UBOCZNE U ZYTKOWANIE lasu
I zjazd ćwiczenia
WĘGLOWODANY – stanowią one materiał budulcowy komórek roślinnych (celuloza, pektyny) oraz materiał energetyczny i zapasowy (inulina, cukry proste, wielocukry)
TŁUSZCZE – stanowią dla rośliny składnik o znaczeniu energetycznym (estry kwasów tłuszczowych i gliceryny).
AMINOKWSY, BIAŁKA I ENZYMY – stanowią zasadniczą rolę w procesach przemiany materii (składniki budulcowe białek)
GLIKOZYDY – związki chemiczne, pochodne węglowodanów opierające się na połączeniu cukrów (glikony) ze związkami niecukrowymi(aglikony). W ziołolecznictwie największe znaczenie mają:glikozydy nasercowe – zalecane w przypadku niewydolności krążenia występujące np.: w naparstnicy purpurowej, naparstnicy wełnistej, miłku wiosennym i konwalii majowej.glikozydy antrachinonowe – działanie przeczyszczające np.: w kruszynie pospolitej, rzewieniu dłoniastym)Znaczenie lecznicze mają również inne grupy glikozydów np.: glikozydy fenolowe, kumarynowe, flawonoidowe, cyjanogenne, gorczyczne
FLAWONOIDY - inaczej związki flawonowe - grupa organicznych związków chemicznych, spełniających w roślinie funkcję barwników, przeciwutleniaczy i naturalnych insektycydów oraz fungicydów.Występują np.: w kwiatach bzu czarnego, jasnoty białej, głogu, kocanek, lipy, rumianku, oraz w brzozie, rdeście ptasim, fiołku trójbarwnym, rucie.
ANOCYJANY - glikozydy, rozpuszczalne w wodzie czerwone, niebieskie lub fioletowe barwniki. Występują w owocu bzu czarnego, borówki czernicy, kwiatach bławatka i malwy czarnej.
OLEJKI ETERYCZNE – wieloskładnikowe mieszaniny substancji lotnych o różnym charakterze chemicznym.Mają one duże znaczenie jako środki poprawiająe apetyt, ułatwiające trawienie, rozkurczowe, dezynfekujące, moczopędne i drażniące skóre. Rośliny charakteryzujące się wysoką zawartością olejków używane są jako przyprawy, oraz w przemyśle kosmetycznym i perfumeryjnym.
GARBNIKI – Są to substancje bezazotowe o wysokiej masie cząsteczkowej i złóżonym skladzie chemicznym. Garbniki naturalne należą do dwóch zasadniczych grup: garbników pirogalolowych, inaczej galotanoidów (hydrolizujących) i garbników katechinowych (niehydrolizujących). Garbniki mają zdolność tworzenia trwałych, nierozpuszczalnych w wodzie kompleksów z białkami co decyduje o ich podstawowym zastosowaniu w fitoterapii – działają ściągająco, przeciwzapalnie. Do surowców garbnikowych nalezą kora dębu, borówka czernica, orzech włoski, szałwia, ziele pięciornika gęsiego.
ŚLUZY– mieszaniny wielu związków będących polisacharydami. Ich działanie lecznicze polega na działaniu powlekającym i osłaniającym. Są to między innymi: nasiona kozieradki i lnu, prawoślaz, podbiał, ślaz, dziewanna.
SAPONINY – substancje o charakterze glikozydowym i różnej budowie chemicznej. Odzanaczją się działaniem wykrztuśnym i moczopędnym np.: lukrecja, pierwiosnki, mydlnica, owoce kasztanowca.
GORYCZE – substancje o różnej budowie chemicznej, charakteryzujące się gorzkim smakiem. Stosowane głównie jako środki poprawiające apetyt i ułatwiające trawienie. Występują np.: w liściu bobrka trójlistnego, dziurawicu, krwawniku, piołunie, korzeniu mniszka i podróżnika.
ALKALOIDY – Zawierające azot substancje chemiczne, o bardzo silnym oddziaływaniu na organizm człowieka znane i silne naturalne trucizny, to z reguły alkaloidy. Alkaloidami są np.: nikotyna - w liściach tytoniu, strychnina - w nasionach kulczyby, kokaina w liściach kokainowca, morfina - w makowcu, atropina – w jagodach wilczej jagody. Do alkaloidów należy również kofeina występująca w kawie czy herbacie, teobromina w kakao czy większość trucizn roślinnych.
Wierzba. Garbniki, wiklina, medycyna
Aspekty użytkowania kory:
Funkcje kory:
Możliwości wykorzystania kory
û produkcja garbników
û produkcja leków
Garbniki syntetyczne:
ü O – Pirogalolowe
ü C – katechinowe
Kora:
- bogate w garbniki 5-25 i >25%
- słabe <5 %
WYKŁAD Iszy ZJAZD
Uboczne uzytkowanie lasu –
1 Def.
Czerpanie korzyści materialnych (surowców i produktów) pozyskiwanych w gospodarstwie leśnym.
Uzytkowanie:
- główne (produkcja drewna)
- uboczne (pozostałe korzyści)
2 Def. Korzystanie z funkcji pozaprodukcyjnych, które mogą przynosić dochód gospodarce leśnej.
Uzytki pochodzenia roślinnego:
- wydzieliny drzew (żywica, kauczuk, guta)
- kora
- owoce lasu
- zioła lecznicze
- mech
- grzyby jadalne
Użytki pochodzenia zwierzęcego
- skóry
- zwierzyna
- ślimaki :)
- produkty pszczelarstwa leśnego
Kopaliny:
- torf
- piasek
- minerały
- bursztyn
Prowadzenie plantacji roślin użytkowych:
- wiklina
- choinki
- rośliny lecznicze i owocodajne
Leśne dobra niedrzewne to dobra biologicznego pochodzenia inne niż drewno pochodzące z lasu, innych terenów zadrzewionych oraz z drzew rosnących poza lasami (FAO, 1999)
Istotą Polskiej koncepcji leśnej produkcji ubocznej było uznanie jedności procesu produkcji leśnej, w której powstają zarówno drewno jak i wszystkie inne użytki leśne
Eksploatacja → użytkowanie → gospodarowanie
Zadania koncepcji leśnej produkcji ubocznej
- rozpoznawanie baz surowcowych i ch potencjału
- rozbudowa i wzbogacanie baz surowcowych
- coraz lepsze opanowanie i racjonalne użytkowanie baz surowcowych
Działanie PPL „Las”:
- pozyskiwanie, konserwowanie i przetwarzanie leśnych owoców i grzybów
- zbiór ziół leczniczych
- skup i przerób dziczyzny
Problemy:
- wzrastające zainteresowanie – tylko nielicznymi gatunkami
- brak znajomości baz surowcowych
- eksploatacja
Rozwiązania:
- promocja mało znanych gatunków
- uprawy i plantacje
- analiza i weryfikacja istniejących regulacji prawnych
- inwentaryzacja zasobów lesnych.
II ZJAZD Ćwiczenia
Węgiel drzewny :
- hutnictwo
- kowalnictwo
Wyrób węgla drzewnego:
- mielerz (kupa drewna na suchej ziemi, od 10 do 100 m przestrzennych)
> spalanie beztlenowe – tlen dostaje się w kontrolowany sposób do środka mielerzy, wypalanie trwa 8-10 dni (w zależności opd warunków pogodowych)
- retorty (lata 70.), cztery rodzaje – retorta przestawna i retorty zrębowe
Fazy produkcji
- rozpalanie retorty → kanały powietrzne
- właściwe wypalanie – 24 h, kontrolowanie dopływu powietrza, temperatury, zamknięcie dypływu i odpływu powietrza, kolejne 24 h i ewentualne zalanie wodą (od 80 do litrów).
WIERZBA (Salix L.)
- ok 300 gatunków wierzb na półkuli północnej, liczne mieszańce, często trudne do zakwalifikowania
- postacie
> Krzewiaste
> drzewa
> krzewinki
- światłolubne
- odporne na działaność wiatrów
- mało wrażliwa na zanieczyszczenia powietrza
- tereny wilgotne
- drewno o niskim wskaźniku wytrzymałości
- duża wydajność wzrostowa
Zastosowania:
- ochrona wód, powietrza i gleb (rekultywacja wysypisk), kształtowanie środowiska
- stosowana do umocniania hałd luźnych popiołów
- ochrona otuliny wysypisk śmieci
- stosowana w biologicznych oczyszczalniach ścieków
- rekultywacja zdewastowanych i zdegradowanych terenów
- umacnianie brzegów rzek (wiązki prętów wierzbowych)
- faszyna
- wczesny pokarm dla pszczół
- baza pokarmowa dla zwierzyny płowej (polepsza jakośc poroża)
- żywopłoty
- do celów ozdobnych
- wzbogacanie i ożywienie krajobrazu
Możliwości wykorzystania surowca wierzbowego
- biomasa wierzbowa – do celów grzewczych
- zrębki do produkcji płyt drewnopochodnych (wiórowych)
- palety transportowe – europ-palety (zrębki w połączeniu z żywicami)
- przemysł meblarski
- wikliniarstwo
- medycyna
- pręty wierzbowe sprasowane i połączone np. drutem tworzą maty drogowe (drogi tymcdzasowe np. na terenach podmokłych przy budowaniu dróg)
- maty ze sprasowanych prętów jako surowiec do budowy ekranów akustycznych i pyłochłonnych
Plantacje wierzbowe
→ energetyczna
- wierzba konopianka Salix winimalis
- w. migdałowa S. amygdalina
- w. długokończysta S. dacyclados
→ wiklinowe
- w. amerykanka S. americana
- w. konopianka S. vinimalis
- w. migdałowa S. amygdalinya
- w. purpurowa S. purpurea
Energetyczna (cechy)
- intensywny wzrost
- szybki odrost po zbiorze
- odporność na choroby i szkodniki
- mrozoodporność
- korzystna morfologia pędów
- wegetatywny rozród
Wiklinowe
- giętkość prętów (nawet w stanie dzikim)
- zdolność dobrego odrostu
- odporność
Przy dodorze klonów należy zwracać uwage na
- rodzaj gleby
- przeznaczenie surowca
- częstość zbiorów
...
jafur74