nim małpy, tylko po to, by stać się ich pierwszymi ofiarami. Niestety, wirus

nie zabija swoich nosicieli, ale sprawia, iż stają się

nieobliczalnymi szaleńcami, którzy pragną tylko jednego,

zabijać i niszczyć. I czyni to naprawdę szybko...

Dwadzieścia osiem dni później, na odizolowanej sali jednego

z londyńskich szpitali, budzi się ze śpiączki Jim (Cil-lian

Murphy). Nie mając pojęcia o wydarzeniach ostatniego

miesiąca, usiłuje znaleźć kogokolwiek z personelu. Szybko

jednak przekonuje się, że ci, którzy pozostali nie są już

ludźmi. Jego ucieczka przez opustoszałą metropolię przera-

dza się w okrutne polowanie z nagonką. Na szczęście, nie

wszyscy ocaleni mieli kontakt z zakażoną krwią. Napotkani

przypadkowo Selina (Naomie Harris) i Mark (Noah Hunt-ley)

wyjaśniają Jimowi przyczyny epidemii. Gdy wszystko jest

jasne, wspólnie podejmują decyzję, by wyrwać się z po-

grążonego w szaleństwie miasta. Chcą dotrzeć na prowincję,

gdzie nadal może istnieć normalna cywilizacja.

Tak zaczyna się jeden z najoryginalniejszych horrorów

brytyjskich minionych lat. Zrealizowany techniką cyfrową. za

skromne pieniądze, bez udziału gwiazd światowego kina

zapewne nie zdobędzie ogromnej widowni, niemniej warto

wspomnieć o tym filmie, choćby dlatego, że w zalewie plas-

tykowej grozy zza oceanu, mamy do czynienia z prawdziwą

perełką.

Z jednej strony - historia jakby żywcem wyjęta z serii

Resident Evil albo filmów o zombie George'a Romero. Z dru-

giej - czuje się niesamowity klimat, który towarzyszył lekturze

(też sfilmowanych) książek Jamesa G. Ballarda i Johna

Wyndhama. Jest w tym filmie nieuchwytna nuta Dnia

Tryffidów, jest nastrój z najlepszych tekstów Ballarda; irracjo-

nalny, wręcz obcy. Świat, widziany oczyma nic nie rozumie-

jącego bohatera, przeraża od pierwszego momentu. Wizja

ewakuowanego Londynu jest naprawdę rzeczywista. Co tu

dużo mówić, już sam trailer daje pełne poczucie tego, co zo-

baczymy na ekranie.

Myślę, że to film, który warto zobaczyć, zwłaszcza jeśli

ktoś lubi dreszczyk emocji i brytyjskie kino. Wielbiciele ta-

nich ketchupowych horrorów mogą poczuć się zawiedzeni po

seansie, dlatego lojalnie wszystkich ostrzegam: macie do

czynienia z filmem nietuzinkowym i tak też go traktujcie.

ReJS

kino

Brudny Harry

Tak, ten. temat wraca jak przysłowiowy bumerang. Harry Porter, enfant terrible

literatury dziecięcej i młodzieżowej schyłku dwudziestego wieku (do niej raczej

zaliczyłbym pięćioksiąg J.K.R niźli do czystej fantastyki) ma szansę zdominować

wiele rynków wydawniczych na całym świecie. Także i nasz. Ale dzisiaj nie chcę

rozważać, czy kolejne pół miliona - milion egzemplarzy tej książki wydrze z

kieszeni naszych rodaków kwotę tak wielką, że inni wydawcy i autorzy zaczną

grzebać po śmietnikach historii. Dzisiaj spojrzymy na tę sprawę z zupełnie innej

strony.

Harry Potter to marzenie każdego wydawcy. Książka, po którą dzieciaki

ustawiają się w kolejkach o północy, książka, która w przedpremierowych

zamówieniach osiąga nakłady gwarantujące ogromne zyski. Praktycznie rzecz

biorąc, można powiedzieć, że wydawca małego czarodzieja zarabia krocie, nim

redaktorzy skończą korektę. I chwała mu za to, jak i wszystkim, którzy rozkręcili

koło zamachowe tej machiny do robienia pieniędzy. Dzisiaj nic, co ma cokolwiek

wspólnego z tym bohaterem, jego autorką i samym dziełem nie jest przypadkowe.

Trudno powiedzieć, jak długo jeszcze Potteromania będzie trwała, zdaje się, że

zjawisko to, jak epidemia eboli, pojawia się nagle, przed premierą, nabiera mocy,

ogarnia całe społeczności, a potem samoistnie przygasa i trwa w stanie uśpienia

do momentu, gdy na horyzoncie nie pojawi się nowa książka, nowy film.

Obserwując karierę Harrego Pottera, zastanawiałem się nad jednym z aspektów

tego szału czytania, o którym mówiło wielu znawców. Książka ta powinna

pobudzić apetyt młodego czytelnika do dalszej lektury. Młody człowiek,

rozentuzjazmowany tak wspaniałym przeżyciem, powinien szukać innych, równie

pasjonujących opowieści. Może nawet lepszych. Literatura młodzieżowa,

fantastycznoprzygodowa, powinna święcić tryumfy. Dziesiątki tytułów powinny

sprzedawać się jak świeże bułeczki. Kultura masowa zna takie przypadki, gdy

jeden bestseller rodził całe serie wielce popularnych naśladownictw (fenomen

Toma Clancy'ego chociażby). Rok pański, oddzielający kolejne tomy sagi, ciągnie

się niesłychanie (ten, kto zbierał powieści ze starej „Fantastyki", wie, o czym

mówię), dlaczego więc nie obserwujemy takiego boomu? Dlaczego dzieciaki,

łaknące magicznych przygód Harrego, nie szukają innych czarodziei na kartach

książek? Więcej, dlaczego nie mamy jeszcze polskiego odpowiednika tego

bohatera?

Myślę, że odpowiedź na te pytania jest boleśnie prosta. Wiele milionów

dolarów wydano na wykreowanie obrazu, który ma przekonać wszystkich, że oto

dzieło absolutnie doskonałe w swoim gatunku, że wszystko inne to nic nie warta

szmira i popłuczyny. I to działa. To nic, że można by znaleźć przynajmniej

metrową półkę równie fajnych opowieści dla dzieciaków, zanim pani J. K. R.

napisała pierwsze słowo swojej powieści. To się nie liczy. Sprzedano nam kolejny

„produkt", wprawdzie o niebo porządniejszy niźli fastfoodowe wynalazki rodem

z McDonaWsa, ale z zastosowaniem dokładnie tej samej metody. Pamiętam

jeszcze kilometrową kolejkę, stojącą przez całą noc, przed otwarciem pierwszego na

Śląsku baru tej sieci. Pamiętam też, co działo się pod EMPiK-iem w noc premiery

książki. Gdyby tak zestawić zdjęcia z obu tych wydarzeń, ciężko byłoby

powiedzieć, które ilustruje konkretne zdarzenie.

Zagadnąłem w ostatnich dniach kilku księgarzy, jak miały się sprawy z

Harrym na początku, przed tą gorączką, która nadeszła z Zachodu. I co ciekawe,

nikt nie pamięta jakichś rewelacji, ot kolejna pozycja dla określonej grupy

wiekowej. Niektórzy mówią, że nawet mieli problem ze sprzedażą...

Nie łudźcie się. Harry Potter nie zapędzi tabunów dzieciaków do czytania

innych książek, tak jak konsumpcja McRoyala nie rozbudzi w nikim

sentymentów monarchistycznych. Chyba, że ktoś wpadnie na pomysł rodem z

Tajwanu, gdzie napisano piąty tom cyklu przed oryginałem, albo wybierze drogę

Tani Trotter, którą prawnicy Warnera usiłują, bezskutecznie zresztą, wyplenić z

rosyjskiego rynku wydawniczego. Jak widać po tym drugim przykładzie, dopiero

podszycie się pod oryginalnego bohatera sprawia, że „uwarunkowani"

potteromaniacy dostrzegają coś godnego uwagi! Ta sama książka, bez tak

wyraźnych podobieństw, byłaby całkowicie przez nich zignorowana, jak dzie-

siątki innych. Dopiero użycie podobnego kroju w tytule, zagranie na fonetycznych

podobieństwach wywołują wypieki na policzkach, ślinienie się i przemożną chęć

posiadania tej właśnie książki. Ciekawe, nieprawdaż?

Powyższy tekst bynajmniej nie sugeruje istnienia ponadnarodowego spisku

zmierzającego do przejęcia kontroli nad małolatami. Wbrew pozorom to

najnormalniejszy w świecie skuteczny marketing. Genialnie poprowadzony,

rzecz jasna.

Życzę komukolwiek z naszych wydawców, by potrafił tak zaczarować

czytelników, jak uczynili to faceci w czarnych, bezgłośnych helikopterach,

rozrzucający nocami podniszczone egzemplarze Buszującego w zbożu Sallingera.

28 DNI PÓŹNIEJ

literatura

Jewgienij Drozd

TRZYNASTA PRACA HERKULESA

Andrzej Drzewiński

TRZY ŻYCZENIA

Rafał Kosik

PARTY LINE

Wiesław Gwiazdowski

KREW Z KRWI

Maciej Niklewicz

SMUGA FABIANA

Ryszard Dziewulski

POLINEA

Paweł Marczewski

ROZKOSZE BEATYFIKACJI

Piotr Bilski

KREW PSA

felietony

Jacek Dukaj

NADCZŁOWIEK KONTRATAKUJE

Feliks W. Kres

JAK TAK MOŻNA?!

Rafał A. Ziemkiewicz

PATRZĄC W STUDNIĘ

komiks

Max Bogdanowski

OPOWIEŚĆI GAJOWEGO NIKITYCZA

inne

POCZTA

RECENZJE

Robert J. Szmidt

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: