oddym_mech.pdf

STEROWANIE KLAPAMI W SYSTEMACH WENTYLACJI

Występują trzy rodzaje klap:

a) Klapa dymowa – instalowana zwykle na dachu. Współpracuje z silnikami liniowymi.

b) Klapa odcinająca – instalowana w systemie wentylacji obiektu - umożliwia

wydzielenie strefy pożarowej poprzez zamkniecie otworów w duktach

wentylacyjnych

c) Klapa w systemie wentylacji oddymiającej

1. Sterowanie w systemie oddymiania przy pomocy klap dymowych

Wielkim problemem w czasie pożaru jest silne zadymienie utrudniające sprawne

przeprowadzenie ewakuacji oraz walkę z pożarem. Istnieją systemy pozwalające na usuwanie

dymu z pionowych struktur budowlanych. Oddymianie jest możliwe dzięki powstaniu

różnicy ciśnień powietrza w dolnej i górnej części klatki schodowej. Skuteczność oddymiania

jest dostateczna w przypadku budynków posiadających powyżej 5 kondygnacji ( im wyższy

komin tym silniejsze zasysanie). Oczywiście otwarcie klapy na stropie lub okna na

najwyższej kondygnacji nie będzie skuteczne, jeżeli jednocześnie nie zostaną otwarte otwory

z dołu.

Wykrycie dymu przez czujki pożarowe powoduje uruchomienie siłowników liniowych

otwierających klapy lub okna. Oczywiście akcję można również zapoczątkować przy

pomocy przycisku ręcznego, który posiada odpowiednią sygnalizację otwarcia klap.

Podstawowa konfiguracja systemu oddymiania :

a) Siłownik -element wykonawczy otwierający klapę dymową, uruchamiany centralą

lub sterownikiem oddymiania i odprowadzania ciepła lub wyzwalaczem. Należy

zwrócić uwagę, że sterowanie siłowników liniowych (łańcuchowych) jest

możliwe jedynie przez dedykowane sterowniki oddymiania. Wynika to ze

sposobu rozwiązania nadprądowych wyłączników krańcowych tych siłowników

a także wymagania w zakresie kontroli linii zasilającej.

b) Wyzwalacz – urządzenie umożliwiające uruchomienie siłownika w przypadku

przekroczenia temperatury w otoczeniu

c) Sterownik oddymiania- centrala oddymiania – urządzenie umożliwiające sterowanie

siłownikiem lub siłownikami, w sposób automatyczny lub ręczny, wyposażone w

układy kontroli środowiska (czujniki siły wiatru, wilgoci, gdy system służy

jednocześnie do przewietrzania), kontroli obwodów oraz źródła zasilania określone w

EN54-2. Posiada odpowiednie wejścia i wyjścia umożliwiające współpracę z centralą

sygnalizacji pożarowej za pośrednictwem uniwersalnego interfejsu.

System oddymiania i przewietrzania (SOP) - kompletna instalacja składająca się z

następujących elementów:

a) Sterownika oddymiania

b) Siłowników otwierających klapy z elementami mocującymi

c) Czujek dymu przyłączonych do sterownika lub systemu wykrywania pożaru

przyłączonego do sterownika

d) Przycisków manipulacyjnych do ręcznego uruchamiania systemu

e) Czujników kontroli środowiska umożliwiających sterowanie klapami w przypadku

włączenia funkcji – przewietrzanie.

Z punktu widzenia funkcjonalności różnica między systemami SO i SOP polega na znacznie

większej wytrzymałości siłowników, które powinny wytrzymywać przynajmniej 10000

uruchomień pod pełnym obciążeniem. Oczywiście jest zapewniony priorytet alarmu

pożarowego nad innymi funkcjami.

Czujnik deszczu

Czujki

CSP

Moduł kontroli

środowiska

Czujnik wiatru

Termostat

Zasilacz

Bateria

akumulatorów

Sterownik

oddymiania

Siłowniki liniowe

Z asilanie Przycisk i Przycisk

22 0 V

Konfiguracja systemu oddymiania

Bardzo często system oddymiania jest w pełni autonomiczny. W tym celu jest wyposażony

we wszystkie atrybuty charakteryzujące systemy bezpieczeństwa. Należy tu wymienić :

- Podwójne zasilanie sieciowe oraz awaryjne z baterii akumulatorów,

- Nadzór nad wszystkimi obwodami wejściowymi oraz wyjściowymi,

- Stosowanie przewodów umożliwiających pracę siłowników w warunkach pożaru (są

stosowane przewody bezhalogenowe typu X- flame),

System oddymiania oczywiście ma możliwość współpracy z systemem sygnalizacji

pożarowej. W takim przypadku wymagane jest uruchomienie centrali oddymiania przez

centralę sygnalizacji pożarowej, jednocześnie zwrotnie powinna zostać przekazana

informacja potwierdzająca uruchomienie siłowników, a także przekazanie alarmu

uszkodzeniowego. W tym celu do przekaźników alarmu pożarowego oraz alarmu

uszkodzeniowego systemu oddymiania należy połączyć obwody wejściowe CSP ( np. liniowe

moduły wejściowe). A z kolei do elementu wykonawczego CSP należy podłączyć wejście

uruchamiające systemu oddymiania. Oczywiście połączenia te są nadzorowane.

Bardzo często ze względu na występujące spadki napięcia na przewodach łączących

sterownik z siłownikiem są stosowane rozwiązania w których urządzenie zasilające siłownik

znajduje się w bezpośredniej bliskości siłownika. Z tego wynika konieczność zapewnienia

odpowiedniej odporności na wysoką temperaturę

przew ietrzania O ddym ianie

Centrala

oddymiania

Kontroler/

zasilacz/

akmulatory

Siłownik

liniowy

W izolacji

termicznej

Wymagana jest odporność rzędu 110 0 C w ciągu 4 godzin

2. Sterowanie klapami odcinającymi- klapami pożarowymi

KP 1

KP 2

KO 4

KO 1

Kondygnacja C

KP 3

KO 5

KP 4

KO 2

Kondygnacja B

KP 5

KO 6

KP 6

KO 3

Kondygnacja A

Na rysunku przedstawiono schematycznie system wentylacji oraz wentylacji oddymiającej.

Na rysunku nie uwzględniono klatek schodowych,

Klapy pożarowe KP- klapy odcinające są zainstalowane w miejscach, w których dukty

wentylacji nawiewnej i wyciągowej tworzą otwory w ścianach wydzieleń pożarowych.

Zamknięcie klap wydziela strefę pożarową.

W czasie normalnej eksploatacji obiektu klapy pożarowe KP1, KP2, KP3, KP4, KP5, KP6 są

otwarte. Natomiast klapy oddymiające KO1, KO2, KO3, KO4, KO5, KO6 pozostają

zamknięte. Umożliwia to sprawną wentylację poszczególnych stref w obiekcie.

W przypadku pożaru np. na kondygnacji B następuje :

Wydzielenie strefy pożarowej B poprzez zamknięcie klap KP3, KP4. To samo dotyczy klap

KP2, KP6 na kondygnacjach nie objętych pożarem. Aby nie dopuścić do zadymienia tych

kondygnacji klapy KP1, KP5 pozostają otwarte. Dzięki temu na kondygnacjach: A oraz C

występuje nadciśnienie uniemożliwiające przedostawanie się dymu.

Elementem wykonawczym zamykającym klapę pożarową, oddzielającą w systemie

wentylacji mechanicznej jest elektromechaniczny siłownik obrotowy.

Siłownik zawiera napęd mechaniczny sprężynowy naciągany silnikiem elektrycznym lub

ręcznie. Uruchomienie siłownika do pozycji bezpiecznej klapy (praca napędu

mechanicznego zamykającego klapę) następuje w wyniku zaniku napięcia zasilającego .

Dzięki zgromadzonej energii w sprężynie jest możliwe zamknięcie klapy nawet w warunkach

pożaru, gdy panuje wysoka temperatura oraz brak zasilania elektrycznego.

Siłownik może być uruchamiany dedykowanym sterownikiem, modułem sterującym

systemu SAP lub wyzwalaczem termicznym. Siłownik w żadnym przypadku nie może być

stosowany w trybie naciągania sprężyny do uruchamiania klap w systemach wentylacji

oddymiającej.

Wymagania dla siłowników uruchamiających klapy odcinające –pożarowe.

a) Siłownik powinien posiadać zaciski przyłączowe, odpowiednio oznaczone,

umożliwiające przyłączenie żył przewodów o przekroju do 2mm 2

b) Siłownik powinien posiadać krańcowe wyłączniki umożliwiające identyfikację

położenia klapy przez urządzenia współpracujące

c) Siłownik powinien mieć dodatkową możliwość ręcznego naciągania sprężyny przy

pomocy odpowiedniego narzędzia: pokrętła, korby

d) Siłownik powinien mieć możliwość uruchamiania napędu sprężynowego (zamykanie

klapy) przy pomocy wyzwalacza temperatury o temperaturze nominalnej 70 0 C , 90 0

C, 120 0 C

e) Wyzwalacz termiczny siłownika może być zainstalowany wewnątrz klapy

(wymaganie) może być też częścią składową siłownika służy wówczas do kontroli

temperatury na zewnątrz kanału wentylacyjnego (opcja),

f) Siłownik powinien zapewnić czas obrotu nie dłuższy niż 60s, w zakresie nominalnego

kąta w trybie pracy napędu sprężynowego

g) Siłownik powinien mieć możliwość naciągu sprężyny obciążony momentem

nominalnym, w warunkach zasilania napięciem Un +10% –15%

h) Siłownik powinien posiadać możliwość utrzymania stanu krańcowego położenia

(klapa zamknięta) pod obciążeniem otwierającym klapę, równym 1,3 momentu

nominalnego podanego przez producenta

i) Siłownik powinien być wyposażony w układ ryglujący w krańcowym położeniu, lub

przekładnie silnika powinny być samohamowne w taki sposób, aby siłownik

obciążony momentem nominalnym utrzymał stan zamknięcia klapy w czasie

dłuższym niż 30 min

j) Siłownik powinien wytrzymać ≥ 1000 uruchomień w zakresie pracy sprężynowej

k) Stopień ochrony minimum IP 21C

Wyzwalacz temperaturowy – urządzenie umożliwiające uruchomienie siłownika w przypadku

przekroczenia temperatury w otoczeniu siłownika. Działa na zasadzie przerwania obwodu

elektrycznego przez styki przełącznika bimetalicznego lub w wyniku stopienia stopu Wooda.

Sterownik – urządzenie umożliwiające sterowanie siłownikiem/ siłownikami, w sposób

automatyczny z centrali sygnalizacji pożarowej lub ręczny, posiada układ kontroli obwodów,

przekaźnik alarmu uszkodzenia. Połączony z przełącznikami krańcowymi siłownika

/siłowników pozwala na identyfikację położenia klapy. Sterownik nie wymaga zasilania

awaryjnego. W przypadku, gdy do uruchamiania siłownika jest stosowany moduł sterujący

wymaga się, aby przekaźnik rozłączający obwód zasilania siłownika był w stanie normalnie

pobudzonym. W ten sposób w przypadku zniszczenia przez pożar modułu lub linii dozorowej,

nastąpi przełączenie styków przez sprężynę przekaźnika.

Przeważnie sterownik umożliwia uruchomienie większej ilości siłowników - do 9

Włącznik ręczny- przycisk umieszczony w siłowniku lub w jego pobliżu, przerywający

obwód zasilania siłownika, uruchamiający mechanizm sprężynowy.

3. Sterowanie klapami w systemie wentylacji oddymiającej

W celu usunięcia dymu z objętej pożarem kondygnacji B następuje otwarcie klap KO2, KO3.

Na pozostałych kondygnacjach klapy oddymiające są zamknięte.

Elementem wykonawczym zamykającym lub otwierającym klapę, w systemie mechanicznej

wentylacji oddymiającej jest elektromechaniczny siłownik obrotowy.

Siłownik zawiera napęd w postaci silnika elektrycznego komutatorowego lub krokowego.

Ruch klapy w obie strony następuje w wyniku działania silnika elektrycznego

Siłownik w żadnym przypadku nie może być stosowany do uruchamiania klap

oddzielających, pożarowych. Siłownik powinien być zasilany ze źródła gwarantującego

prawidłową pracę w warunkach pożaru, za pośrednictwem przewodów o odporności

minimum E30

Siłownik może być uruchamiany dedykowanym sterownikiem, lub modułem sterującym

systemu SAP (w konfiguracji gwarantującej pracę w warunkach pożaru)

Sterownik umożliwia manewrowanie siłownikiem/ siłownikami, w sposób automatyczny z

centrali sygnalizacji pożarowej lub ręczny (przez obsługę ręczną sterownika), posiada układ

kontroli obwodów, przekaźnik alarmu uszkodzenia. Połączony z przełącznikami krańcowymi

siłownika /siłowników pozwala na identyfikację położenia klapy. Sterownik wymaga

zasilania awaryjnego.

Wymagania dla siłowników

l) Siłownik powinien posiadać zaciski przyłączowe, odpowiednio oznaczone,

umożliwiające przyłączenie żył przewodów o przekroju do 2mm 2 . Sposób połączenia

powinien uniemożliwiać łatwe rozłączenie np. dostęp do zacisków – po otwarciu

pokrywy

m) Siłownik powinien posiadać krańcowe wyłączniki umożliwiające identyfikację

położenia wału siłownika / klapy przez urządzenia współpracujące (sterownik)

n) Sposób przyłączenia zasilania siłownika powinien być zgodny z rysunkiem

N L AC 24/230V

- + DC 24V

Siłownik

o) Siłownik powinien mieć dodatkową możliwość ręcznego obrotu wału przy pomocy

odpowiedniego narzędzia: pokrętła, korby

p) Połączenie miedzy siłownikiem a klapą powinno gwarantować prawidłową pracę w

warunkach wysokiej temperatury- powinno być wykonane ze stali

q) Siłownik powinien posiadać dobrze widoczny wskaźnik położenia wału

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: