tribus_01.pdf

De tribus impostoribus 1598

śe Bóg istnieje, Ŝe naleŜy Go czcić – tak twierdzi wielu, zanim jeszcze zrozumie, co to jest

Bóg, i co to jest istnienie, o ile ma być ono wspólne i ciałom materialnym i duchowi, Ŝe

zachowamy utarty podział, i co to znaczy czcić Boga, a tymczasem cześć dla Boga

sprowadzają oni do miary czci dla pyszałków ludzkich.

Co to jest Bóg, opisują oni zgodnie z przyznaniem się do swej niewiedzy. Jest wszak bowiem

koniecznym, aby stwierdzono, odrzucając wszelkie utarte pojęcia, w jaki właściwie sposób

róŜni się Bóg od innych rzeczy. Jest On ponoć nieskończoną istotą, to znaczy, której granic

nie znają, ani je pojąć nie mogą. Jest On, powiadają, Stwórcą nieba i ziemi, ale kto jest Jego

Stwórcą, nie mówią, bowiem nie wiedzą i nie pojmują.

Inni znów powiadają, Ŝe jest On sam swoją zasadą, i rozumieją przez to, iŜ nie jest On z

niczego, tylko z siebie samego, lecz, twierdząc tak, powiadają oni cos takiego, czego sami nie

rozumieją. Nie pojmujemy, mówią, zasady Jego, a zatem ona nie istnieje (czemu nie tak: nie

pojmujemy samego Boga, a zatem on nie istnieje!). I oto taką jest pierwsza podstawa

niewiedzy.

Nie istnieje postępowanie (processsus) w nieskończoność. Dlaczego nie?! Dlatego, Ŝe rozum

ludzki musi się na czymś zatrzymać; dlatego, Ŝe się zwykle zatrzymuje? Dlatego, Ŝe nie moŜe

sobie wyobrazić czegokolwiek wykraczającego poza jego granice? Z tego jak gdyby wynika

wniosek: ja nie pojmuję nieskończoności, przeto ona nie istnieje.

A jednak, jak wiadomo z doświadczenia, są między sekciarzami Mesjasza (chrześcijanami)

tacy, którzy uznają przebieg nieskończony bądź cech, bądź osobowości boskich, o których

określenie jeszcze dotychczas spory trwają, i którzy w ten sposób ustalają w ogóle moŜność

postępowania w nieskończoność. Z nieskończoności to wszak rodzi się Syn, z

nieskończoności wypływa duch Święty. Do nieskończoności tworzenie trwa i rozwój. Jeśliby

bowiem raz poczęte zostały lub zakończyły się owe tworzenie się lub trwanie Ŝycia, to na

pojęciu wieczności stałby się gwałt.

Lecz jeśli się w tym nawet się z nimi zgodzisz, Ŝe ciągłe rodzenie się ludzi nie moŜe trwać do

nieskończoności, o czym jednak wnioskują tylko dzięki skończonemu rozumowi swojemu, to

i wówczas jeszcze nieświadom będzie, czy i pomiędzy Wszechmocnymi nie zachodzą

jeszcze jakieś inne narodziny i do tego tak liczne, jak pomiędzy ludźmi na ziemi. I któŜ wtedy

z liczby takiej za Boga w pierwszej mierze uznany być powinien? śe bowiem istnieją

pośledniejsi bogowie, na to przystaje kaŜda religia, jakkolwiek nie kaŜda czyni względem

nich jednakowe zastrzeŜenia, skąd owa zasada, Ŝe istnieje tylko jedna Istota z natury swej

ponad ludzi wyniesiona, zachwianą się zdaje. I rzec moŜna, iŜ z tej rozmaitości bogów-

stwórców, powstała następnie owa rozmaitość religii i róŜnorodnych kultów, na czym

najbardziej właśnie opierają się wierzenia bałwochwalców.

Co się tyczy mordów i miłostek, które zarzucają bogom pogańskim, to, pomijając juŜ, Ŝe, jak

zauwaŜyli to juŜ dawno najmądrzejsi spośród bałwochwalców, naleŜy je brać w

alegorycznym sensie, znajdujemy przecieŜ zupełnie to samo i w innych religiach.

Wymordowanie tylu ludzi przez MojŜesza i Jozuego, dokonane zostało z rozkazu Boga.

ZłoŜenie człowieka w ofierze nakazane zostało Abrahamowi przez Boga Izraela. śe z tego

jednak nic nie wyszło, to tylko nadzwyczajnemu zbiegowi okoliczności. A przecieŜ nie mógł

Abraham otrzymać od Boga takiego rozkazu, lub na serio uwierzyć w rozkaz, jeśliby rozkaz

ten z góry i sam przez się nie był przeciwny naturze Boga. Mahomet jako nagrodę dla swych

wyznawców obiecuje cały świat i chrześcijanie równieŜ tu i ówdzie przepowiadają wytracenie

wrogów swoich i Kościoła, co zapewne nie było nieznacznym, jeŜeli dzięki temu zasiedli oni

przy zarządzie spraw publicznych. Co się zaś tyczy wieloŜeństwa, to czyŜ nie zostało ono

dozwolone przez Mahometa, MojŜesza, a jak twierdzą niektórzy, równieŜ przez Chrystusa w

Nowym Testamencie? Bo, czyŜ Bóg – Święty Duch, nie spłodził Syna boŜego dzięki

osobliwemu związkowi z dziewicy zaręczonej?

Co się tyczy znów śmiesznych bałwanów i przesady religijnej, jakie zarzucają

bałwochwalcom, to nie jest to znowu czymś takim, czego nie moŜna by było zarzucić i innym

sekciarzom. śe do tej przesady bardziej przyczynili się szerzyciele religii, niŜ jej załoŜyciele,

bardziej uczniowie, niŜ nauczyciele, to moŜna bardzo łatwo okazać.

Lecz wróćmy do poprzedniego. OtóŜ Istotę tę, która ogranicza postępowanie umysłu, jedni

nazywają Przyrodą, inni Bogiem. Jedni zgadzają się z tym, drudzy, nie. Niektórzy bredzą, Ŝe

światy powstały z wieczności i związek rzeczy nazywają Bogiem. Inni znów chcą, Ŝeby Bóg

był jakąś odrębną Istotą, której ani widzieć, ani pojąć niepodobna, jakkolwiek i u nich

sprzeczności teŜ do rzadkości nie naleŜą.

Religię, o ile ona dotyczy kultu, jedni opierają na strachu przed niewidzialnymi władcami,

inni znów na miłości. Jakkolwiek ci władcy niewidzialni są urojeni, dźwiga się ich posągi, i

jedna część ludzi zapoŜycza ich sobie wzajemnie od drugiej stosownie do tego, jakich się

kaŜdej z nich chce dla siebie zasad.

Miłość – ich zdaniem – rodzi się z Ŝyczliwości (boŜej) i wynika z wdzięczności (dla Niego),

jakkolwiek powstaje ona najbardziej z wzajemnej sympatii charakterów, i Ŝe dobre uczynki

wrogów, jeszcze bardziej pobudzają do nienawiści, do czego zapewne Ŝaden z hipokrytów nie

ośmieli się przyznać. I któŜ to moŜe twierdzić, Ŝe miłość wypływa z Ŝyczliwości tego, kto

zaszczepił człowiekowi cząsteczki lwa, niedźwiedzia i innych, jeszcze dzikszych zwierząt,

aby przybrał on naturę przeciwną skłonności Stwórcy? KtóŜ to, nie będąc nieświadom

ułomności natury ludzkiej, postawiłby im drzewo, wiedząc doskonale, Ŝe dokonają oni

występku, zgubnego nie tylko dla nich, lecz, jak chcą niektórzy, i dla ich potomków? I takie

oto nadzwyczajne ponoć dobrodziejstwo ma zobowiązywać do czci lub aktów wdzięczności?

Rozumie się, gdyby tak tego chciał Ulisses!

Weź śmiertelną broń, na przykład, miecz, jeŜeli wiadomo ci z góry z niezbitą pewnością, (co

wszak i inni przypisują bogu, jako, Ŝe dla niego niema przypadkowości), Ŝe ten, któremu

przedkładasz przed oczy, weźmie ją i przyprawi siebie oraz wszystkich potomków swych o

śmierć marną (kaŜdego, w kim jest pozostała jeszcze choćby kropla ludzkości, ogarnie

przeraŜenie przed takim postępkiem), weź, powtarzam, miecz ty, coś ojcem jest, na przykład

lub przyjacielem serdecznym, rzuć ten miecz przyjacielowi swemu lub dzieciom z rozkazem,

aby nie napadali, nie mając przy tym ani cienia wątpliwości, Ŝe napadną, czyli tym samym

zadadzą nędzną śmierć zarówno sobie, jak i tym, co dotąd jeszcze są niewinni. Pomyśl ty, coś

ojcem jest, czy coś podobnego mógłbyś uczynić? CzyŜ takie wydawanie zakazów nie

zakrawa na kpiny? I cóŜ jest naigrywaniem się w takim razie? A przecieŜ było powinnością

Boga uprzedzić zawczasu.

Chcą aby Bóg był czczony za dobrodziejstwa swoje, bowiem podają: jeŜeli Bóg jest, to

powinien być czczony. W ten sam sposób moŜna wyprowadzić wniosek: Wielki Mogoł jest,

przeto winien być czczony. Czczą przecieŜ i jego swoi, lecz dlaczego? Aby mianowicie stało

się zadość nieokiełznanej pysze jego i wszystkich władców, nic więcej.

Czci się go bowiem najbardziej na skutek strachu przed potęgą widzialną, (stąd niknie ona

wraz ze śmiercią jego), a następnie z powodu nadziei na nagrodę. Ta sama przyczyna

powoduje cześć dla rodziców i innych głów rodziny. PoniewaŜ zaś potęgi niewidzialne są

jakoby silniejsze i większe od widzialnych, przeto uwaŜa się, Ŝe przystoi im cześć jeszcze

większa. A przeto w tym wypadku powiada się, Ŝe Boga czcić naleŜy z powodu Jego miłości.

Lecz cóŜ to za miłość, skazywać na wieczną pokutę niewinne przyszłe pokolenia z powodu z

całą pewnością przewidzianego, a przeto i z góry zaplanowanego upadku jednego człowieka z

jednoczesnym obciąŜeniem go nie własną winą?! Lecz będą odkupieni, powiadasz, ale jak?

Ojciec skaŜe jedynego Syna na najsroŜsze cierpienia, czyli, Ŝe na nie mniejsze męki wyda

drugiego przez to, Ŝe pierwszy będzie odkupiony.

Nic podobnie śmiesznego nie znali barbarzyńcy. Lecz czemuŜ ma być kochany, dlaczego ma

być czczony ten Bóg? Bowiem stworzył! Lecz po co? Abyśmy upadli, bowiem z całą

pewnością wiedział, Ŝe upadniemy i uŜył jako środka jabłka zakazanego, bez którego ludzie

upaść nie mogli, a więc niech będzie, Ŝe Go czcić naleŜy, jako, Ŝe od Niego zaleŜy wszelkie

stawanie się. Dodają jednak niektórzy, Ŝe równieŜ istnienie i trwałość bytu.

Po co powinien być czczony Bóg? Czy dlatego, Ŝe sam wymaga czci, czy teŜ daje się zjednać

czcią? Rzecz ma się tak: rodziców i dobroczyńców czcimy wszyscy, lecz czym jest ta cześć?

OtóŜ społeczeństwo ludzkie dba o wzajemne potrzeby i cześć, jaką Ŝywimy dla kogoś, jest

skutkiem naszego mniemania o jego większej i pewniejszej moŜności okazywania pomocy.

Nikt nie chce pomagać drugiemu bez wzajemności z jego strony oraz bez własnej ku temu

potrzeby. Przyznaniem dobrodziejstwa i wdzięcznością nazywa się, gdy Ŝąda się większego

uznania za swe dobrodziejstwo i wymaga, aby za nie sławiono, czyli gdy jeden jest dla

drugiego niby fagasem czy teŜ lokajem po to, aby i w innych wzbudzał domniemanie o

wspaniałości i wspaniałomyślności jego. Rozumie się, Ŝe przekonanie innych o naszej władzy

okazywania pomocy w czyjejś osobistej, bądź powszechnej potrzebie, łechce naszą próŜność i

stroszy nam czuby na wzór pawi, wskutek czego i wspaniałomyślność teŜ zaliczona została

do pocztu cnót. Lecz któŜ nie widzi niedoskonałości natury ludzkiej! Ale Bóg, który jest

najdoskonalszy ze wszystkich, Ŝeby wymagał czegokolwiek, któŜby to powiedział? śe zaś

chce mu się czegoś podobnego, jeśli jest on doskonały i juŜ w sobie wystarczająco

zadowolony i bardziej czczony niŜ przez wszystkie z zewnątrz okazywane mu hołdy, to moŜe

tylko ten powiedzieć, kto twierdzi, Ŝe Bóg tego wymaga. PoŜądanie hołdów świadczy tylko o

niedoskonałości i zamiłowaniu władzy.

KaŜda poszczególna sekta rości sobie pretensje do tego, Ŝe wszyscy, (najlepsi), oczywiście

mistrzowie są po jej stronie i kaŜda zapewnia, iŜ doświadczyła tego i codziennie jeszcze

doświadcza, oraz, Ŝe niema innych i lepszych sekt od niej. Z tego wynika, Ŝe albo naleŜy

wierzyć wszystkim, co jest śmiesznym, albo Ŝadnej, co jest pewniejszym. Dopóki jednak nie

poznamy prawdziwej drogi, Ŝadnej z nich nie naleŜy pomijać przy porównaniu.

Niewątpliwie, Ŝe nie potrzeba zbierać wszystkich matematyków dla okazania, Ŝe dwa razy

dwa jest cztery. Lecz tu sprawa ma się inaczej, albowiem, o ile niema takiego, kto by wątpił,

iŜ dwa razy dwa jest cztery, o tyle natomiast religie nie są ze sobą zgodne, ani pod względem

celu, ani zasad, ani środków. Przypuśćmy więc, Ŝe ja nie znam prawdziwej drogi zbawienia i

trzymam się tymczasem braminów lub Alkoranu. CzyŜby MojŜesz i pozostali nie powiedzieli

mi: „I cóŜeś ty takiego złego doświadczył od nas, Ŝe nas tak odrzucasz, nas, cośmy i lepsi

tymczasem i prawdziwsi?” CóŜ byśmy odpowiedzieli?! Wierzyłem Mahometowi lub

braminom, w których wierze urodziłem się i wychowałem i stąd zrozumiałem, Ŝe ta twoja

oraz następna, chrześcijańska religia są juŜ dawno obalone i znieprawione lub teŜ

znieprawiają innych. CzyŜ nie odpowiedzieliby mi, iŜ nie wiedzą nic o tamtych, a tamci o

prawdziwej drodze zbawienia, a jeśli nawet coś wiedzą, to tylko to, Ŝe owi właściwie są to

znieprawiacze i oszuści, operujący zmyślonymi cudami i uwodzący lud kłamstwami. Nie jest

to tak proste zawierzyć jednemu człowiekowi lub sekcie, odrzucając bez wszelkiego lub

naleŜytego rozwaŜenia wszystkie pozostałe. Z takim samym prawem powiedziałby murzyn,

który nigdy nie wyjechał ze swego kraju, Ŝe pod słońcem nie ma ludzi innego koloru jak

czarnego.

Prócz tego, przy badaniu pozostałych sekt naleŜy zwrócić uwagę i na to, aby badano je

wszystkie z równą starannością, a nie Ŝeby oświetleniu jednej, poświęcono ogromny nakład

pracy, natomiast inne potraktowano z niedbałą powierzchownością. Nie naleŜy teŜ od razu z

pierwszego wejrzenia z powodu jednej lub drugiej pozycji, ferować wyroku niesłuszności, ani

teŜ czynić tego z powodu złych wieści o załoŜycielu owej sekty, usuwając w cień pozostałe.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: