Pedagogika ćwiczenia gr. III i IV
FRAGMENT III. 4
Obserwacja jako jedna z najczęściej wykorzystywanych technik
– Definicja
– Zalety obserwacji
– Typy obserwacji
Obserwacja
– gromadzenie danych w drodze postrzegania kierowanego zadaniem poznawczym
– w życiu codziennym umożliwia każdemu człowiekowi funkcjonowanie w sposób nie zagrażający jego dobru
– podstawowy element mechanizmów socjalizacji i rozwoju jednostki
– najprościej: naukowy sposób zbierania danych o rzeczywistości
– rzadko wykorzystywana w badaniach empirycznych
– niezbędny element poznania w działalności pedagogicznej (edukacyjnej i wychowawczo- resocjalizacyjnej
Zalety obserwacji
· obserwowanie jest naturalnym sposobem poznania świata przez człowieka, zaś dokonując potocznych obserwacji życiowych uczymy się i nabieramy umiejętności obserwatorskich (spostrzegania, identyfikowania, odróżniania) w tym więc sensie stosowanie tej techniki nie jest czymś skomplikowanym
· obserwacja umożliwia poznanie rzeczywistości w jej niezakłóconym stanie, zjawisk w ich naturalnym przebiegu, gdyż nie zmienia poznawanego obiektu lub nie zmienia go pod tym względem pod jakim chcemy go poznać
Typy obserwacji ze względu na sposób zbierania informacji
BEZPOŚREDNIA- analiza faktów obserwowanych rzez badającego bez przyrządów, rejestracja dokonywana jest w trakcie obserwacji co wyklucza retrospektywny (powrót do przeszłości) opis, bada się spontanicznie zachowanie w warunkach życia codziennego
POŚREDNIA- analiza faktów, spostrzeżeń dokonywanych przez kogoś innego, badający nie uczestniczy w zbieraniu danych, nie ma wpływu na ich powstawanie, stąd niemożliwa jest weryfikacja ich wiarygodności
KONTROLOWANA- prowadzona w oparciu o uprzednio przygotowane narzędzie systematyzujące zbiór danych (kwestionariusze, schematy, normy, skale)
NIEKONTROLOWANA (swobodna)- bez użycia narzędzi systematyzujących, ma niskie walory diagnostyczne, daje ogólną wiedzę o obiekcie, może stanowić wstęp do prowadzenia obserwacji kontrolowanej
JAWNA- badani są poinformowani o roli obserwatora wiedzą że są przedmiotem obserwacji ale nie znają jej celu i przedmiotu
UKRYTA- badani nie są świadomi, że są podmiotem obserwacji i nie znają celu i przedmiotu
NATURALNA (neutralna)- obserwacja zjawisk w naturalnym ich przebiegu naturalnie występujących, obserwator jest osobą z zewnątrz co powoduje niebezpieczeństwo modyfikacji zachowania aranżowania- badający jest organizatorem obserwowanych zdarzeń, które poddaje się obserwacji jest osobą powiązaną z podmiotem obserwacji, może być też obserwatorem zewnątrz: różni się id eksperymentu tym iż nie wprowadza zmian w sytuację obserwowaną ale prowokuje jej wystąpienie
UCZESTNICZĄCA- badający jest uczestnikiem obserwowanych zdarzeń, pełni rolę członka badającej grupy co daje możliwość zebrania bogatszego i szerszego materiału i lepszego zrozumienia sytuacji w grupie. Występuje też więź emocjonalna z grupą co może powodować iż badacz traci swoją obiektywność
POTOCZNA- występuje w życiu codziennym, niezaplanowana, bez powtórzenia świadomie celu, może być podstawą obserwacji naukowych
NAUKOWA- spełniająca wszelakie wymogi: celowość, planowość, aktywność, obiektywność itp. Silne poznanie rzeczywistości
adamuch