Wykład 2
Samogłoski – centra emisyjne; podstawowy materiał foniczny wypowiedzi, tzn. że mówimy na samogłoskach. Im lepiej wymawiamy samogłoskę, tym głos jest nośniejszy.
Mówiąc mamy się skupić na samogłoskach, a do nich dołączyć spółgłoski.
Każda samogłoska ma określony układ artykulacyjny, czyli ustawienie narządów artykulacyjnych (żuchwy, warg, języka).
W języku polskim w alfabecie polskim są 32 litery, większość to spółgłoski, a 8 z nich to samogłoski.
A Ą E Ę I O U Y
Ą, Ę – samogłoski nosowe
3 cechy samogłosek:
· To głoski otwarte – przy ich wymawianiu kanał głosowy jest otwarty
· Dźwięczne – przy aktywnym udziale strun głosowych
· Sylabotwórcze
Głoski à tak, jak mówimy; najmniejsze części mowyZgłoska = sylabaNp. x [iks] – 1 litera, 3 głoski
Liczba głosek nie zawsze równa się liczbie liter.
Ustawienie języka i ust przy wymowie poszczególnych samogłosek:
_______________________________________________________________
Każdy wyraz składa się z nagłosu (początek wyrazu), śródgłosu (środek wyrazu), wygłosu (koniec wyrazu).Samogłoski nosowe (ą, ę) charakteryzują się tym, że powietrze wychodzi przez nos. Występują w śródgłosie i wygłosie. Wymowa samogłosek nosowych:
· Przed spółgłoskami: z, f,w, s, sz, ż, h – wymawiamy je normalnie.
· Przed spółgłoskami: t, d, c, dz - wymawiamy je jak „on” lub „n” (np. ksiądz – nie mówimy tak jak się pisze, ale „ksiondz”)
· Przed spółgłoskami: ć, c - wymawiamy je jak „oń”(ą), „eń”(ę), np. dzięcioł.
· Trz, drz, np. wewnątrz wymawiamy jak …………………….
· Przed spółgłoskami: k, g – np. mąka – wymawiamy tylnojęzykowe „n”
Samogłoski ustne
· „na ekranie” – podkreślenie „e”, żeby oddzielić wyrazy
· Gdy mamy 1 wyraz, a kilka tych samych samogłosek, to jedną akcentujemy, przedłużamy. Np. Izaak.
· „aerobik”, „poezja” – łączymy, płynnie przechodzimy od a do e.
wfkce